II SA/Gl 718/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik, Sędziowie Sędzia WSA Włodzimierz Kubik, Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka (spr.), Protokolant Barbara Urban, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 listopada 2009 r. sprawy ze skargi J. C. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę. Pismem z dnia [...] J.C. zwróciła się do Urzędu Miasta M. z wnioskiem o wymeldowanie jej byłego męża, J.C., z lokalu przy ul. [...]. W uzasadnieniu podała, iż J.C. opuścił przedmiotowy lokal i nie przebywa w nim od [...] lat. W trakcie wszczętego przez działającego jako organ I instancji Prezydenta Miasta M. postępowania ustalono, że J.C. jest zameldowany na pobyt czasowy w R. w Gminie C. Zameldowanie czasowe uzyskał, jak wynika z dołączonego do akt potwierdzenia, na [...] dni. Ustalono także, że prawomocnym postanowieniem z dnia [...] sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w M. dokonał podziału majątku J.C. i J.C. przyznając J.C. ograniczone prawo rzeczowe w postaci spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu przy ul. [...]. Jednocześnie nakazał J.C. wydanie J.C. przedmiotowego mieszkania w terminie trzech miesięcy od daty prawomocności postanowienia. Pismem z dnia [...] J.C. zwrócił się z wnioskiem o zawieszenie prowadzonego przez organ I instancji postępowania podnosząc, że nie zachodzą przesłanki do wymeldowania go z lokalu w M. albowiem w R. przebywa jedynie czasowo, w celu leczenia. Podał też, że wniósł o wznowienie postępowania w sprawie o podział majątku, w wyniku której mieszkanie w M. zostało przyznane J.C. Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Prezydent Miasta M. odmówił zawieszenia postępowania w sprawie, a postanowienie to zostało utrzymane w mocy postanowieniem Wojewody [...] z dnia [...] nr [...]. Decyzją z dnia [...] nr [...] Prezydent Miasta M. orzekł o wymeldowaniu J.C. z pobytu stałego w lokalu położonym w M. przy ul. [...]. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał treść stanowiącego podstawę prawną decyzji art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jednolity: Dz. U. 2006, nr 139, poz. 933 z późn. zm.), a następnie omówił zgromadzony w sprawie materiał dowodowy. Podniósł, że w toku postępowania przeprowadził dowód z przesłuchania sąsiadów celem ustalenia czy J.C. zamieszkuje pod adresem stałego zameldowania. Z zeznań świadków wynika jednoznacznie, że pod adresem tym nie zamieszkuje od [...] lat. Także sam J.C. potwierdził, że w lokalu przy ulicy [...] w M. nie przebywa podając jako powód opuszczenia mieszkania swoje problemy zdrowotne (protokół z przesłuchania strony z dnia [...]). Na podstawie zebranego materiału dowodowego ustalono, że obecnie w lokalu przy ulicy [...] zamieszkuje D.D. Z jego zeznań wynika, że w przedmiotowym lokalu nie ma żadnych rzeczy osobistych należących do J.C. Jak wyjaśnił świadek obecnie podnajmuje on lokal od J.C., w przeszłości podnajmował od J.C. Organ I instancji wskazał też, że zawiadomił strony biorące udział w postępowaniu o przeprowadzeniu dowodu w sprawie jakim są oględziny lokalu przy ulicy [...] w M. W dniu [...] wpłynęło pismo J.R. - pełnomocnika J.C. podnoszącej, że tytuł prawny do lokalu przy ulicy [...] został zgodnie z postanowieniem Sądu przyznany wyłącznie J.C., a w lokalu obecnie zamieszkują osoby trzecie i dlatego też nie ma w nim żadnych rzeczy osobistych należących do J.C. W konsekwencji sprzeciwia się oględzinom lokalu. W dniu [...] wpłynęło z kolei pismo J.C., który wniósł o przeprowadzenie oględzin, gdyż jak stwierdził w mieszkaniu w dalszym ciągu znajdują się jego rzeczy osobiste. Biorąc pod uwagę argumenty stron co do zasadności przeprowadzenia oględzin lokalu organ przychylił się do argumentacji pełnomocnika J.C., z uwagi na fakt, iż lokal jest zamieszkały przez osoby trzecie. W konsekwencji organ odstąpił od przeprowadzenia oględzin. Fakt, iż w lokalu nie ma żadnych rzeczy osobistych należących do J.C. potwierdził nadto D.D. W konsekwencji, zdaniem organu, z zebranego materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że J.C. nie zamieszkuje w lokalu przy ulicy [...]. Lokal ten nie stanowi zatem miejsca, w którym posiada on centrum życia codziennego. W ocenie organu J.C. opuścił mieszkanie przy ulicy [...] w sposób dobrowolny podnajmując mieszkanie osobie trzeciej oraz w sposób trwały (zgodnie z postanowieniem Sądu tytuł prawny do lokalu został przyznany wyłącznie J.C.). Od otrzymanej decyzji J.C. wniósł odwołanie, wyrażając niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia. Ponownie podniósł że nie zachodzą przesłanki do wymeldowania go z lokalu w M. albowiem w R. przebywa jedynie czasowo, w celu leczenia. Podał też, że w mieszkaniu pozostawił swoje rzeczy osobiste, a w konsekwencji wymeldowanie mogłoby nastąpić jedynie na podstawie wyroku eksmisyjnego. Decyzją z dnia [...] nr [...] Wojewoda [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu organ II instancji opisał przebieg przeprowadzonego przez organ pierwszoinstancyjny postępowania administracyjnego akcentując iż, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądów administracyjnych podstawowym kryterium oceny zamieszkania w lokalu jest rzeczywiste ześrodkowanie interesów strony. Zamieszkiwanie to bowiem przebywanie w sensie fizycznym oraz wola (zamiar) stałego pobytu. Zatem zamieszkiwaniem jest taki stan faktyczny, w którym osoba przebywa w określonym lokalu z zamiarem pobytu stałego, ma w nim zgromadzone swoje rzeczy osobiste i przedmioty majątkowe, stołuje się w nim, nocuje i prowadzi tam gospodarstwo domowe, a zatem lokal ten stanowi centrum spraw życiowych tej osoby, nie zaś tylko miejsce zameldowania na pobyt stały i przechowywania rzeczy. Jak stwierdził Wojewoda [...] organ I instancji przeprowadził postępowanie wyjaśniające mające na celu ustalenie, czy J.C. faktycznie zamieszkuje w lokalu przy ul. [...] w M. z zamiarem pobytu stałego, czy też lokal ten opuścił w sposób trwały i dobrowolny. Przesłuchani na tę okoliczność świadkowie zeznali bądź to, iż J.C. nie jest im znany bądź też (świadek, o przesłuchanie którego wnioskował odwołujący), że od lat J.C. nie widują. J.C. do protokołu przesłuchania strony także potwierdził, iż od około [...] lat nie zamieszkuje w rzeczonym lokalu. Powodem opuszczenia lokalu było podjęcie rehabilitacji. Sporny lokal podnajął wówczas osobie trzeciej. W lokalu pozostały jego rzeczy osobiste, które - jak wyjaśnia strona - były używanie ostatnio ok. [...] lata temu. Organ I instancji przesłuchał też zamieszkującego w spornym lokalu D.D., który zeznał, iż został "wpuszczony" do lokalu przez J.C., jednakże obecnie wszystkie formalności załatwia z właścicielką mieszkania J.C. W rzeczonym lokalu zamieszkuje na podstawie zawartej z właścicielką umowy najmu. Ponadto świadek wyjaśnił, że w lokalu nie ma żadnych rzeczy osobistych J.C. Ustosunkowując się z kolei do zarzutów zawartych w odwołaniu organ II instancji wyjaśnił, przywołując orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego, że o zameldowaniu przesądza stan faktyczny, polegający na rzeczywistym zamieszkiwaniu danej osoby pod określonym adresem. Badanie ustawowej przesłanki dotyczącej obowiązku wymeldowania z pobytu stałego jest niezależne od tego, czy osoba zastosowała się do innego rodzaju obowiązku meldunkowego. Można bowiem mieć tylko zameldowanie na pobyt czasowy, nie mając nigdzie zapewnionego pobytu stałego. Ponadto zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych samo korzystanie z pomocy lekarskiej na jakimś terenie nie świadczy jeszcze o tym, że leczenie może nastąpić tylko w tej miejscowości i nie może uzasadniać przedłużania zameldowania na pobyt czasowy. Organ podkreślił w tej mierze, że J.C. od kilku lat nie zamieszkuje w lokalu przy ul. [...] w M., zaś tytuł prawny do lokalu przysługuje wyłącznie J.C., która nie wyraża zgody na jego ponowne zamieszkanie. Wobec tych okoliczności stanowisko odwołującego, że opuszczenie lokalu ma charakter tymczasowy nie jest przekonywujące. Zdaniem organu odwoławczego nie zachodzi konieczność uzupełnienia materiału dowodowego o przeprowadzenie dowodu z oględzin lokalu celem ustalenia czy znajdują się w nim meble oraz sprzęt rehabilitacyjny J.C. Fizycznej nieobecności w lokalu na użytek obowiązku meldunkowego nie może bowiem zastępować pozostawienie sprzętów czy rzeczy osobistego użytku. Pismem z dnia [...] J.C. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na decyzję organu II instancji, domagając się uchylenia obydwu wydanych w sprawie decyzji oraz oddalenia wniosku J.C. o jego wymeldowanie. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie przepisów ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, naruszenie zasad postępowania, niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności mających wpływ na wynik spawy. W uzasadnieniu podniósł po raz kolejny, iż jest zameldowany czasowo w miejscowości R. od dnia [...] do nadal, aktualnie z terminem do dnia [...], a pobyt na terenie R. jest związany z leczeniem m.in. w K. W konsekwencji niedopuszczalnym jest wymeldowanie go bez wyroku sądowego o eksmisji, zwłaszcza, że w mieszkaniu znajdują się nadal jego rzeczy osobiste. Skarżący dodał, że ma orzeczony [...] stopień niepełnosprawności na stałe, a tym samym postępowanie organu meldunkowego w stosunku do jego osoby traktuje jako dyskryminacyjne i nacechowane złą wolą. Stanowi ono też rażące naruszenie prawa (art. 156 & 1 ust. 2 k.p.a.), polegające na załatwieniu sprawy cywilnoprawnej decyzją administracyjną, i powodujące nieważność całego postępowania. Skarżący podkreślił nadto, że nie stanowi przesłanki umożliwiającej wymeldowanie brak tytułu prawnego do lokalu, gdyż w tym zakresie rozstrzygające stanowisko może zająć jedynie sąd. Zdaniem nadto skarżącego postępowanie wyjaśniające przeprowadzone w sprawie jest dotknięte wadą, albowiem zawnioskowany dowód z oględzin mieszkania, rozstrzygający w sprawie, został pominięty bez merytorycznego uzasadnienia. Skarga została wniesiona w terminie. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej bądź w postanowieniu z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm. zwanej dalej: p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że nie jest ona dotknięta uchybieniami uzasadniającymi jej wzruszenie, a tym samym przedmiotowa skarga, zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, nie zasługuje na uwzględnienie. Przystępując do szczegółowych rozważań należy w pierwszej kolejności wskazać, iż w myśl art. 1 ust. 2 cytowanej już wyżej ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ewidencja ludności polega m.in. na rejestracji danych o miejscu pobytu osób. Zgodnie natomiast z art. 9 ust. 2b powołanej wyżej ustawy celom ewidencyjnym służy zameldowanie, które winno potwierdzać fakt pobytu osoby w lokalu. W konsekwencji stosownie do art. 2 i art. 4 ustawy osoba przebywająca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązana wykonywać obowiązek meldunkowy określony w ustawie, który to obowiązek polega na:. 1) zameldowaniu się w miejscu pobytu stałego lub czasowego; 2) wymeldowaniu się z miejsca pobytu stałego lub czasowego; 3) zameldowaniu o urodzeniu dziecka; 4) zameldowaniu o zmianie stanu cywilnego; 5) zameldowaniu o zgonie osoby. Szczegółowym kwestiom związanym z wymeldowaniem poświęcony został w ustawie art. 15, zgodnie z którego ust. 1 osoba, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące, jest obowiązana wymeldować się w organie gminy, właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce jej pobytu, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca. W myśl natomiast ust. 2 wskazanego wyżej przepisu organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Odnosząc się do wskazanej wyżej ciążącej na organie gminy powinności dokonania wymeldowania osoby, która wbrew przepisom obowiązku tego sama nie dopełniła zaakcentować należy, że opuszczenie miejsca stałego pobytu, jako niezbędna przesłanka wymeldowania, określona w art. 15 ust. 2 cyt. ustawy, winno być rozumiane jako dobrowolne wyprowadzenie się wynikające z własnej woli osoby zainteresowanej, a nie z powodu bezprawnych działań lub zachowań innych osób - por. w tej kwestii np. uzasadnienie wyroku NSA w Warszawie z dnia 17 marca 2003 r,, V S.A. 2323/02, LEX nr 159183. Na równi z dobrowolnym wyprowadzeniem się z lokalu traktuje się jednak także sytuację, w której wprawdzie dana osoba wyprowadza się pod przymusem bądź zostaje z lokalu bezprawnie usunięta jednak godzi się z tym i nie korzysta z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu. Podkreślić nadto w tym miejscu należy, iż tak samo jak zameldowanie, również wymeldowanie jest wyłącznie aktem rejestracji danych dotyczących pobytu określonej osoby. Analogicznie więc jak w przypadku zameldowania, również przy wymeldowaniu źródłem powinności organu administracji dokonania tej czynności jest sam fakt opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu przez osobę podlegającą wymeldowaniu, niezależnie od tego, czy utraciła formalne uprawnienie do przebywania w tym miejscu - por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 lutego 2003 r., V SA 1398/02, LEX nr 159189. Oceniając merytoryczną poprawność decyzji o wymeldowaniu zbadać zatem należy, czy skarżący istotnie w sposób określony powyżej opuścił miejsce pobytu, z którego został wymeldowany. W razie bowiem ustalenia, iż jego pobyt w lokalu istotnie ustał spełniona zostałaby wymagana prawem przesłanka uzasadniająca wymeldowanie. Jak wynika z akt sprawy zarówno organ I jak też II instancji uznały, iż skarżący opuścił miejsce pobytu w sposób uzasadniający jego wymeldowanie z lokalu. Analizując przedłożony w sprawie materiał dowodowy zdaniem tut. Sądu ocenę tę w całej rozciągłości należy podzielić. Bezspornym jest bowiem, że w roku [...] skarżący dobrowolnie opuścił przedmiotowy lokal i przeniósł się do R. gdzie jak oświadczył jego czasowe zameldowanie ma trwać do [...] r. Bezspornym jest też, że mieszkanie wynajmuje od lat inny lokator. Bezspornym jest wreszcie, że postanowieniem z dnia [...] sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w M. dokonał podziału majątku J. i J.C. przyznając J.C. ograniczone prawo rzeczowe w postaci spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu przy ul. [...]. Jednocześnie nakazał J.C. wydanie J.C. przedmiotowego mieszkania w terminie trzech miesięcy od daty prawomocności postanowienia. Natomiast J.C. Sąd przyznał udział we współwłasności nieruchomości położonej w R. Postanowienie, o którym mowa uzyskało przymiot prawomocności w dniu [...]. W konsekwencji powyższych okoliczności, wobec faktu, iż skarżący od lat nie przebywa w przedmiotowym lokalu, który opuścił dobrowolnie, swoje obecne centrum życiowe lokalizując w R., gdzie jak twierdzi ma obecnie zameldowanie czasowe do roku [...], mieszkanie w przeszłości wynajął nie dopełniając obowiązku wymeldowania się, a obecnie powrócić do niego nie miałby już prawa albowiem zobowiązany został przez Sąd Rejonowy do wydania go byłej żonie, niewątpliwym jest, iż co do meritum zaskarżona decyzja organu II instancji utrzymująca w mocy decyzję o wymeldowaniu J.C. jest poprawna i pozostaje w zgodzie z prawem. Spełnione były bowiem w dacie jej wydania przewidziane w art. 15 ust. 2 powołanej wyżej ustawy przesłanki obligujące organ do wymeldowania osoby z miejsca dotychczasowego pobytu. W świetle art. 15 ust. 1 i 2 ustawy prawnie niedopuszczalnym byłoby bowiem utrzymywanie dalszego, fikcyjnego, zameldowania w lokalu osoby, która de facto lokal ten przed laty opuściła i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się, a jej powrót do dawnego mieszkania łamałby orzeczony prawomocnym postanowieniem sądowym nakaz. Bez znaczenia pozostaje tym samym podnoszony przez J.C. argument, iż w mieszkaniu pozostawił on przed laty rzeczy osobiste. Niezależnie bowiem od tego gdzie w istocie rzeczy te obecnie znajdują się nie mogą one wskazywać na obecność J.C. w mieszkaniu, które bezspornie opuścił [...] temu. W konsekwencji przedstawionych wyżej wywodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach nie uwzględnił skargi i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.