II SA/Gl 704/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk (spr.), po rozpoznaniu w dniu 3 listopada 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. B. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia, w wyniku wznowienia postępowania, decyzji w sprawie wznowienia robót budowlanych w kwestii wniosku pełnomocnika skarżącej o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi p o s t a n a w i a odrzucić wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu od skargi. W rozpoznanej sprawie jak wynika z akt sprawy, odpis zaskarżonej decyzji wraz z uzasadnieniem został doręczony pełnomocnikowi strony skarżącej w dniu [...] r., co oznacza, że termin do złożenia skargi, a wraz z nią do uiszczenia wpisu sądowego - upływał w dniu [...] r. Wobec nieuiszczenia wpisu sądowego od skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 4 września 2008 r. odrzucił na podstawie art. 220 § 3 w związku z art. 221 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej zwanej p.p.s.a., skargę A. B. Odpis powołanego postanowienia, odebrał w dniu [...] r. pełnomocnik skarżącej. Pismem złożonym osobiście w siedzibie Sądu w dniu [...] r. adwokat w imieniu skarżącej wystąpił z wnioskiem o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, wpłacając jednocześnie w kasie Sądu należną opłatę. Uzasadniając przedmiotowy wniosek podniósł, iż niezależnie od zmiany stanu prawnego wywołanego wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 7 marca 2006 r., sygn. akt SK 11/05 (Dz. U. Nr 45, poz. 322), utrzymała się dotychczasowa praktyka wzywania pełnomocników do uiszczenia wpisu stałego od skargi. Wskazał, iż zgodnie z utrwaloną wykładnią art. 221 p.p.s.a. nie ma zastosowania do skarg wnoszonych przez zawodowych pełnomocników, gdyż przy uiszczaniu wpisu oprócz wskazania tytułu wpłaty i rodzaju pisma, od którego jest uiszczany wpis, należy podać także sygnaturę akt sądowych, co jest niemożliwe przed wpłynięciem skargi do sądu. Nadto podkreślił, iż do czasu cyt.: "wniesienia przez pełnomocnika" skargi w niniejszej sprawie nie pojawiło się w oficjalnych i powszechnie dostępnych publikacjach żadne orzeczenie sądu administracyjnego świadczące o odstąpieniu od dotychczasowej praktyki. Jako pierwszą o tej tematyce, wskazał publikację z dnia 15 lipca 2008 r., zawierającą tezę wyroku NSA z dnia 7 maja 2008 r., sygn. akt II FSK 357/2007, z której wynika, ze brak sygnatury sprawy przy składaniu skargi, nie usprawiedliwia pełnomocnika do nieopłacenia skargi. Nadto zwrócił uwagę, iż strony postępowania nie powinny być obciążane niespójnościami interpretacyjnymi przepisów prawa. Zaznaczył także, iż skarżąca udzieliła w rozpoznawanej sprawie pełnomocnictwa do sporządzania skargi, a dopiero w późniejszym terminie pełnomocnictwa procesowego do działania przed sądami administracyjnymi, które zostało przedłożone Sądowi, po uprzednim wezwaniu. Pełnomocnik jako datę ustania przyczyny uchybienia terminu wskazano datę doręczenia mu postanowienia o odrzuceniu skargi, tj. [...] r. Przewodniczący Wydziału II zarządzeniem z dnia 26 września 2008 r. wezwał pełnomocnika skarżącej do uzupełnienia braków formalnych wniosku poprzez nadesłanie dodatkowych dwóch jego odpisów poświadczonych za zgodność z oryginałem lub własnoręcznie podpisanych, celem doręczenia pozostałym stronom postępowania, w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia przedmiotowego wniosku bez rozpoznania. W odpowiedzi na powyższe uzupełniono braki formalne. Zarówno organ administracji publicznej, jak i uczestnicy postępowania, mimo takiej możliwości - nie ustosunkowali się do wniosku. Rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył: Zgodnie z art. 85 p.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę, a w tym także przez jej pełnomocnika, po upływie terminu jest bezskuteczna. W myśl art. 86 § 1 zd. 1 p.p.s.a. jeżeli jednak strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Jednym z warunków skorzystania z tej instytucji jest wymóg złożenia stosownego w tym zakresie pisma z wnioskiem o przywrócenie terminu do sądu, w którym czynność miała być dokonana w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.). Przy czym daty ustania przyczyny uchybienia terminowi nie należy utożsamiać z datą, w której strona dowiedziała się o jego uchybieniu (por. np. B. Dauter [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2006, s. 207-209). Stosownie do art. 88 p.p.s.a. spóźniony wniosek sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym. Taka sytuacja zaistniała na gruncie rozpoznawanej sprawy. Na samym początku należy wskazać, iż nie przekonuje Sądu argumentacja o pierwotnym umocowaniu pełnomocnika przez skarżącą jedynie do sporządzenia skargi. Bowiem jak wynika z akt sprawy, skarga nadana została w dniu [...] r. w placówce pocztowej nr [...] w G. listem poleconym, w kopercie z widniejąca pieczątką pełnomocnika jako nadawcy. Również w treści samego wniosku o przywrócenie terminu pojawiają się zwroty, świadczące o wniesieniu skargi przez pełnomocnika. Podkreślić należy także, iż nadesłane na wezwanie Sądu, pełnomocnictwo z dnia [...] r. (a zatem z tej samej daty, co data sporządzenia skargi), obejmuje swoim zakresem umocowanie do reprezentowania strony skarżącej przed sądami administracyjnymi, przy czym z treści pisma przewodniego nadesłanego wraz z przedmiotowym pełnomocnictwem, nie wynika, iż miałoby być to inne pełnomocnictwo, niż te, które jak oświadcza pełnomocnik, omyłkowo nie zostało dołączone, pomimo jego wymienienia wśród załączników skargi. W dalszej kolejności zwrócić należy uwagę, iż w piśmie zobowiązującym do uzupełnienia braku formalnego skargi poprzez złożenie pełnomocnictwa, jak wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, podjętym przez pełnomocnika w placówce pocztowej nr [...] w G. w dniu [...] r., podana została sygnatura zawisłej sprawy. Mając na względzie powołane okoliczności należało przyjąć, iż przyczyna uchybienia terminu na jaką powoływano się we wniosku, tj. nieznajomość sygnatury akt sprawy, ustała w dniu doręczenia pełnomocnikowi skarżącej wskazanej powyżej pierwszej korespondencji sądowej, a mianowicie w dniu [...] r. Oznacza to, iż ustawowy termin na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi upłynął w dniu [...] r. (tj. w czwartek). Tym samym pełnomocnik strony skarżącej składając stosowny wniosek dopiero w dniu [...] r., a zatem po miesiącu, uchybił terminowi do jego wniesienia. Podkreślić należy, iż dla terminowości wniesienia wniosku bez znaczenia pozostaje data doręczenia postanowienia odrzucającego skargę, bowiem jest to data dowiedzenia się o uchybieniu terminu. Mając powyższe na względzie Wojewódzki Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 88 p.p.s.a. postanowił orzec jak w sentencji. Pomimo odrzucenia wniosku, nie sposób nie wskazać na marginesie, iż art. 221 p.p.s.a. nakłada obowiązek uiszczania opłaty stałej na adwokata (radcę prawnego) bez względu na tryb wnoszenia skargi do sądu administracyjnego. Zaś przywrócenie uchybionego ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie w przypadku, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wskaże, że niezależna od niej przyczyna uchybienia terminowi istniała przez cały czas, aż do momentu jej ustania. Kryterium braku winy, jako przesłanki przywracającej termin do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, wiąże się z obowiązkiem szczególnej staranności strony przy dokonaniu tej czynności (wyrok NSA z dnia 11 lutego 2003 r., II SA 4162/01, Monitor Prawniczy 2003, nr 8, s. 340). O braku winy w uchybieniu terminu można mówić jedynie wtedy, gdy strona czy też jej pełnomocnik, nie mogli usunąć przeszkody nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Dopuszczenie się natomiast choćby lekkiego niedbalstwa, niedostateczna staranność w prowadzeniu spraw, czy też nieznajomość prawa, winny skutkować odmową przywrócenia terminu do dokonania określonej czynności (B. Dauter, op.cit., s. 210 i tamże powoływane orzecznictwo sądów administracyjnych). Co prawda wobec wejścia w życie w dniu 17 marca 2006 r. powołanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego, pełnomocnik zmuszony jest pokonać trudności, jakie wystąpią z związku z właściwym opisaniem sprawy, od której jest wnoszony wpis, to jednakże są one rozwiązywalne, chociaż wymagają dołożenia należytej staranności (por. np. J.P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, LexisNexis 2006, s. 467). Zważyć przyjdzie nadto, iż pomiędzy wejściem w życie wskazanego orzeczenia a wniesieniem skargi, upłynęło ponad dwa lata, zaś powoływanie się w takim wypadku na utrwaloną praktykę poprzednio obowiązującej regulacji prawnej oraz na brak publikacji orzecznictwa w tej materii, może rodzić wątpliwości w dochowaniu należytej staranności po stronie pełnomocnika. Przy czym zaznaczyć należy, iż przepisy określające rodzaj i wysokość opłaty od skargi w rozpoznawanej sprawie są na tyle jasne, iż nie powinny budzić wątpliwości interpretacyjnych.