II SA/Gl 712/16

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach Andrzej Majzner po rozpoznaniu w dniu 13 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy; W odpowiedzi na zawiadomienie o rozprawie wyznaczonej na 19 października 2016 r., K. L. nadesłał do Sądu urzędowy formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym określił, iż domaga się zwolnienia od kosztów sądowych. W treści tego formularza skarżący poniósł, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z małżonką, posiadają mieszkanie o powierzchni 60 m2 (wartość szacunkowa 130-150 tys. zł) oraz samochód osobowy marki [...], rok produkcji 2013, o wartości 8.000 zł. Równocześnie wnioskodawca oświadczył, że zarówno on sam jak i jego żona uzyskują dochód z tytułu emerytur, w wysokości netto odpowiednio 1.780 zł oraz 1.810 zł, z kolei suma obciążających ich kosztów utrzymania z tytułu opłat za mieszkanie, media, wydatków na lekarstwa i ubezpieczenie, wynosi około 1.600 zł. Rozpoznając wniosek zważono, co następuje. Stosownie do art. 243 §1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718) - zwanej dalej p.p.s.a., stronie na jej wniosek może zostać przyznane prawo pomocy. Zgodnie zaś z art. 245 §1 przywołanej regulacji, prawo pomocy może być udzielone w zakresie częściowym lub całkowitym. Odnosząc się do wniosku strony należy podnieść, iż w myśl zasady wynikającej z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a., przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym (czyli, po myśli art. 245 § 3 cytowanej ustawy, mogącym obejmować między innymi zwolnienie od kosztów sądowych, na które składają się opłaty i wydatki) następuje wtedy, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W tym kontekście uznano, że okoliczności sprawy nie uzasadniają uwzględnienia zgłoszonego żądania. Należy bowiem podkreślić, iż prawo pomocy stanowi wyjątek od generalnej zasady odpłatności wymiaru sprawiedliwości obowiązującej w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym (rzeczona zasada znalazła wyraz w art. 199 p.p.s.a.) i dlatego zastosowanie tej instytucji prawnej może mieć miejsce wyłącznie w przypadku osób ubogich, czyli takich, dla których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (utrwalone stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego wyrażone między innymi w postanowieniach: z dnia 6 października 2004 r., sygn. akt GZ 71/04, publ. ONSA i WSA z 2005 r., z. 1, poz. 8, z dnia 3 września 2008 r., sygn. akt II GZ 201/08, z dnia 9 lipca 2009 r., sygn. akt I OZ 713/09 oraz z dnia 27 sierpnia 2009 r., sygn. akt I OZ 801/09 - orzeczenia dostępne w internetowej Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych - zwanej dalej CBOSA). Prawo pomocy może zatem zostać przyznane tylko takiej osobie, która pomimo dokonania oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia jedynie koniecznych kosztów związanych z podstawowymi potrzebami życiowymi nie jest w stanie zgromadzić środków wystarczających na pokrycie przewidywalnych obciążeń finansowych związanych z postępowaniem (por: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 września 1984 r., sygn. akt: II CZ 104/84, publ.: LEX nr 8623 oraz postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 4 lutego 2009 r., sygn. akt I OZ 52/09 i z dnia 21 lutego 2008 r., sygn. akt II OZ 113/08 - orzeczenia dostępne w CBOSA). Tymczasem, zdaniem rozpoznającego wniosek, skarżący do osób takich nie należy. Jak wynika z oświadczeń podniesionych w tym wniosku, zarówno on sam jak i jego małżonka osiągają stałe dochody z tytułu emerytur, w sumarycznej kwocie netto 3.590 zł. Równocześnie wnioskodawca nie podnosił, aby zachodziły w jego przypadku okoliczności mogące świadczyć o trudnej sytuacji życiowej, takie jak np. ciężka choroba, niepełnosprawność w stopniu znacznym, poniesienie znacznych strat w wyniku zdarzeń losowych itp. Oświadczył natomiast, że obciążają go miesięczne koszty z tytułu należności za zamieszkiwany lokal, opłat za tzw. media, wydatków na lekarstwa oraz na ubezpieczenie, w kwocie ogółem około 1.600 zł. Oznacza to, że po uiszczeniu wspomnianych kosztów, do dyspozycji wyżej wymienionego pozostaje miesięcznie około 2.000 zł. Nawet zatem uwzględniwszy, iż kwotę tą należy jeszcze pomniejszyć o konieczne wydatki jakie wiążą się zazwyczaj z wyżywieniem i zakupem niezbędnych środków czystości dla dwuosobowej rodziny, stwierdzić przyjdzie, że umożliwia ona wygenerowanie środków na pokrycie ewentualnych kosztów sądowych w niniejszej sprawie. Trzeba w tym miejscu wyjaśnić, że na obecnym etapie postępowania skarżący nie jest obowiązany do uiszczenia jakichkolwiek opłat. Konieczność taka może pojawić się dopiero w przyszłości, o ile (w przypadku ewentualnego oddalenia skargi przez Sąd) złoży on wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku - wtedy byłby obowiązany do uiszczenia opłaty kancelaryjnej. Nadto, jeżeli zechce następnie zaskarżyć ten wyrok - będzie miał obowiązek uiszczenia wpisu od skargi kasacyjnej. Nawet jednak, gdyby skorzystał z obu opisanych wyżej uprawnień i musiał opłacić obydwie wspomniane należności, to wysokość każdej z tych opłat wynosi zaledwie 100 zł, a ich suma to 200 zł. Zdaniem rozpoznającego wniosek, uiszczenie takiej kwoty nie spowoduje uszczerbku w utrzymaniu koniecznym dla wnioskodawcy i jego żony. Przez uszczerbek, o którym mowa w art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. należy bowiem rozumieć dopiero takie zachwianie sytuacji materialnej i bytowej, które skutkowałoby brakiem możliwości zapewnienia sobie i najbliższym minimum warunków socjalnych (por.: postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 marca 2005 r.; sygn. akt: II FZ 137/05 - orzeczenie dostępne w CBOSA). Tymczasem uwzględniwszy relację pomiędzy dochodem rodziny skarżącego i rozmiarem koniecznych wydatków przeznaczanych na utrzymanie tego gospodarstwa domowego - która to relacja umożliwia dokonanie stosownych oszczędności - nie sposób uznać, aby mógł on ponieść tak dotkliwą szkodę w wyniku uiszczenia pełnych kosztów postępowania w niniejszej sprawie, które wynosić mogą, jak wskazano powyżej, nie więcej niż 200 zł. Mając na uwadze wszystkie przedstawione wyżej okoliczności, postanowiono jak w sentencji działając na podstawie art. 258 §1 i §2 pkt 7 p.p.s.a. w związku z art. 246 §1 pkt 2 tej ustawy.