II SA/Gl 72/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.), Sędzia WSA Rafał Wolnik, Protokolant sekr. sąd. Elwira Massel, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 października 2009 r. sprawy ze skargi S. J. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy zameldowania oddala skargę Wnioskiem z dnia [...] S.J. zwrócił się do Naczelnik Wydziału Spraw Obywatelskich Urzędu Miejskiego w B. o dokonanie zameldowania w mieszkaniu położonym w B. przy ulicy [...], powołując się na umowę zawartą z Zakładem Gospodarki Mieszkaniowej w B., mocą której uzyskał wymienione powyżej mieszkanie. Z uwagi na fakt, iż zgłoszone przez wnioskującego dane objęte obowiązkiem meldunkowym wzbudziły wątpliwość organu prowadzącego ewidencję ludności, w zakresie przesłanek dających podstawę do zameldowania, przeprowadzono niezbędne postępowanie wyjaśniające, zakończone wydaniem decyzji z dnia [...] Nr [...]. Wymienioną decyzją, podjętą z upoważnienia Prezydenta Miasta B., na podstawie art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.jedn. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego, orzeczono o odmowie zameldowania S.J. na pobyt stały w lokalu przy ulicy [...] w B. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji wyjaśnił, że przeprowadzone postępowanie potwierdziło fakt zawarcia umowy najmu w dniu [...] pomiędzy Zakładem Gospodarki Mieszkaniowej a małżonkami J. Potwierdzono, że wnioskujący nie wprowadził się do przyznanego lokalu, gdyż w [...] został zatrzymany i osadzony w zakładzie karnym, w którym nadal przebywa, a jego rzeczy osobiste pozostały w miejscu dotychczasowego zamieszkiwania. Sam zainteresowany oświadczył, że nie brał wprawdzie udziału w przeprowadzce (z przyczyn obiektywnych) i nie przeprowadzał remontu mieszkania, ale rzeczy znajdujące się w nim – tj. meble, sprzęt AGD czy RTV - są jego własnością, a na remont przekazał własne środki. Dodał, że nie posiada kluczy do mieszkania i nigdy w nim nie przebywał, chociaż nosi się z zamiarem zamieszkania w tym lokalu. Otrzymał to mieszkanie, podczas gdy przebywał już w zakładzie karnym, gdzie posiada część sowich rzeczy osobistych i dokumenty, podczas gdy pozostałe rzeczy pozostawały u byłej żony (w trakcie postępowania orzeczony został rozwód). Poczynione ustalenia potwierdzili świadkowie przesłuchani w sprawie. Powtórzyli, że zainteresowany nigdy nie zamieszkał faktycznie w przyznanym przedmiotowym lokalu, bowiem przebywał w tym czasie w zakładzie karnym. Dokonując analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego organ wskazał, że zgodnie z art. 10 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, osoba, która przebywa w określonej miejscowości pod tym samym adresem dłużej niż trzy doby, obowiązana jest zameldować się na pobyt stały lub czasowy najpóźniej przed upływem czwartej doby. Pobyt stały to zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego lub długotrwałego przebywania, z wolą koncentracji w danym miejscu swoich spraw życiowych, w tym założenia ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Zatem przesłanką decydującą o zameldowaniu w oznaczonym lokalu jest fakt przebywania osoby w danym miejscu, przez określony czas. Meldunek jest więc kwestią wtórną do zamieszkiwania. Mając zaś na uwadze funkcję meldunku, czyli potwierdzenie informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkiwania i pobytu ludzi, jako rejestracji stanu faktycznego, a nie prawnego, dokonanie zameldowania uzależnione jest od samego faktu pobytu w danym miejscu. Nie ma przy tym znaczenia ani stosunek prawny panujący pomiędzy stronami, ani charakter tytułu prawnego do lokalu. Meldunek jest tylko odzwierciedleniem aktualnego stanu faktycznego. Organ prowadzący ewidencję ludności – stosowanie do art. 47 ust.1 ustawy jest obowiązany na podstawie zgłoszenia dokonać zameldowania poprzez zarejestrowanie danych osoby i miejsca jej pobytu, jak również innych zdarzeń objętych obowiązkiem meldunkowym. W rozpatrywanej sprawie jednak kwestią wątpliwą było przebywanie wnioskującego w miejscu, w którym chciał dokonać zameldowania. Przeprowadzone postępowanie dało podstawę do stwierdzenia, iż w dacie złożenia dokumentów wymaganych do zameldowania na pobyt stały, wnioskujący nie mieszkał w lokalu przy ulicy [...] w B. Wprawdzie przyjmuje się, że o charakterze pobytu w określonej miejscowości decyduje zamiar osoby podlegającej obowiązkowi meldunkowego, ale w omawianej sprawie organ nie mógł poprzestać na bezkrytycznym przyjęciu oświadczenia wnioskującego i przyjął, że o charakterze pobytu decyduje nie tylko werbalna treść oświadczenia, ale również okoliczności faktyczne potwierdzające ów zamiar. Skoro postępowanie ujawniło i potwierdziło, że wnioskujący nigdy nie zamieszkał i nie przebywał we wskazanym we wniosku lokalu, nie było podstaw do jego zameldowania. Nie będzie natomiast przeszkód, by o takie zameldowanie starał się wnioskujący po zamieszkaniu w lokalu po opuszczeniu zakładu karnego. Odwołanie od powyższej decyzji złożył S.J., niezadowolony z otrzymanego rozstrzygnięcia. Wyjaśnił, iż po uzyskaniu, na podstawie umowy najmu z dnia [...], przedmiotowego lokalu wystąpił o zameldowanie go w nim, uznając, ze zostały spełnione przesłanki do zameldowania. Podkreślił, że uzyskał mieszkanie tylko dzięki własnym staraniom, a stanowisko byłej żony jest kłamliwe, zaś przesłuchani w sprawie świadkowie niewiarygodni. Wskazał, że wbrew przyjętym przez organ pierwszej instancji ustaleniom, jego rzeczy znajdowały się w przedmiotowym lokalu, a były to meble, sprzęt AGD czy RTV, dywany itp.. Wprawdzie nie uczestniczył w remoncie mieszkania, ale wykonywany był on m.in. z jego środków, jako że była żona niewiele wniosła do majątku wspólnego nie pracując zawodowo. Dodał, że po opuszczeniu zakładu karnego "chce mieć dokąd wrócić" i zameldowanie w tym lokalu bardzo jest mu potrzebne. | Zaskarżoną decyzją Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazał, ze materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowi art. 10 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, który stwierdza, że osoba, która przebywa dłużej niż trzy doby pod tym samym adresem, obowiązana jest zameldować się na pobyt stały lub czasowy najpóźniej przed upływem czwartej doby, licząc od dnia przybycia. Przywołując wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 14 maja 2001 r. (sygn.akt V SA 1496/00) organ stwierdził, że pobyt w danym lokalu oznacza zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem zamiarem stałego lub długotrwałego przebywania z wolą koncentracji w danym miejscu swoich spraw życiowych, w tym założenia ośrodka osobistych i majątkowych interesów. Zameldowanie osoby spełniającej przesłankę faktycznego zamieszkiwania w lokalu z zamiarem pobytu stałego następuje w formie czynności materialno-technicznej na podstawie prawidłowo wypełnionego formularza. Z kolei art. 47 ust. 2 tej ustawy stanowi, że w przypadku gdy zgłoszone dane budzą wątpliwości o dokonaniu zameldowania lub wymeldowania rozstrzyga właściwy organ w formie decyzji administracyjnej. W rozpatrywanej sprawie S. J. zwracając się o zameldowanie w lokalu przy ulicy [...] w B., przebywał w zakładzie karnym, a przedmiotowy lokal uzyskał na podstawie umowy najmu z dnia [...], czyli w czasie, kiedy przebywał już w zakładzie karnym i nie mógł zamieszkać w przydzielonym lokalu. Fakty te potwierdziło przeprowadzone postępowanie wyjaśniające. Powyższe ustalenia wynikają zarówno z zeznań byłej żony wnioskującego i wskazanych świadków, jak również z wyjaśnień samego wnioskującego. Ustalono jednoznacznie, że wnioskujący przebywał w zakładzie karnym od dnia [...] i nadal pozostaje osadzony. Sam wnioskujący potwierdził, że nie zamieszkał w przyznanym lokalu, lecz zamierza do niego powrócić po zakończeniu odbywania kary, potwierdzając nadto, że nie posiada kluczy do lokalu, które odebrała była żona i stara się go pozbawić prawa do tego lokalu. W ocenie organu odwoławczego organ pierwszej instancji prawidłowo zebrał materiał dowodowy w sprawie i zasadnie uznał, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki dla skutecznego dokonania zameldowania, a zatem nie ma podstaw do zmiany kwestionowanej decyzji. Dodał, że kwestie finansowe związane z własnością sprzętów nie przesądzają o przebywaniu w lokalu i nie mają znaczenia w sprawie o zameldowanie. Przywołując wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego (sygn. akt V SA 3/99 z dnia 6 sierpnia 1999 r.) organ stwierdził, że czynność zameldowania ma potwierdzić istniejący stan faktyczny, czyli dana osoba winna najpierw zamieszkać w danym lokalu, a następnie dokonać w nim zameldowania. Z uwagi na brak zamieszkania wnioskującego pod wskazanym adresem, orzeczono jak na wstępie. Odnosząc się do zarzutów odwołania organ wyjaśnił nadto, że ewidencja ludności ma odzwierciedlać stan rzeczywisty, a nie pozorowany, odnoszący się do przebywania określonej osoby pod oznaczonym adresem. Nie rozstrzyga jednak o statusie prawnym nieruchomości czy o roszczeniach cywilnoprawnych powstałych na tle zajmowania lub opuszczania lokalu mieszkalnego. W tych sprawach bowiem rozstrzygają sądy powszechne. Reasumując, podkreślił, że podniesione w odwołaniu argumenty nie mogły być uwzględnione, stąd orzekł jak w sentencji. W skardze do sądu administracyjnego S.J., nie zgadzając się z decyzją Wojewody [...] wniósł o jej uchylenie. Podniósł, że mieszkanie uzyskał w czasie pobytu w zakładzie karnym, więc nie mógł osobiście dokonać przeprowadzki, ale znalazły się w tym mieszkaniu jego rzeczy, wbrew temu, co twierdzi jego była żona. Nie może zatem zrozumieć stanowiska organów administracji odmawiających mu zameldowania w uzyskanym, własnym staraniem lokalu. W uzupełnieniu tej skargi, pismo złożyła pełnomocnik skarżącego, popierając ją w całości, a zaskarżonej decyzji zarzucając naruszenie prawa materialnego poprzez zawężającą wykładnię art. 10 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych poprzez przyjęcie, że skarżący nie spełnia przesłanek stałego zameldowania, pomimo wyjątkowych okoliczności życiowych, które występują po stronie skarżącego w związku z pobytem w zakładzie karnym w czasie uzyskania tytułu prawnego do przedmiotowego lokalu oraz naruszenie art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, w tym okoliczności czy w lokalu prze ulicy [...] w B. znajdują się rzeczy należące do skarżącego. Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi jako nieuzasadnionej, powtarzając argumenty przedstawione w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując sprawę zważył, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona. Zaskarżona decyzja nie narusza prawa materialnego, ani też organy administracji nie uchybiły regułom postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem tego postępowania. Tymczasem w świetle art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1290 ze zm.), jedynie stwierdzenie tego rodzaju naruszenia prawa, skutkuje uwzględnieniem skargi. Wyjaśnić przyjdzie, iż zgodnie z art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (t.jedn. Dz.U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.) celem ewidencji ludności jest m.in. rejestracja danych o miejscu pobytu osób, a zameldowanie osoby spełniającej przesłankę faktycznego zamieszkiwania w lokalu z zamiarem pobytu stałego następuje w formie czynności materialno-technicznej na podstawie prawidłowo wypełnionego formularza. Zameldowanie w lokalu jest przy tym instytucją służącą wyłącznie celom ewidencyjnym, potwierdzającą fakt pobytu w danym lokalu. Jednak w przypadku, gdy zgłoszone dane budzą wątpliwości, o dokonaniu zameldowania lub wymeldowania rozstrzyga właściwy organ w formie decyzji administracyjnej, na podstawie art. 47 ust. 2 wymienionej powyżej ustawy. O zameldowaniu lub odmowie zameldowania decydują więc przesłanki wyprowadzane wprost z przepisów wskazanej ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Zgodnie z art. 5 ust. 1 tej ustawy osoba posiadająca obywatelstwo polskie i przebywająca na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej jest obowiązana zameldować się w miejscu stałego pobytu. Pobytem stałym jest zaś według art. 6 ust. 1 – zamieszkiwanie w określonej miejscowości pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Zatem z definicji zawartej w tym przepisie wynika, że aby mówić o pobycie stałym należy zamieszkiwać fizycznie pod oznaczonym adresem oraz przejawiać wolę stałego przebywania w tym miejscu, czyli skoncentrowania tam swoich spraw życiowych, gdyż w myśl utrwalonego orzecznictwa w tym zakresie - miejsce pobytu stałego danej osoby to miejsce, w którym osoba ta realizuje swoje podstawowe czynności życiowe, a w szczególności mieszka, nocuje, przygotowuje i spożywa posiłki, wypoczywa, przechowuje rzeczy niezbędne do bytowania, przyjmuje wizyty gości, przyjmuje korespondencję itp. Z kolei w myśl art. 10 ust. 1 cytowanej ustawy – osoba, która przebywa w określonej miejscowości pod tym samym adresem dłużej niż trzy doby, jest obowiązana zameldować się na pobyt stały lub czasowy najpóźniej przed upływem czwartej doby, licząc od dnia przybycia. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy należy wyraźnie stwierdzić, że w przypadku skarżącego nie może być mowy o stałym zamieszkiwaniu w przedmiotowym lokalu, co dawałoby organom podstawę do dopełnienia czynności meldunkowych. W świetle zgromadzonych w sprawie dokumentów, w tym także oświadczeń samego skarżącego, nie może ulegać wątpliwości, że skarżący uzyskał, na podstawie umowy z dnia [...], lokal mieszkalny nr [...] położony w budynku przy ulicy [...] w B., ale nigdy w nim nie zamieszkał, bowiem od [...] do chwili obecnej przebywa w zakładzie karnym. Zgodnie natomiast z przywołanymi powyżej przepisami ustawy, dla zameldowania na pobyt stały niezbędne jest faktyczne zamieszkiwanie w lokalu, w którym ma nastąpić zameldowanie (zgodnie z art. 10 ust. 1). W niniejszej sprawie nie był kwestionowany fakt, że w czasie złożenia wniosku o zameldowanie skarżący posiadał tytuł prawny do lokalu (umowa najmu z dnia [...]) i z tego tytułu posiadał uprawnienie określone art. 9 ust. 2a ustawy. Z drugiej jednak strony, w czasie prowadzonego postępowania skarżący nie legitymował się pobytem stałym w przedmiotowym lokalu, czyli nie zamieszkiwał w określonej miejscowości (w tym przypadku w B.), pod oznaczonym adresem (przy ulicy [...] ) z zamiarem stałego długotrwałego przebywania, z wolą koncentracji w danym miejscu swoich spraw życiowych, w tym założenia ośrodka osobistych i majątkowych interesów (art. 10 ust. 1 w związku art. 6 ust. 1) Jak stwierdzono już powyżej ewidencja ludności służy do odzwierciedlenia stanu faktycznego i dostarczenia wiedzy o rzeczywistym miejscu pobytu obywateli, dlatego też orzekające w sprawie organy nie mogły zająć innego stanowiska, jak zaprezentowane w kwestionowanych decyzjach. Nie wyklucza to możliwości ubiegania się o zameldowanie w tym lokalu przez skarżącego, z chwilą faktycznego w nim zamieszkania. Dodać trzeba, że postępowanie meldunkowe spełnia cele ewidencyjne i nie ma nic wspólnego z rozstrzyganiem o uprawnieniach do lokalu. W tym zakresie właściwe są bowiem sądy powszechne. Wspomnieć też należy, że sąd administracyjny nie orzeka na zasadach słuszności, lecz bada legalność zaskarżonych decyzji, czyli ich zgodność z przepisami postępowania i prawa materialnego, a wobec tego argumenty podnoszone przez skarżącego nie mogły być wzięte pod uwagę. Odnosząc się zaś do zarzutów zgłoszonych w piśmie pełnomocnika skarżącego odnośnie naruszenia art. 77 Kodeksu postępowania administracyjnego, to stwierdzić należy, że badając pod tym kątem legalność zaskarżonej decyzji Sąd nie dopatrzył się naruszenia wymienionego przepisu. W niniejszej sprawie organy przestrzegały zasady prawdy obiektywnej, podejmując wszelkie niezbędne kroki do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy. W konsekwencji zgodnie z zasadą przekonania unormowaną w art. 11 Kodeksu dokonano uzasadnienia faktycznego i prawnego zajętego w sprawie stanowiska, zgodnie z wymogami art. 107 § 3 tegoż Kodeksu. . Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny skargę oddalił jako nieuzasadnioną na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.