II SA/Gl 708/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Bonifacy Bronkowski po rozpoznaniu w dniu 15 października 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skarg Gminy B. i "A" S.A. w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia w kwestii wniosku skarżącej Gminy B. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji p o s t a n a w i a oddalić wniosek o wstrzymanie wykonanie zaskarżonej decyzji. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy własną decyzję z dnia [...]r., nr [...], mocą której stwierdzono nieważność decyzji Burmistrza Miasta B. z dnia [...] r., [...] określającej środowiskowe uwarunkowania dla przedsięwzięcia polegającego na "wydobywaniu węgla kamiennego ze złoża węgla kamiennego KWK "[...]", na lata [...]-[...]oraz [...]-[...] z wyłączeniem eksploatacji pokładu [...] w obszarze administracyjnym Gminy C.". Skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach na powyższą decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. wniosła Gmina B. oraz "A" S.A. w K.. W skardze Gminy B. zawarty został również wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Uzasadniając przedmiotowy wniosek skarżąca Gmina wskazała, że zaskarżona decyzja jest decyzją ostateczną i nadającą się do wykonania, a zatem uprawniony byłby wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji koncesyjnej. Wszczęcie takiego postępowania mogłoby natomiast wpłynąć na niepokoje publiczne i w sposób negatywny oddziaływać na lokalną społeczność pracowników kopalni oraz przemysł współpracujący z górnictwem. W obawie przed tymi skutkami zdaniem skarżącej Gminy uzasadnione jest wstrzymanie wykonalności decyzji do chwili prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy na drodze sadowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 61 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a, wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Jednakże w myśl art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd, na wniosek skarżącego, może wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków z wyjątkiem przepisów prawa miejscowego, które weszły w życie, chyba, że ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Wskazać przede wszystkim należy, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd może nastąpić wyłącznie na wniosek skarżącego, to oznacza, że na wnioskodawcy spoczywa obowiązek przedstawienia okoliczności, które pozwolą sądowi na dokonanie oceny, czy spełnione zostały przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania aktu lub czynności. Niewskazanie we wniosku okoliczności uzasadniających twierdzenie, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków oznacza brak przesłanek udzielenia ochrony tymczasowej przez sąd (J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, LexisNexis, Warszawa 2006 r., s. 189). Zdaniem Sądu wniosek skarżącej Gminy o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie zasługuje na uwzględnienie. W rozpatrywanej sprawie skarżąca nie wskazała bowiem okoliczności, których wystąpienie przemawiałoby za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji, w szczególności nie wskazała przesłanki, o której mowa w przywołanym wyżej przepisie art. 61 § 3 p.p.s.a., tzn. nie wykazała, że wykonanie zaskarżonej decyzji spowodowałoby skutek w postaci groźby wyrządzenia jej znacznej szkody lub że powstałe skutki byłyby trudne do odwrócenia. Przede wszystkim wskazać jednak należy, że o wstrzymaniu wykonania aktu można mówić wyłącznie w odniesieniu do rozstrzygnięć administracyjnych, które nadają się do wykonania. Wykonanie aktu administracyjnego oznacza zaś "(...) spowodowanie, sprowadzenie, w sposób dobrowolny lub w trybie przymusowym, takiego stanu w rzeczywistości społecznej, który jest zgodny z treścią aktu. Ten stan w rzeczywistości społecznej, którego spowodowanie nakazuje akt administracyjny, stanowi przedmiot jego wykonania. Przedmiotem wykonania aktu administracyjnego jest więc każde zachowanie się podmiotu zobowiązanego do jego wykonania (adresata aktu), polegające na działaniu, zaniechaniu określonego działania, znoszeniu zachowań innych podmiotów, a nawet świadczenie w rozumieniu prawa cywilnego (np. sumy pieniężnej odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość). Akt administracyjny zostaje wykonany, gdy rzeczywisty stan stosunków społecznych odpowiadać będzie stanowisku określonemu w nim jako odpowiedni." (zob. T. Woś, H. Knysiak-Molczyk, M. Romańska, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2005, s. 295). Przedmiotem wniosku skarżącej Gminy B. jest decyzja w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia. Zdaniem Sądu niewątpliwie tego rodzaju rozstrzygnięcie nie nadaje się do wykonania. Decyzja, na mocy której stwierdzono nieważność innej decyzji wywołuje określone następstwa prawne, nie mniej jednak trudno w tym przypadku mówić o następstwach związanych z jej wykonaniem. W istocie bowiem ma ona charakter deklaratoryjny, tj. komunikuje jej adresatom, że inna decyzja była obciążona wadami (istniejącymi w dacie jej wydania), które uzasadniają wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. Co do zasady pojęcie "wykonania decyzji" związane jest z realizacją wynikających z niej uprawnień lub obowiązków. W tym znaczeniu trudno mówić o wykonaniu decyzji stwierdzającej nieważność innej decyzji. Wbrew obawom skarżącej Gminy stwierdzenie nieważności konkretnej decyzji nie powoduje automatycznego uchylenia czy stwierdzenia nieważności innych rozstrzygnięć indywidualnych, wydanych na jej podstawie. Konsekwencje takiego rozstrzygnięcia mogą być bowiem różne, niejednokrotnie uzależnione od brzmienia konkretnych przepisów prawa materialnego. Zauważyć również przyjdzie, że w orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest pogląd, który należy w pełni zaakceptować, iż uzgodnienie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia nie podlega wykonaniu. Stwierdza ono jedynie warunki i wymogi jakie powinny zostać zachowane przy realizacji inwestycji. Dodać należy, iż jedynym bezpośrednim skutkiem zaskarżonej decyzji jest wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji dotyczącej środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację spornego przedsięwzięcia. Owszem decyzja taka może pociągnąć za sobą kolejne rozstrzygnięcia administracyjne, ale to w tych, kolejnych odrębnych postępowaniach strona będzie mogła domagać się ochrony tymczasowej, o ile rozstrzygnięcia te będą bezpośrednio wywoływać skutki, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. W tej sytuacji Sąd, na mocy art. 61 § 3 i § 5 p.p.s.a. orzekł jak w postanowieniu.