II SA/Gl 706/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Asesor WSA Barbara Brandys-Kmiecik (spr.), Protokolant st. ref. Magdalena Jankowska, po rozpoznaniu w dniu 06 lutego 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi E. W. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego 1. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia i postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w C. z dnia [...] r. o nr [...]; 2. orzeka, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w C. postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...] wydanym na podstawie art. 50 ust. 1 w związku z art. 71 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane ( tj. Dz. U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016 ze zm.) i art. 123 Kodeksu postępowania administracyjnego zakazał E. W. użytkowania budynku gospodarczego jako budynku warsztatu [...] branży [...] zlokalizowanego w miejscowości Ł. przy ul. A . Postanowienie to zostało wydane na okres 2 miesięcy i miało umożliwić E. W. ewentualne uzyskanie decyzji w trybie art. 50a pkt 2 albo art. 51 ust. 1 Prawa budowlanego. Z takim rozstrzygnięciem nie zgodził się skarżący. W zażaleniu wskazał naruszenie przepisów art. 8 i 9 kodeksu postępowania administracyjnego. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. postanowieniem z dnia [...] r. Nr [...] wydanym na podstawie art. 50 ust. 1 w związku z art. 71 ust. ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane ( tj. Dz. U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu decyzji organ ten wskazał, że Starosta Powiatowy w C. decyzją z dnia [...] r. uchylił decyzję z dnia [...]r. Nr [...] udzielającą pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania istniejącego budynku gospodarczego oraz odmówił udzielenia pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania tego budynku, a Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] r. utrzymał w mocy to rozstrzygnięcie. Zatem aktualnie inwestor nie posiada pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania budynku gospodarczego. Na powyższe rozstrzygnięcie wniesiona została przez E. W. skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, w której zarzucono naruszenie przepisów art. 50 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 71 ust. 3 w związku z art. 72 Prawa budowlanego oraz art. 75 i art. 77 kodeksu postępowania administracyjnego. W motywach skargi skarżący odwołał się do tego, że organ odwoławczy nie zebrał i nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący materiału dowodowego; zaskarżone postanowienie jest niewykonalne, gdyż brak jest miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i nie ma możliwości wypełnienia jednego z warunków do uzyskania pozwolenia na zmianę sposobu użytkowania tj. uzyskania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi i przytoczył analogiczną argumentację jaką zamieścił w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje : Sąd administracyjny zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz. U. z 2002 nr 153, poz.1269 ze zm./ sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W myśl art. 71 ust. 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane ( tj. Dz. U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016 ze zm.) w razie zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części bez pozwolenia, o którym mowa w ust. 1, przepisy art. 50, art. 51 i art. 57 ust. 7 stosuje się odpowiednio. W decyzji, o której mowa w art. 51 ust. 1 właściwy organ może nakazać właścicielowi albo zarządcy przywrócenie poprzedniego sposobu użytkowania obiektu budowlanego lub jego części, zaniechanie dalszych robót budowlanych bądź rozbiórkę obiektu budowlanego lub jego części, bądź doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego. Użytkowanie bowiem obiektu budowlanego zgodnie z jego przeznaczeniem jest traktowane przez prawo budowlane jako obowiązek właściciela lub zarządcy (art. 61 Prawa budowlanego), a niedochowanie tego obowiązku jest naruszeniem porządku prawnego w budownictwie, wymagającym obligatoryjnego zastosowania przez organ nadzoru budowlanego środków mających na celu likwidację tego naruszenia prawa (art. 66 Prawa budowlanego). Prawo budowlane przewiduje jednak w art. 71 możliwość zmiany przeznaczenia obiektu budowlanego lub jego części, a zatem również sposobu jego użytkowania. Może to być dokonane jedynie pod nadzorem właściwego organu administracji architektoniczno-budowlanej i na warunkach przez niego określonych. Środkiem działania tego organu jest przyjęcie do wiadomości zgłoszenia zamierzonej zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego (jego części) lub wniesienia w drodze decyzji sprzeciwu co do zamierzonej zmiany sposobu użytkowania danego obiektu (jego części) po spełnieniu jednak określonych warunków i dostosowania inwestycji do ustawowo uregulowanych wymogów. Podkreślić także należy, że w przypadku samowolnej zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, środowisku nie można "legalizować" tej samowoli w drodze nałożenia obowiązku przedłożenia określonych dokumentów, albowiem stanowiłoby to obejście prawa. W takim przypadku dopuszczalne jest wyłącznie zastosowanie art. 66 Prawa budowlanego. Zgodnie z treścią w/w art. 66 w przypadku stwierdzenia, że obiekt budowlany: jest w nieodpowiednim stanie technicznym albo jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, środowisku lub bezpieczeństwu mienia, albo powoduje swym wyglądem oszpecenie otoczenia – właściwy organ nakazuje, w drodze decyzji, usunięcie stwierdzonych nieprawidłowości, określając termin wykonania obowiązku. Gdy budynek jest w nieodpowiednim stanie technicznym albo jest użytkowany w sposób zagrażający życiu lub zdrowiu ludzi, środowisku lub bezpieczeństwu mienia – właściwy organ może zakazać użytkowania obiektu budowlanego lub jego części do czasu usunięcia stwierdzonych nieprawidłowości. Z brzmienia przywołanego przepisu wynika, że przewidziany w nim zakaz użytkowania odnosi się do części lub całości obiektu budowlanego. Przy czym przez obiekt budowlany należy rozumieć budynek wraz z instalacjami i urządzeniami technicznymi ( art. 3 pkt 1 lit. "a" Prawa budowlanego), a pod pojęciem budynku należy widzieć, taki obiekt budowlany, który jest trwale związany z gruntem, wydzielony z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych oraz posiada fundamenty i dach ( art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego). Z przedstawionych uregulowań prawnych wynika, że nieodpowiedni sposób użytkowania budynku uzasadniający nałożenie wskazanego zakazu, wiązany jest zarówno z samym obiektem budowlanym (budynkiem) i z tym co się w danym budynku znajduje. Ponadto podkreślić należy, że powoływany w podstawie prawnej postanowień obu instancji art. 50 ust. 1 pkt. 1 Prawa budowlanego stanowi, że w przypadkach innych niż określone w art. 48 ust. 1 lub w art. 49b ust. 1 właściwy organ wstrzymuje postanowieniem prowadzenie robót budowlanych wykonywanych bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia. Zatem jego zastosowanie jest możliwe wyłącznie do sytuacji, gdy roboty budowlane są w toku. Natomiast w rozpatrywanej sprawie budynek gospodarczy na nieruchomości jest już wybudowany i użytkowany jako warsztat [...] na prowadzenie działalności gospodarczej w zakresie usług polegających na produkcji [...]. W świetle powyższego należy stwierdzić, że zakazanie skarżącemu użytkowania budynku gospodarczego jako budynku [...] w zaskarżonym postanowieniu oraz w poprzedzającym je postanowieniu organu pierwszej instancji, na podstawie art. 71 w związku z art. 50 ust. 1 pkt. 1 Prawa budowlanego, nie znajduje umocowania w przywołanych przepisach jako całkowicie bezprzedmiotowe. Podnieść także należy, że ustawą z dnia 16 kwietnia 2004r. o zmianie ustawy – prawo budowlane (Dz. U. nr 93, poz. 888) dodano art. 71a dotyczący środków mających na celu przeciwdziałanie naruszeniom wymagań prawa budowlanego, który w pkt. 1 stanowi o wstrzymaniu użytkowania obiektu budowlanego (jego części). Jednakże z przepisu przejściowego art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o zmianie ustawy – prawo budowlane (Dz. U. nr 93, poz. 888) wynika, że art. 71a tej ustawy nie stosuje się do zmiany sposobu użytkowania obiektu budowlanego (jego części) dokonanego bez wymaganego pozwolenia przed dniem wejścia w życie tej ustawy, W takich bowiem przypadkach stosuje się przepisy dotychczasowe. Zatem w rozpatrywanej sprawie zasadnym było zastosowanie przepisów ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane w brzmieniu obowiązującym przed wejściem życie wspomnianej powyżej nowelizacji tj. ustawy z dnia 16 kwietnia 2004r. o zmianie ustawy – prawo budowlane. Mając powyższe na względzie należało stwierdzić, że zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Powiatowego Inspektor Nadzoru Budowlanego w C. z dnia [...] r. Nr [...] wydane zostały z rażącym naruszeniem prawa, co wyczerpuje przesłankę z art. 156 § 1 pkt 2 kodeksu postępowania administracyjnego. Wskazane uchybienie wyczerpuje przesłanki uwzględnienia skargi przewidziane treścią art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) tj. stwierdzenie nieważności decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Unieważnienie zatem zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu pierwszej instancji nakłada na organ pierwszej instancji obowiązek ponownego przeprowadzenia postępowania z uwzględnieniem wyżej omówionych uwarunkowań. Sąd po myśli art. 152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości. O kosztach postępowania Sąd nie orzekał, ponieważ stosownie do postanowień art. 210 § 1 wyżej wymienionej ustawy skarżący do zamknięcia rozprawy nie zgłosił wniosku o przyznanie należnych kosztów postępowania. Wobec powyższego na podstawie art. 145 § 1 pkt. 2 i art. 135 wyżej wymienionej ustawy stwierdzono nieważność zaskarżonego postanowienia i postanowienia organu I instancji.