II SA/Gl 707/19

WyrokWSA w Gliwicach2020-02-12

Skład orzekający: Grzegorz Dobrowolski, Łucja Franiczek, Stanisław Nitecki

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy spadkobiercom przysługuje roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, jeżeli przed dniem 1 stycznia 1998 r. ustanowiono na niej i ujawniono w księdze wieczystej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej?
Ratio decidendi
Roszczenie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie przysługuje, jeżeli przed dniem 1 stycznia 1998 r. ustanowiono na niej i ujawniono w księdze wieczystej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej. W takiej sytuacji, niezależnie od tego, czy nieruchomość stała się zbędna na cel wywłaszczenia, nie podlega ona zwrotowi, a postępowanie w przedmiocie zwrotu jest formalnie umarzane.
Stan faktyczny
Spadkobiercy byłego właściciela wystąpili o zwrot nieruchomości wywłaszczonej w 1953 r. na cele edukacyjne. Organy administracji odmówiły zwrotu, wskazując, że na części nieruchomości przed 1 stycznia 1998 r. ustanowiono i ujawniono prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej ([A]), a część nieruchomości została następnie sprzedana lub oddana w użytkowanie wieczyste innym podmiotom. Skarżący zarzucili naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, kwestionując brak zbadania realizacji celu wywłaszczenia.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę jako nieuzasadnioną.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędziowie Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.),, Sędzia WSA Stanisław Nitecki, Protokolant starszy referent Barbara Urban, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lutego 2020 r. sprawy ze skargi E. K., H. B., J. K., L. K., A. B., J. J., M. J., R. J., A. P., E. J., A. J. i K. J. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oddala skargę. Orzeczeniem z [...] 1953 r. nr [...] (utrzymanym w mocy przez Odwoławczą Komisję Wywłaszczeniową przy PWRN w S. orzeczeniem z [...] 1953 r. nr [...]) Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w S. orzekło o wywłaszczeniu na rzecz Państwa (Szkoły [...] w C.) nieruchomości położonej w C. (nieujawionej w księdze wieczystej), o powierzchni 1,5790 ha, stanowiącej własność S. J. oraz o ustaleniu za nią odszkodowania w kwocie 6.348,17 zł. Wywłaszczenia dokonano na podstawie przepisów dekretu z 26 kwietnia 1949 r. o nabywaniu i przekazywaniu nieruchomości niezbędnych dla realizacji narodowych planów gospodarczych, wskazując w uzasadnieniu, że jest ona niezbędna "do budowy gmachu głównej uczelni, budynków laboratoryjnych i warsztatów, biblioteki oraz domów akademickich i profesorskich". Na podstawie znajdującej się w aktach archiwalnych mapy gruntów z [...] 1950 r. oraz zbioru dokumentów księgi wieczystej założonej dla wywłaszczonych nieruchomości ustalono, że wywłaszczenie dokonane ww. decyzją dotyczyło działek nr 1o pow. 0,5410 i nr 2 o pow. 1,0380 ha. Na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w C. z [...] r. sygn. [...] spadek po S. J. nabyli: E. K., H. B., J. K., L. K., P. K., G. K., M. J., A. P. i J.J. (po którym spadek, na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w C. z [...] r, sygn. [...] nabył A.J.) i E. J. (po którym z kolei, zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w C. z [...] r. sygn. [...] spadek nabyli Z. J., K. J. i A. B.). Spadek po Z. J. również nabyli; A. B. i K. J., którego spadkobiercami (jak wynika z postanowienia Sądu Rejonowego w C. z [...] r sygn. [...]) są R. J., J. J. i M. J. Wnioskiem z 24 listopada 2016 r. spadkobiercy wystąpili do Prezydenta Miasta C. o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Postanowieniem z [...] r. Wojewoda Śląski, wyznaczył do rozpatrzenia wniosku Starostę [...] wykonującego zadanie z zakresu administracji rządowej. Decyzją z [...] r. nr [...] nr [...] organ wyznaczony orzekł o odmowie zwrotu na rzecz wnioskodawców nieruchomości położonej w C., w dacie wywłaszczenia oznaczonej działkami nr 1 i nr 2, o łącznej powierzchni 1,5790 ha, w dacie orzekania wchodzącej w część działek nr 3, nr 4, nr 5, nr 6, nr 7, nr 8, nr 9, nr 10, nr 11, nr 12, nr 13, nr 14, nr 15, nr 16, nr 17, nr 18, nr 19, nr 20, nr 21, nr 22, nr 23, nr 24, nr 25, nr 26 i nr 27 wskazując, iż zwrot działki nr 7 jest niedopuszczalny, bowiem stanowi ona drogę publiczną, natomiast wobec pozostałych działek wnioskodawcom nie przysługuje roszczenie o ich zwrot, gdyż spełnione zostały przesłanki wskazane w art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Decyzją z [...] r. nr [...] (po rozpatrzeniu odwołania wnioskodawców) Wojewoda Śląski uchylił zaskarżone rozstrzygnięcie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji, wskazując, iż jest ono dotknięte wadą kwalifikowaną, jako wydane z rażącym naruszeniem prawa (jedna ze stron postępowania – A. J. zmarł bowiem przed jego wydaniem). Ponadto, w badanej sprawie nie dokonano prawidłowej identyfikacji wywłaszczonej nieruchomości w aktualnym stanie geodezyjnym oraz błędnie przyjęto, iż przesłanki wskazane w art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zostały spełnione w przypadku działki nr 28. W toku ponownie prowadzonego postępowania organ I instancji, na podstawie aktu poświadczenia dziedziczenia z [...] r. Rep. A nr [...] ustalił następców prawnych A.J. Następnie organ I instancji decyzją z dnia [...] r. orzekł o odmowie zwrotu na rzecz skarżących (wnioskodawców) zwrotu części wywłaszczonej nieruchomości, obejmującej obecnie działki nr 10 – 25 (obręb [...]) oraz częściowo działki nr 4, nr 8, nr 9, nr 29, nr 30, nr 3, nr 6 (obręb [...]) oraz nr 31 i nr 32 (obręb [...]). Jako podstawę prawną decyzji odmownej Starosta podał art. 136 ust. 3, art. 142 i art. 229 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2018 r. poz. 2204 ze zm.). W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że uzupełnił materiał dowodowy o dokument potwierdzający nabycie praw spadkowych po zmarłym w toku postępowania A. J. oraz uzyskał opinię techniczną, sporządzoną przez uprawnionego geodetę, dotyczącą ustalenia zasięgu własności wywłaszczonej nieruchomości z zapisem w ewidencji gruntów. Na podstawie założonej dla wywłaszczonej nieruchomości księgi wieczystej nr [...], organ I instancji ustalił, że jako właściciel został wpisany Skarb Państwa – [A]. Następnie na podstawie wniosku z dnia [...] r. oraz art. 182 ustawy z dnia 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym, ujawniono prawo użytkowania wieczystego na rzecz [A]. Wpisu prawa dokonano w dniu [...] r. Część wywłaszczonych działek stanowi obecnie własność [A], a reszta była przedmiotem dalszego obrotu na rzecz osób fizycznych oraz Spółdzielni Mieszkaniowej. Zdaniem organu, skoro na nieruchomości ustanowiono prawo użytkowania wieczystego i prawo to zostało ujawnione w księdze wieczystej przed dniem 1 stycznia 1998 r., bo taki stan objęty jest hipotezą z art. 229 ustawy i uzasadnia odmowę zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, niezależnie od tego czy została wykorzystana na cel wywłaszczenia. W związku z tym organ nie bada merytorycznych przesłanek zwrotu, określonych w art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 ustawy. Nadto organ I instancji odrębną decyzją z [...] r. nr [...] odmówił zwrotu na rzecz ww. osób działki nr 28, w części pochodzącej z nieruchomości wywłaszczonej orzeczeniem z PWRN w S. z [...] 1953 r. nr [...], co do której (jak wskazano w decyzji Wojewody Śląskiego z [...] r.) nie zachodzą przesłanki z art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami. W uzasadnieniu wskazano, iż cel wywłaszczenia nie został na tym obszarze zrealizowany, jednak zwrot nie jest możliwy, bowiem przedmiotowa działka, jak wynika z zapisów prowadzonej dla niej księgi wieczystej [...]) nie stanowi wyłącznej własności Gminy C. W znajdującym się na niej budynku wyodrębnione zostały lokale mieszkalne, a ich właścicielom przysługuje prawo użytkowania wieczystego ułamkowych części gruntu objętego postępowaniem. Jednocześnie, decyzją z [...]r. nr [...] Starosta umorzył jako bezprzedmiotowe postępowanie w sprawie zwrotu działek nr 33, nr 34, nr 35, nr 36, nr 16, nr 37 obręb [...], nr 38 i nr 39 obręb [...], nr 40 obręb [...] oraz nr 7, nr 41 i nr 42 obręb [...], które jak ustalono w oparciu o opinię geodezyjną nie mieściły się w zakresie wywłaszczonej nieruchomości. W odwołaniu od decyzji odmownej wnioskodawcy (obecnie skarżący), zarzucili naruszenie art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami oraz art. 7 i 77 § 1 kpa – z powodu zaniechania zbadania, czy cel wywłaszczenia został prawidłowo zrealizowany na całości przedmiotowej nieruchomości i nie ma możliwości zwrotu chociażby jej części. Organ I instancji nie zbadał też celu wywłaszczenia i nie dostosował się do wytycznych, zawartych w poprzedniej decyzji kasacyjnej. Jednakże zaskarżoną decyzją odwołania nie uwzględniono. Utrzymując w mocy decyzję odmowną, organ odwoławczy podał, że zgodnie z art. 136 ust. 3 ustawy z 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, poprzedni właściciel lub jego spadkobierca może żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Przesłanki pozwalające na dokonanie oceny zbędności wywłaszczonej nieruchomości określa natomiast art. 137 powołanej wyżej ustawy, zgodnie z którym nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli mimo upływu siedmiu lat od dnia, w którym ta decyzja stała się ostateczna nie rozpoczęto prac związanych z realizacją wskazanego w niej celu albo gdy pomimo upływu dziesięciu lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany. Przy czym, wyrokiem z 13 marca 2014 r. sygn. P 38/11 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że powołany wyżej przepis, w zakresie, w jakim za nieruchomość zbędną uznaje nieruchomość wywłaszczoną przed 27 maja 1990 r. (jak miało to miejsce w niniejszej sprawie), na której w dniu złożenia wniosku o zwrot, a nie później niż przed 22 września 2004 r. (datą wejścia w życie nowelizacji ustawy o gospodarce nieruchomościami), zrealizowano cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jest niezgodny z art. 2 w związku z art. 165 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Przed przystąpieniem do zbadania czy w danej sprawie zaistniały przesłanki wskazane w ww. przepisach organ prowadzący postępowanie w sprawie zwrotu nieruchomości winien jednak - w pierwszej kolejności - ustalić, czy nie zachodzą przesłanki wyłączające roszczenie o zwrot przewidziane w art. 229 powołanego aktu prawnego. Jeśli bowiem nieruchomość objęta wnioskiem została sprzedana lub ustanowiono na niej i ujawniono w księdze wieczystej prawo użytkowania wieczystego na rzecz osoby trzeciej przed wejściem w życie ustawy tj. przed 1 stycznia 1998 r., to zaistnienie takich okoliczności skutkuje niedopuszczalnością roszczenia o zwrot nieruchomości, a w konsekwencji brakiem podstaw do badania przez organ spełnienia przesłanek z art. 137 ww. ustawy (art. 229). W toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, iż zarówno dla działek nr 5 i nr 23, jak również dla innych nieruchomości wywłaszczonych decyzją z [...] r., założona została księga wieczysta nr [...], w której, na podstawie wniosku z [...]r., jako właściciel został wpisany Skarb Państwa – [A] (dawniej Szkoła [...] w C.), a następnie, na podstawie wniosku z [...] r. oraz art. 182 ustawy z 12 września 1990 r. o szkolnictwie wyższym w księdze tej ujawnione zostało prawo użytkowania wieczystego na rzecz [A]. Stosownego wpisu dokonano [...] r. Niewątpliwie zatem ustanowienie prawa użytkowania wieczystego tych działek (i jego ujawnienie) na rzecz osoby trzeciej ([A]) nastąpiło przed 1 stycznia 1998 r. tj. przed datą wskazaną w art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami w oparciu o opinię techniczną sporządzoną przez uprawnionego geodetę R. O. ustalono, że w obecnym stanie geodezyjnym w granicach dawnych działek nr 1 i nr 2 znajdują się w całości (pochodzące z działki nr 1) działki nr 10, nr 11, nr 12, nr 13, nr 14, nr 15, nr 16, nr 43, nr 18, nr 19, nr 20, nr 21, 22, 23, 24 i nr 25 oraz w części działki: nr 4, nr 28, nr 8, nr 9, nr 29, nr 30, nr 3, nr 6, a także (pochodzące z działki nr 2) działki nr 44 i nr 45. Część działek wskazanych w opinii biegłego, znajdujących się obecnie (w całości lub częściowo) w graniach wywłaszczonego obszaru (i pochodzących z dawnych działek nr 1 i nr 2) nadal objęta jest księgą wieczystą [...] (działki nr 44, nr 45, nr 3 i nr 6) i stanowi obecnie własność [A] (decyzją z [...] r. nr [...] Wojewoda Śląski, działając na podstawie art. 256 ustawy z 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym, stwierdził nabycie przez [A] z mocy prawa z dniem 1 września 2005 r. między innymi ww. działek pozostających w użytkowaniu wieczystym tej uczelni). Część natomiast została z niej wyodrębniona i podlegała dalszemu obrotowi. Dla działek od nr 8 do nr 30, na podstawie umów przeniesienia własności garaży i sprzedaży wieczystego użytkowania gruntu (zawartych w 1999 r.), zostały założone nowe księgi wieczyste, w których prawa użytkowania wieczystego ujawniono na rzecz nabywców - osób fizycznych (kopie umów, wydruki z ksiąg wieczystych znajdują się w aktach sprawy). Stroną zbywającą była [A], jako podmiot, któremu do [...]r. przysługiwało prawo użytkowania wieczystego ww. działek. Natomiast działka nr 4 została odłączona z księgi wieczystej [...] i przeniesiona do księgi wieczystej [...] , w której [...] r. (a zatem również niewątpliwie przed 1 stycznia 1998 r.) ujawnione zostało prawo użytkowania wieczystego na rzecz [...] Spółdzielni Mieszkaniowej. W świetle powyższego organ odwoławczy uznał, że w zakresie wskazanych wyżej działek (nr 44, nr 45, nr 3, nr 6 oraz działek od nr 8 do nr 30) organ I instancji prawidłowo uznał, że spełnione zostały przesłanki z art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Organ wyjaśnił też, że otrzymawszy wniosek o zwrot wywłaszczonej nieruchomości organ prowadzący postępowanie bada, w pierwszej kolejności, czy pochodzi on od podmiotu wymienionego w art. 136 ustawy o gospodarce nieruchomościami, czy dotyczy wywłaszczonej nieruchomości oraz czy nie ma przeszkód do prowadzenia postępowania co do zbędności na cel wywłaszczenia wskazanych w art. 229 powołanego aktu prawnego. Dopiero po ustaleniu tych okoliczności następuje dalsze postępowanie, w którym wyjaśniany jest cel wywłaszczenia oraz przesłanki zbędności określone w art. 137 ww. ustawy (vide: wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 21 czerwca 2012 r. sygn. I OSK 979/11). W okolicznościach objętych hipotezą art. 229 ww. ustawy nie dochodzi bowiem do merytorycznego (co do istoty) rozstrzygnięcia sprawy o zwrot wywłaszczonej nieruchomości, lecz jedynie do formalnego jej załatwienia, wyłączającego w celu ochrony osób trzecich, które nabyły własność wywłaszczonej W nieruchomości lub stały się jej użytkownikami wieczystymi, skuteczne domaganie się jej zwrotu. Z treści powołanego przepisu jednoznacznie wynika, że nieruchomości wywłaszczone, jeżeli zostały sprzedane lub oddane w użytkowanie wieczyste, nie podlegają zwrotowi i to niezależnie od tego, czy stały się zbędne na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. W przypadku ustalenia zaistnienia negatywnej przesłanki z art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, art. 136 i art. 137 tego aktu prawnego nie mają zastosowania powodując, że roszczenie o zwrot w ogóle nie przysługuje, a tym samym nie ma podstaw do badania merytorycznych przesłanek określonych w art. 136 i 137 powołanej ustawy. Powołane w odwołaniu zalecenia Wojewody zawarte w decyzji z [...] r., dotyczące zbadania realizacji celu wywłaszczenia odnosiły się do działki nr 28, co do której przesłanki z art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami wyłączające roszczenie o zwrot nie zostały spełnione. Wbrew zarzutom skarżących zostały one wykonane. Organ I przeprowadził odrębne postępowanie wyjaśniające dotyczące tej działki (obejmujące badanie jej zbędności) i odrębną decyzją odmówił jej zwrotu. W świetle poczynionych w sprawie ustaleń organ odwoławczy uznał zatem decyzję organu I instancji za prawidłową. Stąd też odwołania nie uwzględniono. W skardze do sądu administracyjnego wnioskodawcy zarzucili: 1) naruszenie przepisów prawa materialnego tj. art. 136 ust. 3, art. 137, art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, poprzez: - całkowite pominięcie przy rozstrzyganiu sprawy okoliczności dotyczących realizacji uprzednio ustalonego celu i poprzestanie na zastosowaniu art. 229 u.g.n., - brak rozważenia przez organ możliwości zwrotu wywłaszczonej nieruchomości w części w jakiej nie został na niej zrealizowany cel nabycia, - brak możliwości ustalenia, czy cel nabycia został prawidłowo zrealizowany w całości spornych nieruchomości, 2) naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 w zw. z art. 77 kpa, polegającego na niedokładnym wyjaśnieniu stanu faktycznego sprawy i niedokładnej analizie materiału dowodowego, a w konsekwencji brak rozważenia, czy w stanie faktycznym doszło do realizacji celu wywłaszczenia nieruchomości, która to przesłanka wynika z art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 1 u.g.n., Na tej podstawie skarżący wnieśli o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji oraz zasądzenie od organu na ich rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego. Zdaniem skarżących, organ dokonał nieuprawnionego zawężenia zakresu rozpoznania sprawy, w konsekwencji doprowadzając do sytuacji, w której braki w materiale dowodowym – tutaj cel wywłaszczenia – jak również zaniechanie rozstrzygnięcia tej kwestii powodują po stronie skarżących uzasadnione wątpliwości co do prawidłowości wydanego rozstrzygnięcia. Cel wywłaszczenia odgrywa bowiem główną rolę w postępowaniu o zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Wywłaszczona nieruchomość nie może być wykorzystana dla innych celów, niż wskazuje decyzja o wywłaszczeniu. Zasada ta stanowi gwarancję pewności, że instytucja wywłaszczenia nie będzie wykorzystywana w sposób sprzeczny z jej ratio legis – na przykład do nadużywania ponad potrzeby wynikające z celów publicznych, które nie mogą być realizowane w inny sposób, jak przez odjęcie lub ograniczenie prawa własności nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa lub na rzecz jednostek samorządu terytorialnego. Zatem ustalenie ponad wszelką wątpliwość celu wykorzystania nieruchomości ma decydujące znaczenie w sprawie. W odpowiedzi na skargę Wojewoda wniósł o oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i argumentację. Prawomocnym postanowieniem z dnia [...] r. Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił skargę, wniesioną przez P. K., G. K. i M. J. Rozpoznając skargę w pozostałej części, Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest nieuzasadniona. W oparciu o prawidłowe i niekwestionowane przez skarżących ustalenia faktyczne organy administracji ustaliły, że na części wywłaszczonej nieruchomości, objętej niniejszym rozstrzygnięciem, przed dniem 1 stycznia 1998 r. ustanowiono i wpisano do księgi wieczystej prawo użytkowania wieczystego na rzecz [A] jako osoby trzeciej w rozumieniu art. 229 ustawy o gospodarce nieruchomościami, wyżej powołanej (obecnie Dz. U. z 2020 r. poz. 65). Wyodrębnienie tej części wywłaszczonej nieruchomości nastąpiło na podstawie przywołanej wyżej opinii technicznej, sporządzonej przez uprawnionego geodetę. Co do pozostałej części nieruchomości wydano odrębne decyzje, które nie są przedmiotem kontroli sądowej w niniejszym postępowaniu. Stan prawny przedmiotowej części nieruchomości uległ co prawda następnie zmianie w wyniku dalszego obrotu prawnego, lecz w dacie orzekania przez organy administracji nie wygasły przeszkody, uniemożliwiające zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Na jej części nadal ustanowione jest prawo użytkowania wieczystego podmiotów, innych niż gmina, a część jest już własnością [A]. Oczywiste jest, że nie jest możliwy zwrot nieruchomości, którą nie dysponuje ani gmina, ani Skarb Państwa z powodu przysługiwania własności, bądź prawa użytkowania wieczystego innym podmiotom. Odróżnić jednak należy przypadek gdy prawa te powstały i zostały ujawnione w księdze wieczystej przed dniem 1 stycznia 1998 r. jako datą wejścia w życie ustawy o gospodarce nieruchomościami, od sytuacji, gdy oddanie w użytkowanie wieczyste bądź zbycie wywłaszczonej nieruchomości powstało po tej dacie. Pierwszy przypadek został wprost przewidziany przez ustawodawcę, który jednoznacznie przewidział, że roszczenie o zwrot nie przysługuje. Skoro organ z tego powodu nie może zwrócić nieruchomości, dla wyniku sprawy bez znaczenia jest fakt, czy i kiedy doszło do realizacji celu wywłaszczenia na całej, bądź części nieruchomości (vide: wyrok NSA z dnia 25 lipca 2018 r. sygn. akt I OSK 2283/16, LEX nr 2564645). Taki właśnie przypadek dotyczy niniejszej sprawy. Inaczej przedstawia się jednak sytuacja, gdy chodzi o wywłaszczone nieruchomości, które nie są objęte hipotezą z art. 229 ustawy wobec ustanowienia prawa, bądź zbycia nieruchomości po tej dacie. Wówczas poprzedni właściciel (spadkobiorca) może kwestionować stan prawny nieruchomości w drodze procesu cywilnego, bądź też dochodzić roszczeń odszkodowawczych. Zatem może okazać się niezbędne i celowe ustalenie, czy wywłaszczona nieruchomość lub jej część, zostały zagospodarowane na cel wywłaszczenia (vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 lutego 2017 r. sygn. akt II OSK 262/16, LEX nr 2294389 oraz uchwała 7 sędziów NSA z dnia 13 kwietnia 2015 r. sygn. akt I OPS 3/14, ONSA/WSA 2015/5/82). W niniejszej sprawie zbędne było czynienie ustaleń co do zagospodarowania wywłaszczonej części nieruchomości. Nie mogły zatem odnieść skutku zarzuty skargi naruszenia art. 7 i 77 kpa oraz art. 136 ust. 3 i art. 137 ustawy. W niniejszej sprawie niewątpliwie wystąpiła bowiem negatywna przesłanka zawrotu z art. 229 ustawy. Z tych wszystkich względów nie stwierdzając naruszenia prawa materialnego, ani też uchybienia reguł procedury administracyjnej w stopniu skutkującym wznowieniem tego postępowania, bądź mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, Wojewódzki Sąd Administracyjny skargę oddalił jako nieuzasadnioną na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2019 r. poz. 2325 ze zm.). ec

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło