II SA/Gl 706/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Broda, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Bogucka (spr.), Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Protokolant specjalista Anna Trzuskowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 listopada 2015 r. sprawy ze skargi S.B. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie legalności robót budowlanych oddala skargę Decyzją z [...] r., nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Z. umorzył postępowanie w sprawie legalności budowy ogrodzenia działki nr 1 od strony działki nr 2 w Z. W uzasadnieniu podał, że postępowanie zostało wszczęte na wniosek właścicielki działki nr 2 S. B., która zwróciła się o dokonanie kontroli legalności szeregu obiektów na działce sąsiedniej nr 1, między innymi przedmiotowego ogrodzenia. W dniu [...] r. dokonano kontroli działki, z której sporządzono protokół. Ustalono, że ogrodzenie ma wysokość 1,70 m, jest wykonane z siatki stalowej rozpiętej na słupkach metalowych osadzonych w betonowych stopach. Strony zawiadomione o wszczęciu postępowania nie zajęły stanowiska. Organ I instancji wskazał, że wykonanie ogrodzenia nie wymagało ani uzyskania pozwolenia, ani uprzedniego zgłoszenia ze względu na jego wysokość oraz położenie między działkami budowlanymi. Wniosek taki znajduje uzasadnienie w art. 29 ust. 1 pkt 23 i art. 30 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz. U. z 2013 r., poz. 1409 ze zm., dalej p.b.). Ogrodzenie nie narusza także postanowień miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Zgodnie z uchwałą Rady Gminy R. nr [...] z [...] r., działka nr 1 położona jest w jednostce o symbolu MN1, dla którego § 13 ust. 1 pkt 2 planu przewiduje wykonywanie ogrodzeń działek budowlanych z materiałów takich jak kamień lokalnego pochodzenia, drewno, cegła i metal. Ponieważ ogrodzenie nie narusza prawa, postępowanie organu nadzoru budowlanego jest bezprzedmiotowe i podlega umorzeniu. W odwołaniu od decyzji pełnomocnik S. B. wniósł o uchylenie decyzji. Zarzucił, że wnioski organu I instancji są wadliwe. Ogrodzenie ma charakter stały, słupki łączą żelbetowe przęsła. Wykonanie ogrodzenia łączy się z zaborem mienia odwołującej się. Płot został wykonany z przesunięciem w głąb działki nr 2. Inwestorzy mieli świadomość, że w toku jest postępowanie karne. Istnieje spór graniczny między stronami. Zaskarżoną decyzją z [...] r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji, podzielając twierdzenie o bezprzedmiotowości postępowania. W uzasadnieniu wyjaśnił, że na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 23 p.b. budowa ogrodzeń co do zasady została zwolniona z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę. W ograniczonym zakresie została poddana obowiązkowi dokonania zgłoszenia. Przypadki te reguluje art. 30 ust. 1 pkt 3 p.b., zgodnie z którym zgłoszenia wymaga zamiar budowy ogrodzeń od strony dróg, ulic, placów, torów kolejowych i innych miejsc publicznych oraz ogrodzeń o wysokości ponad 2,20 m. W konsekwencji ogrodzenia międzysąsiedzkie o wysokości niższej niż 2,20 m nie podlegają reżimowi prawa budowlanego. Ogrodzenie nie narusza także planu miejscowego. Wskazano również, że organy nadzoru budowlanego nie są powołane do rozstrzygania sporów granicznych. W skardze do sądu administracyjnego S. B. wniosła o uchylenie decyzji, przekazanie sprawy organowi odwoławczemu, doprowadzenie do rozbiórki płotu i doprowadzenie granic działki do stanu z roku 1980, zadośćuczynienie za zdewastowana własność i zniszczenie 7 tui. Zarzuciła, że decyzja podlega uchyleniu ze względu na przesłankę wznowienia postępowania. W uzasadnieniu stwierdzono, że płot został wykonany z naruszeniem granicy, towarzyszyło temu usunięcie roślin i zablokowanie dojazdu do innych działek. Wobec wzniesienia na cudzym gruncie płot jest nielegalny. Inwestorzy celowo nie zwrócili się o pozwolenie do organów administracji, bo mieli świadomość nielegalności swoich działań. Sprawa granicy nie jest rozstrzygnięta, a protokół wznowienia znaków granicznych nie został podpisany przez skarżącą. Ze względu na konstrukcję płot wymagał co najmniej zgłoszenia. Pismem z 17 listopada 2015 r. pełnomocnik skarżącej zawnioskował o przeprowadzenie przez sąd dowodu z przesłuchania świadka J. B. na okoliczność faktów i zdarzeń opisanych w skardze. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozważył, co następuje: Mając na względzie zakres żądań zgłoszonych w skardze oraz złożony wniosek dowodowy należy w pierwszej kolejności wyjaśnić stronie skarżącej kompetencje sądu administracyjnego i możliwe do podjęcia przez ten sąd rozstrzygnięcia. Sądy administracyjne dokonują kontroli zgodności z prawem konkretnego rozstrzygnięcia administracyjnego, a skutkiem uwzględnienie skargi może być uchylenie lub stwierdzenie nieważności zaskarżonego aktu, co powoduje powrót sprawy do rozpoznania przez organ administracji. Sądy administracyjne nie są natomiast uprawnione do rozstrzygania sprawy administracyjnej co do istoty, na przykład poprzez orzeczenie o rozbiórce. Nie mogą także rozstrzygać kwestii przebiegu granic, ani zasądzać odszkodowania za zniszczone rośliny. Ograniczony jest także zakres możliwego do przeprowadzenie postępowania dowodowego. Zgodnie z art. 106 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.), sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Nie jest zatem możliwe przeprowadzenie przed sądem dowodu z zeznań świadka, wobec czego wniosek ten został przez Sąd na rozprawie oddalony. Przedmiotem kontroli Sądu mogła być wyłącznie decyzja o umorzeniu postępowania w sprawie budowy ogrodzenia między działkami nr 2 i 1, którego dotyczyło postępowanie. Mimo zawartego w skardze twierdzenia o przesłance wznowienia postępowania administracyjnego, żadna z przesłanek wznowienia zawarta w art. 145 § 1 i 145a oraz 145b k.p.a. nie została przez stronę wskazana, także Sąd z urzędu istnienia takiej przesłanki uwzględnienia skargi nie stwierdził. Ogrodzenie jest urządzeniem budowlanym wymienionym w art. 3 pkt 9 p.b. Nie wszystkie jednak obiekty budowlane i urządzenia budowlane wymagają dla ich wzniesienia pozwolenia lub zgłoszenia. Zasadnie i zgodnie z obowiązującymi przepisami organy nadzoru budowlanego wskazały, że na podstawie art. 29 ust. 1 pkt 23 p.b. budowla ogrodzeń nie wymaga pozwolenia na budowę. Zgłoszenie zamiaru wykonania dotyczy natomiast wyłącznie, zgodnie z art. 30 ust. 1 pkt 3 p.b., budowy ogrodzeń od strony dróg, ulic, placów, torów kolejowych i innych miejsc publicznych oraz ogrodzeń o wysokości powyżej 2,20 m. Bezsporne jest w sprawie, że ogrodzenie wskazanych w tym przepisie kryteriów nie spełnia, zatem nie było wymagane także dokonanie zgłoszenia. Żadne inne cechy, w tym zastosowane rozwiązania konstrukcyjne, nie mają znaczenia dla ustalenia, czy wykonanie ogrodzenia podlega reżimowi prawa budowlanego. Gdyby ogrodzenie podlegało obowiązkowi zgłoszenia, wówczas miałaby znaczenie kwestia tytułu prawnego do gruntu, na którym je wzniesiono. Skoro jednak budowa tego ogrodzenia nie podlega reżimowi prawa budowlanego, nie ma podstaw do sprawdzania, czy zostało wniesione z naruszeniem granic. Jeżeli do takiego naruszenia doszło, ochrona własności lub posiadania nie należy do właściwości organów nadzoru budowlanego. Z tego względu zarzut, że obiekt budowlany, którego wzniesienie nie podlega reglamentacji administracyjnej, został wzniesiony z przekroczeniem granic, nie uzasadnia prowadzenia postępowania w przedmiocie jego legalności. Wszczęte postępowanie podlegało natomiast umorzeniu na podstawie art. 105 k.p.a. Rozstrzygnięcie to w żadnym zakresie nie ogranicza roszczeń właścicielki działki nr 2 związanych z ewentualnym naruszeniem jej własności, winny one jednak być dochodzone we właściwym trybie cywilnym. Mając na uwadze podane argumenty, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji o oddaleniu skargi.