II SA/Gl 721/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędziowie WSA Iwona Bogucka, WSA Elżbieta Kaznowska (spr.), Protokolant staż. Ewa Pasiek, po rozpoznaniu w dniu 27 stycznia 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi A. J. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ż. z dnia [...] r. Nr [...], 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. na rzecz skarżącego kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. W wyniku pisma J. W., w którym zgłosił on wybudowanie na działce sąsiada piętrowego garażu z pokojami mieszkalnymi bez pozwolenia na budowę, Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ż. wszczął postępowanie w tej sprawie. Po przeprowadzeniu stosownego postępowania i ustaleniu stanu faktycznego sprawy, decyzją z dnia [...] r. nakazał A. J., dokonać rozbiórki budynku gospodarczego (garażu), zlokalizowanego w J. przy ulicy A. W podstawie prawnej tej decyzji wskazał art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (t. jedn. Dz. U. z 2003 r. Nr 207, poz. 2016 ze zm.). W uzasadnieniu wyjaśnił, że w trakcie wizji, ustalono, że A. J. wybudował na swojej posesji budynek murowany wraz z poddaszem i zewnętrznymi schodami na owo poddasze, który nazwał budynkiem gospodarczym. Wyjaśnił wprawdzie, że budynek ten został wybudowany na podstawie zgłoszenia dokonanego w Urzędzie Gminy J., ale nie przedstawił tego zgłoszenia, a postępowanie wyjaśniające nie potwierdziło tego faktu. Dlatego też po ustaleniu, że wybudowany obiekt powstał w warunkach samowoli budowlanej, gmina nie posiada obecnie planu zagospodarowania przestrzennego a inwestor nie przedstawił decyzji o warunkach zabudowy dla przedmiotowej inwestycji, powołując się na zapis art. 48 Prawa budowlanego, nie stwierdziwszy podstaw do legalizacji, orzeczono jak w sentencji. Od powyższej decyzji odwołanie wniósł zainteresowany A. J.. Powołując się na nowe okoliczności sprawy, a mianowicie załączone do odwołania, a złożone w 1997 r. do Urzędu Gminy w J. zgłoszenie budowy budynku gospodarczego zwrócił się do organu odwoławczego o uchylenie krzywdzącej decyzji. W zakresie zarzutu wybudowania budynku piętrowego wyjaśnił, że druga kondygnacja zlokalizowana jest w dachu i nie powinna być traktowana jako odrębne piętro. Podkreślił, że wybudował budynek gospodarczy, służy mu dla celów prowadzonej działalności rolniczej. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. powołując się na art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 48 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia organ wyjaśnił, iż w świetle zgromadzonego materiału dowodowego należy przyznać, że inwestor dokonał skutecznego zgłoszenia budowy budynku gospodarczego, pomimo wymogu uzyskania pozwolenia na budowę. Nie można bowiem skutkami zaniechania organu – brak wezwania do uzupełnienia zgłoszenia, poprzez uzyskanie pozwolenia na budowę – obciążyć inwestora i dlatego należy zgodzić się, iż działanie w takiej sytuacji w trybie art. 48 byłoby niedopuszczalne. Jednakże jak wynika z dołączonej dokumentacji zdjęciowej, wybudowany obiekt trudno uznać za budynek gospodarczy. Jest to bowiem budynek dwukondygnacyjny, w przyziemiu posiadający garaż, a na kondygnacji poddasza – pomieszczenie mieszkalne, na co wskazuje duży otwór okienny i drzwi balkonowe wraz z balkonem oraz wewnętrzne schody prowadzące na poddasze. W świetle rozporządzenia wykonawczego w sprawie warunków technicznych, budynkiem gospodarczym jest budynek przeznaczony do niezawodowego wykonywania prac warsztatowych oraz do przechowywania materiałów, narzędzi i sprzętu służących do obsługi budynku mieszkalnego (...) a w zabudowie zagrodowej również do przechowywania środków produkcji rolnej, sprzętu oraz płodów rolnych § 3 pkt 8). Uznając, że przedłożone zgłoszenie nie dotyczy wybudowanego budynku, inwestor nie uzyskał wymaganego pozwolenia na budowę, nie było więc przeszkód w zastosowaniu w sprawie art. 48 Prawa budowlanego, z ewentualnym zastosowaniem procedury legalizacyjnej. Jednakże wobec ustalenia, że nie zachodzą warunki umożliwiające legalizację, orzeczona rozbiórka jest w pełni uzasadniona. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach wniósł A. J., stwierdzając niezgodność zaskarżonej decyzji z prawem. Wskazał na niezrozumiałe działanie organu odwoławczego, który raz uznaje przedłożone zgłoszenie za wystarczający powód wykluczenia stosowania art. 48 prawa budowlanego. a w innym miejscu uzasadnienia dowodzi, że mimo wszystko artykuł ten ma on zastosowanie w rozpatrywanej sprawie. Podkreślił, iż przedstawił zgłoszenie zamiaru budowy budynku gospodarczego złożone w miejscowym urzędzie, zatem nie może być mowy o samowoli budowlanej. Sugestie organów, że wybudowany budynek jest budynkiem mieszkalnym nie znajdują, w jego odczuciu, potwierdzenia ani w zebranym materiale dowodowym, ani przepisach prawnych. W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. wniósł o oddalenie skargi podtrzymując swoje stanowisko prezentowane w zaskarżonej decyzji. Podkreślił, że inwestor wznosząc przedmiotowy budynek bez wymaganego pozwolenia na budowę stworzył także ryzyko narażenia użytkowników tegoż obiektu na możliwość utraty zdrowia lub życia. Na rozprawie w dniu 27 stycznia 2006 r. skarżący podtrzymując zarzuty wskazane w skardze, wyjaśnił, że na poddaszu przechowuje płody rolne, a w pomieszczeniu poniżej podręczny sprzęt rolny. Nadto dodał, że zamontował drzwi balkonowe, bo takie dostał od kolegi. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując sprawę zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji Sąd doszedł do przekonania, że została ona wydana bez dostatecznego wyjaśnienia sprawy, które to uchybienie mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Organ prowadzący postępowanie administracyjne zobowiązany jest do przestrzegania przepisów zarówno prawa materialnego jak i procesowego. Stosownie więc do zapisu art. 6 Kodeksu postępowania administracyjnego organ administracji winien działać na podstawie przepisów prawa, po myśli art. 7 tegoż Kodeksu w toku postępowania podejmować wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy, a według art. 9 – organy administracyjne obowiązane są do należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego. Postępowanie w niniejszej sprawie uruchomione zostało w wyniku wniosku sąsiada skarżącego, który informując o wzniesionych na sąsiedniej działce budowlach, wystąpił o przeprowadzenie kontroli ich legalności i nakazanie ich rozbiórki. Organ nadzoru budowlanego przeprowadzając kontrolę posesji skarżącego, ustalił, że wybudowany został budynek murowany, z dachem dwuspadowym, z dostępnym poddaszem nieużytkowym, na które prowadzą schody zewnętrzne bez balustrady. Potwierdził, że budowę rozpoczęto [...] 1998 r., a zakończono w [...] 2002 r. W trakcie przeprowadzonej kontroli inwestor wyjaśnił, że budowę prowadził na podstawie zgłoszenia dokonanego w Urzędzie Gminy J., gdzie wobec posiadania i prowadzenia gospodarstwa rolnego, zgłosił budowę budynku gospodarczego. Wskutek podania przez inwestora niedokładnej daty dokonania tego zgłoszenia, początkowo organ pierwszej instancji nie potwierdził faktu dokonania takiego zgłoszenia. Dlatego też decyzja organu pierwszej instancji, wobec tak ustalonego stanu faktycznego, nakazywała inwestorowi rozbiórkę przedmiotowego budynku jako wybudowanego w warunkach samowoli budowlanej i bez możliwości przeprowadzenia postępowania legalizacyjnego. Jednakże wraz z wniesieniem odwołania inwestor przedłożył kserokopię dokonanego zgłoszenia w [...] 1997 r., w którym zwrócił się o zezwolenie na budowę pomieszczenia gospodarczego o powierzchni [...] m2. Należy podkreślić, że według ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane w brzmieniu wówczas obowiązującym, budowa parterowych budynków gospodarczych o powierzchni zabudowy do 35 m2, przy rozpiętości konstrukcji nie większej niż 4,80 m nie wymagała uzyskania pozwolenia na budowę a zgłoszenia właściwemu organowi (art. 29 ust. 1 pkt 1 a w związku z art. 30 ust. 1 pkt 1 cytowanej ustawy). Jak słusznie zauważył organ odwoławczy, przyjęcie tego zgłoszenie przez Urząd Gminy w J. i zaniechanie dalszego działania, m.in. przeprowadzenia postępowania w celu uzyskania brakujących dokumentów, ewentualnego zgłoszenia sprzeciwu musi obciążyć urząd i nie może rodzić skutków po stronie inwestora. Dlatego też zgłoszenie to należałoby uznać za skuteczne, a ustalenie takie musi skutkować wyłączeniem możliwości stosowania art. 48 omawianej ustawy – czyli orzeczenia rozbiórki, gdyż nie można w takim przypadku mówić o samowoli budowlanej skarżącego. Trudno jednak podzielić dalsze ustalenia organu odwoławczego. Organ odwoławczy opierając się na ustaleniach organu pierwszej instancji a przede wszystkim dołączonej dokumentacji zdjęciowej, stwierdził, że przedmiotowy budynek nie jest budynkiem gospodarczym a zatem przedłożone i załączone do odwołania zgłoszenie dotyczy całkowicie odmiennego obiektu (a mianowicie parterowego budynku gospodarczego), podczas, gdy budynek będący przedmiotem postępowania, to budynek dwukondygnacyjny, gdzie w przyziemiu znajduje się garaż a na kondygnacji poddasza przewidziano pomieszczenie mieszkalne o czym świadczyć ma duży otwór okienny z drzwiami balkonowymi i duży balkon z odrębnymi schodami. Należy jednak uznać, że są to gołosłowne stwierdzenia organu, nie poparte faktycznymi ustaleniami. Wypada stwierdzić, że organy nadzoru budowlanego nie wyjaśniły sprawy w tym zakresie jednoznacznie. Zgodnie bowiem z twierdzeniami skarżącego – przedmiotowy obiekt jest budynkiem gospodarczym, a jego pomieszczenia służą mu – garaż jako miejsce przechowywania podręcznego sprzętu rolniczego, a poddasze – jako miejsce przechowywania płodów rolnych. W zakresie ustalenia faktycznego wykorzystania przedmiotowego obiektu wystarczającym byłoby przeprowadzenie dowodu z jego oględzin i utrwalenie poczynionych ustaleń w sporządzonym protokole. W aktach sprawy brak jednak podobnego protokołu, a to prowadzić musi do wniosku, iż organy zaniechały przeprowadzenia dowodu z oględzin przedmiotowego obiektu. Oględziny takie niewątpliwie pozwoliłyby na ustalenie charakteru pomieszczenia nad garażem, bowiem posiadanie dużego okna i drzwi balkonowych nie może przesądzić o jego faktycznym wykorzystaniu. Uwzględniając powyższe argumenty należy stwierdzić, że decyzje organów obu instancji zapadły bez dostatecznego wyjaśnienia sprawy do ostatecznego rozstrzygnięcia, z naruszeniem przepisów art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego. Rozpoznając sprawę ponownie organy orzekające uzupełnią postępowanie we wskazanym kierunku, ustalą sytuację faktyczną i prawną i dopiero wtedy podejmą decyzję odpowiadającą kryterium art. 107 § 3 Kodeksu postępowania administracyjnego. Mając powyższe na uwadze, decyzje organów obu instancji należało uchylić na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). Uwzględniając skargę Sąd orzekł o niewykonalności zaskarżonej decyzji stosownie do art. 152 przywołanej powyżej ustawy. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 i 209 cytowanej powyżej ustawy.