II SA/Gl 71/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, Sędziowie Sędzia WSA Piotr Broda, Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.), Protokolant specjalista Małgorzata Orman, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 maja 2016 r. sprawy ze skargi M. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną oddala skargę. Pismem z dnia 24 września 2013 r. M. S. zam. w K. przy ul. [...], jako następca prawny J. C., wystąpiła do Prezydenta Miasta K. o wypłatę odszkodowania za dwie nieruchomości zajęte pod drogi publiczne położone w K. Dotyczyło to działek o numerach ewidencyjnych 1 k.m. [...] obręb [...] oraz 2 k.m. [...] obręb [...]. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Prezydent Miasta K. umorzył postępowanie w sprawie jako bezprzedmiotowe. Wskazał, iż wyżej wymienione nieruchomości zostały nabyte z mocy prawa przez Gminę Miasto K. z dniem 1 stycznia 1999 r. Podstawą nabycia przez Gminę nieruchomości był art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm.). Na dzień 31 grudnia 1998 r. właścicielem i współwłaścicielem spornych nieruchomości był J. C. zam. w K. przy ul. [...]. J. C. zmarł dnia [...] r. a spadek po nim nabyła M. S., co wynika z postanowienia Sądu Rejonowego K. z dnia [...]r. (sygn. [...]). Umarzając postępowanie organ powołał się na art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r., zgodnie z którym odszkodowanie, za nieruchomość przejętą w trybie art. 73 ust. 1 ustawy, będzie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. Po upływie tego okresu roszczenie wygasa. W związku z tym, że wniosek o odszkodowanie nie wpłynął w zakreślonym okresie roszczenie wygasło i postępowanie stało się bezprzedmiotowe. W konsekwencji działając na podstawie art. 105 § 1 kodeksu postępowania administracyjnego postępowanie należało umorzyć. Organ wskazał wreszcie, że Wojewoda [...] decyzjami z dnia: - [...] r. nr [...], - [...]r. nr [...], stwierdził nabycie spornych nieruchomości przez Gminę Miasto K. z dniem 1 stycznia 1999 r. Odwołanie od tej decyzji złożyła M. S. Podniosła, że wystąpiła o odszkodowanie niezwłocznie po tym jak ustały przyczyny uniemożliwiające wcześniejsze złożenie wniosku. Jej ojciec J. C. był długotrwale chory od 2002 r. na co przedstawiła dokumentację medyczną. Po jego śmierci w 2011 r. i uzyskaniu postanowienia o nabyciu spadku wystąpiła o ustalenie i wypłatę odszkodowania. Wskazała, iż organ I instancji nie wyjaśnił wszystkich istotnych okoliczności sprawy. Podniosła wreszcie naruszenie art. 64 Konstytucji RP. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymał zaskarżoną decyzje w mocy. W jego ocenie zarówno postępowanie, jak i wydane w jego wyniku rozstrzygnięcie Prezydenta Miasta K. w pełni odpowiadają prawu. W szczególności podniósł, iż z akt sprawy nie wynika, aby J. C. podjął działania zmierzające do uzyskania odszkodowania. Nie podzielił również stanowiska odwołującej się, iż termin do złożenia żądania zapłaty odszkodowania powinien zostać przywrócony. Skargę na tę decyzję do tutejszego Sądu złożyła M. S. Domagając się uchylenia rozstrzygnięć organów obu instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania zarzuciła Wojewodzie [...]: - naruszenie art. 21 ust. 1 i art. 64 ust. Konstytucji RP poprzez wywłaszczenie bez słusznego odszkodowania, - nieuzasadniony brak zgody do przywrócenia terminu do złożenia wniosku o zapłatę odszkodowania w sytuacji, gdy ze względu na stan zdrowia, J. C. nie mógł stosowanego wniosku złożyć. Odpowiadając na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując swą dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz.U. z 2014 r., poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sad dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami powołaną podstawą prawną. Podstawą nabycia prawa własności spornych nieruchomości przez Gminę K. był art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną. Zgodnie z tym przepisem "nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem". W rozstrzyganej sprawie okoliczność ta jest bezsporna, iż do takiego przejścia prawa własności doszło z dniem 1 stycznia 1999 r. Nabycie to zostało stwierdzone w drodze deklaratoryjnych decyzji Wojewody [...]. Wspomniana ustawa (w art. 73 ust. 4) określa jednocześnie warunki ustalenia odszkodowania za utraconą własność przez dotychczasowych właścicieli. W świetle tego przepisu ""odszkodowanie, o którym mowa w ust. 1 i 2, będzie ustalane i wypłacane według zasad i trybu określonych w przepisach o odszkodowaniach za wywłaszczone nieruchomości, na wniosek właściciela nieruchomości złożony w okresie od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 grudnia 2005 r. Po upływie tego okresu roszczenie wygasa". Termin do złożenia wniosku o wypłatę odszkodowania bez wątpienia ma charakter materialny. Oznacza to, że nie można go zmieniać oraz że uchybienie temu terminowi skutkuje wygaśnięciem roszczenia odszkodowawczego. Warto tu przytoczyć tezę wyroku NSA z dnia 1 marca 2013 r. (I OSK 1796 – wszystkie orzeczenia sądów administracyjnych za www.orzeczenia.nsa.gov.pl), gdzie skład orzekający uznał, iż "termin wskazany w art. 73 ust. 4 ustawy z 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną jest terminem ustawowym, nie może on ulec przedłużeniu ani skróceniu, a wskutek bezczynności uprawnionego w ciągu określonego ustawą terminu następuje wygaśnięcie roszczenia. Termin ten, należący do terminów materialnoprawnych, nie może być przywrócony, bowiem instytucja ta, uregulowana w art. 58-60 k.p.a., może mieć jedynie zastosowanie do terminów procesowych. Podobnie WSA w Gdańsku w wyroku z dnia 25 lutego 2015 r. (II SA/Gd 785/14) stwierdził że "termin określony w przepisie art. 73 ust. 4 ustawy z 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną jest terminem zawitym prawa materialnego, co oznacza, że nie może być przywrócony, a wniosek złożony po tym terminie powoduje, że roszczenie o ustalenie i wypłatę odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość wygasa, niezależnie od tego, z jakich powodów strona nie dochowała temu terminowi. Dla biegu terminów prawa materialnego nie są bowiem istotne przyczyny jego uchybienia. W konsekwencji też złożenie wniosku o ustalenie i wypłatę odszkodowania poza ustawowym terminem oznacza niemożność uwzględnienia roszczenia". W kontekście powyższego można stwierdzić, że organy administracji w sprawie, w związku z tym, że wniosek o wypłatę odszkodowania został złożony w 2013 r. trafnie przyjęły, iż roszczenie wygasło i postępowanie należało umorzyć jako bezprzedmiotowe. Skarga nie znajduje zatem usprawiedliwionych podstaw. Sąd zwraca również uwagę, iż w sprawie nie doszło do naruszenia przepisów Konstytucji RP. Zgodność powyższych przepisów z ustawą zasadniczą badał bowiem Trybunał Konstytucyjny, który wyrokiem z dnia z dnia 19 maja 2011 r. (K 20/09 – Dz. U. Nr 115, poz. 674) uznał, że art. 73 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną jest zgodny z art. 21 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 oraz z art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i wywodzoną z niego zasadą poprawnej legislacji. Sąd wskazuje wreszcie, że wspomniany przepis był przedmiotem orzeczenia Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w sprawie M. Woźniak i E. Woźniak oraz Chruśliński i Powodzińska v. Polska (sprawa 33081/11). Trybunał w decyzji z dnia 3 czerwca 2014 r. uznał, że "okres składania wniosków odszkodowawczych miał się zakończyć 31 grudnia 2005 r. Trwał zatem przez pięć lat i upłynął ponad siedem lat po publikacji ustawy z 1998 r. Nie można zatem przyjąć, iż okres ten był tak krótki, iż niezasadnie utrudniał skarżącym poznanie swych praw oraz nie pozwalał im na dochodzenie tychże praw w czasowy i skuteczny sposób. Wydaje się, iż skarżący przez wiele lat nie podejmowali żadnych kroków prawnych w celu dochodzenia swej własności lub uzyskania odszkodowania". W związku z tym skarga została odrzucona. Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Rozpatrując w takim zakresie sprawę Sąd nie dopatrzył się naruszeń skutkujących koniecznością uchylenia zaskarżonego postanowienia. W tym stanie rzeczy na mocy art. 151 p.p.s.a. Sąd oddalił skargę.