II SA/Gl 714/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Iwona Bogucka, Sędziowie Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.), Sędzia WSA Rafał Wolnik, Protokolant st. sekretarz sądowy Małgorzata Orman, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 lutego 2012 r. sprawy ze skargi A. C. i P. W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania oddala skargę. Aktem notarialnym zawartym w dniu [...] r. Rep. [...] [...] B. R. sprzedała P. W. i A. C. przysługujące jej spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego nr [...] przy ul. [...] w D. – z zastrzeżeniem prawa odkupu lokalu w terminie do dnia [...]r. Następnie w dniu [...] r. strony zawarły umowę najmu powyższego lokalu na okres 6 miesięcy. Wnioskiem z dnia [...] r. A. C. i P. W. zwrócili się do Prezydenta Miasta D. o wymeldowanie B. R. wraz z mężem i dzieckiem z pobytu stałego w tym lokalu, podając że nie mieszkają w nim od dnia [...] r. Po rozpatrzeniu wniosku decyzją z dnia [...] r. nr [...] podjętą z up. Prezydenta Miasta D. na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), orzeczono o odmowie wymeldowania B. R. i jej syna M. R. z pobytu stałego w powyższym lokalu. Powołując się na zeznania B. R. i A. C., organ I instancji ustalił bowiem, że B. R. i jej syn M. R. nie wyprowadzili się z lokalu, mimo doręczonego jej w dniu [...] r. wezwania do wydania lokalu. W ocenie organu, nie ma zaś znaczenia fakt utraty uprawnień do przebywania w miejscu stałego zameldowania, gdyż przepisy meldunkowe nie zastępują regulacji dotyczących eksmisji z lokalu mieszkalnego. W postępowaniu tym nieistotna jest też kwestia uiszczania opłat za lokal. Stąd też nie dopatrzono się ustawowej przesłanki do wydania decyzji o wymeldowaniu. W odwołaniu od decyzji A. C. i P. W. zarzucili błędną wykładnię art. 10 ust. 1 i art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności, polegającą na przyjęciu, że nie jest możliwe wymeldowanie osoby, która utraciła tytuł prawny do lokalu wobec jego zbycia aktem notarialnym, a następnie go nie opuściła i nie opróżniła po wygaśnięciu umowy najmu. Zdaniem odwołujących się, zameldowanie rodzi faktyczne domniemanie istnienia uprawnienia do przebywania w lokalu, jak również stanowi potwierdzenie samego w nim zamieszkania. Tymczasem jako współwłaściciele lokalu nie mogą go wyremontować i w nim zamieszkać, a w konsekwencji, dokonać zameldowania, co narusza prawo własności. Zaskarżoną decyzją, podjętą z up. Wojewody [...], orzeczono o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji jako zgodnej z prawem. Zdaniem organu odwoławczego, poczynione ustalenia faktyczne potwierdzają bezspornie fakt zamieszkiwania B. R. i jej syna M. R. w przedmiotowym lokalu. Skoro osoby te w ogóle nie opuściły miejsca pobytu stałego, brak podstaw do wydania decyzji o ich wymeldowaniu. Organ II instancji wyjaśnił nadto, że przywołane w odwołaniu przepisy art. 10 i art. 47 ustawy o ewidencji ludności, nie mają zastosowania w niniejszej sprawie, gdyż dotyczą zameldowania. W postępowaniu o wymeldowanie badaniu podlega zaś jedynie przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego, a nie utrata tytułu prawnego do lokalu. W skardze do sądu administracyjnego A. C. i P. W. domagali się uchylenia powyższej decyzji i zasądzenia kosztów postępowania. Ponawiając zarzuty i argumentację, zawartą w odwołaniu od decyzji organu I instancji, skarżący dodatkowo wskazali na naruszenie art. 11-14 ustawy o ewidencji ludności... oraz art. 28 w zw. z art. 25 kodeksu cywilnego – poprzez nieuprawnione przyjęcie, że sporny lokal jest miejscem stałego pobytu B. R. i jej syna M., co doprowadziło do niemożności objęcia mieszkania w posiadanie i zameldowania się w nim przez właścicieli z powodu bezprawnego pobytu osób tam zameldowanych. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i argumentację. W toku rozprawy sądowej uczestniczka postępowania B. R. domagając się oddalenia skargi, podała że sprawa o eksmisję z przedmiotowego lokalu została zawieszona do czasu rozstrzygnięcia jej powództwa o unieważnienie umowy sprzedaży prawa do lokalu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie mogła odnieść skutku, bowiem zaskarżona decyzja o odmowie wymeldowania z pobytu stałego nie narusza prawa materialnego, ani też organy administracji nie naruszyły reguł procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem tego postępowania. Z mocy art. 15 ust. 2 powołanej wyżej ustawy o ewidencji ludności... przesłanką wydania decyzji o wymeldowaniu z pobytu stałego jest opuszczenie tego miejsca i niedopełnienie czynności wymeldowania. W niniejszej sprawie nie jest zaś sporny fakt, że B. R. i jej małoletni syn M. R., nie opuścili zbytego lokalu, w którym są zameldowani na pobyt stały, mimo doręczenia w dniu [...] r. wezwania skarżących jako nabywców do jego wydania. Skoro osoby te nadal (nieprzerwanie) przebywają w spornym lokalu, brak podstaw do przyjęcia, aby ciążył na nich obowiązek wymeldowania, mimo utraty uprawnień do przebywania w nim po upływie okresu najmu, zawartego w dniu [...] r. Zgodnie z ust. 1 tego przepisu, osoba która opuszcza miejsce pobytu stałego, jest obowiązana wymeldować się w organie gminy, właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce pobytu, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca. Regulacja ta koreluje z treścią ust. 2 tego przepisu (w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 16 kwietnia 2004 r. – Dz. U. Nr 93, poz. 887). Skutkiem niedopełnienia obowiązku wymeldowania w drodze czynności materialno-technicznej w przypadku opuszczenia miejsca pobytu stałego, jest wydanie decyzji przez właściwy organ gminy na wniosek strony (osoby legitymującej się tytułem prawnym do lokalu) lub z urzędu. Przepis ten wyklucza tryb działania organów gminy na podstawie art. 47 ust. 2 tej ustawy, co dotyczy weryfikacji danych zawartych w zgłoszeniu o zameldowaniu lub wymeldowaniu. Zasadnie wskazały też organy obydwu instancji na charakter ewidencji ludności, która zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy, polega na rejestracji danych o miejscu pobytu. Jak wyjaśnił Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 27 maja 2002 r. sygn. akt K 20/01 (OTK-A 2002/3/34), obowiązek meldunkowy służy prawidłowemu wykonywaniu przez organy władzy publicznej ich funkcji. Posiadanie informacji o miejscu zamieszkiwania i pobytu umożliwia racjonalizację szeregu działań należących do zadań państwa i samorządu terytorialnego. Oznacza to, że obowiązek meldunkowy uznać należy w świetle Konstytucji za instytucję wynikającą z klauzuli ochrony porządku publicznego, mającą związek z ochroną praw i interesów jednostki. Ewidencja ludności służy zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego. Nie jest ona formą kontroli nad legalnością zamieszkania i pobytu. Natomiast właściciel (zarządca) nieruchomości, może żądać usunięcia osób, które będąc tam zameldowane, nie są uprawnione do przebywania w tej nieruchomości. W świetle powyższego stanowiska TK, nie budzi wątpliwości, że ewidencja ludności nie może zastępować działania sądów powszechnych jako powołanych z mocy art. 2 § 1 kpc, do rozstrzygania sporów cywilnoprawnych na tle ważności umów sprzedaży, czy uprawnień do przebywania w lokalu. Jedynie sąd cywilny władny jest orzec eksmisję z lokalu i dopiero wykonanie orzeczenia sądu prowadzi do opuszczenia lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności... Oznacza to, że ochrona prawa własności zastrzeżona jest do działania sądów powszechnych. Jedynie na marginesie zauważyć przyjdzie, że ochrona prawna przysługuje także posiadaczowi, nawet w złej wierze, co dotyczy niniejszej sprawy. Zresztą, jak wynika z oświadczeń uczestniczki postępowania, w tym względzie toczą się już odrębne procesy. Odnosząc się zaś do zarzutu naruszenia art. 28 i art. 25 kodeksu cywilnego, poprzez nieuprawnione przyjęcie, że sporny lokal jest miejscem pobytu stałego B. R. i jej syna M., wskazać przyjdzie, że kodeks ten jako miejsce zamieszkania definiuje miejscowość, w której dana osoba przebywa z zamiarem stałego pobytu. Natomiast zameldowanie na gruncie ustawy o ewidencji..., obejmuje nie tylko miejscowość, lecz także adres, tj. ulicę, numer domu i lokalu oraz kod pocztowy (art. 9b ust. 1 i 2 i art. 10 ust. 1 ustawy). Chybiony jest też zarzut naruszenia art. 11-14 ustawy o ewidencji... Przepisy te nie miały bowiem zastosowania w sprawie o wymeldowanie. Skarżący mimo posiadania tytułu do lokalu, aczkolwiek w kwestii tej toczy się proces cywilny, nie mogą się w nim zameldować, dopóki w nim nie zamieszkają. Ocena, czy pobyt w spornym lokalu B. R. i jej małoletniego syna M. R., jest bezprawny, nie należy do sądu administracyjnego. Fakt ich zameldowania nie jest zaś przeszkodą do uwzględnienia powództwa o eksmisję z uwagi na charakter ewidencji ludności, regulującej stan faktyczny, a nie – prawny, czyli istnienie uprawnień do lokalu. Zameldowanie nie tworzy więc żadnych domniemań prawnych w zakresie prawa do lokalu, jak błędnie uważają skarżący. W konsekwencji, brak było podstaw prawnych do wydania decyzji o wymeldowaniu. Z tych wszystkich względów nie stwierdzając naruszenia prawa wymienionego w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), Wojewódzki Sąd Administracyjny skargę oddalił jako nieuzasadnioną na podstawie art. 151 tej ustawy.