II SA/Gl 723/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Iwona Bogucka Sędzia WSA Włodzimierz Kubik Protokolant referent Jolanta Czarnata po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 stycznia 2007 r. sprawy ze skargi H. W. i E. W. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie rozbiórki obiektu budowlanego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Ż. z dnia [...] r. nr [...], 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości, 3. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. na rzecz skarżących tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego [...] zł ([...] złotych). Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w Ż. decyzją z dnia [...]roku nr [...] w oparciu o art. 49b ust. 1 ustawy Prawo budowlane (t.j. Dz. U. z 2003 r. nr 207, poz. 2016) nakazał E. i S. T. rozbiórkę wybudowanego budynku gospodarczego, położonego na posesji nr [...] w P.. Z uzasadnienia decyzji wynika, że właścicielką działki nr [...] w P. jest L. M., która dokonała zgłoszenia robót budowlanych polegających na remoncie pomieszczenia do przechowywania węgla i drewna, a zgłoszenie to zostało przyjęte przez organ architektoniczno-budowlany pismem z dnia [...]roku. Roboty zostały wykonane przez działających w imieniu właścicielki E. i S. T., a więc byli oni faktycznymi inwestorami. Dokonane zgłoszenie organ nadzoru uznał za nieskuteczne bowiem przeprowadzone roboty nie polegały na remoncie, ale na odbudowie (budowie nowego obiektu). Budynek ten ma konstrukcję drewnianą, położony jest w odległości 0,90 cm od ogrodzenia z działką sąsiednią, posiada jednospadowy dach w kierunku sąsiedniej nieruchomości, wymiary [...]m x [...]m. Jest więc znacznie większy od poprzednio istniejącego budynku gospodarczego bowiem mapy geodezyjne w zasobach geodezyjnych Starostwa Powiatowego w Ż. prowadzą do ustalenia wymiarów poprzednio istniejącego budynku – [...]m x [...]m. Legalizacja powstałego obiektu nie jest możliwa bowiem narusza on swoją lokalizację § 12 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, uniemożliwiając doprowadzenie obiektu do stanu zgodnego z przepisami. W odwołaniu od tej decyzji E. i S. T. twierdzili, iż właścicielką działki i drewnianego budynku gospodarczego jest L. M.. Obiekt ten był bardzo zniszczony, przechowywane w nim drewno i węgiel ulegały zalewaniu. Dlatego w ramach dokonanego zgłoszenia, przyjętego przez Starostę w Ż. dokonano remontu obiektu. Wymieniono słupy, deski ścian i pokrycie dachowe. Nie zmieniono kierunku nachylenia dachu. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego zaskarżoną decyzją z dnia[...] roku uchylił decyzję organu I instancji i umorzył postępowanie przed tym organem w sprawie dotyczącej budynku gospodarczego. W podstawie prawnej organ powołał art. 138 § 1 pkt 2 kpa w związku z art. 29 ust. 2 i art. 30 ust. 1 pkt 2, ust. 2, 3, 4, 5, 6, 7 ustawy Prawo budowlane. Organ odwoławczy wskazał na dokonane przez L. M. zgłoszenia zamiaru przystąpienia do robót remontowych "pomieszczenia do przechowywania drewna i węgla", które zostało przyjęte bez zastrzeżeń przez Starostwo Powiatowe. Zgłoszenie to zawierało opis projektowanych robót, a wykonanie od tego opisu nie odbiega w znaczny sposób. Z faktu nie żądania przez Starostę Powiatowego uzupełnienia zgłoszenia nie można wywodzić dla strony negatywnych skutków. W następstwie robót doszło do odremontowania obiektu wcześniej istniejącego. Wymóg zachowania stosownych odległości od granicy został dopiero wprowadzony "warunkami technicznymi" z 1994 r., skoro więc obiekt istniał już wcześniej brak jest podstaw do doprowadzenia go do zgodności z obecnie obowiązującymi przepisami. Woda opadowa z dachu nie jest odprowadzana na działkę sąsiednią, lecz na pas gruntu właściciela działki o szerokości 90 cm. W związku z tym postępowanie, przedmiotem którego był obiekt gospodarczy na działce nr [...], organ odwoławczy uznał za bezprzedmiotowe w rozumieniu art. 105 kpa. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożyły H. W. i E. W. – właścicielki sąsiedniej nieruchomości. W skardze w zasadzie nie sformułowały zarzutów naruszenia prawa zaskarżoną decyzją. Wskazały, iż z dachu budynku gospodarczego będącego przedmiotem sprawy w zimie [...] roku sąsiedzi zrzucali śnieg na należące do nich ogrodzenie. Organ odwoławczy odpowiadając na skargę wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Przyczyną tego nie jest zarzut zawarty w skardze, ale stwierdzenie przez Sąd w ramach dokonanej kontroli zgodności decyzji z prawem, iż narusza ona prawo materialne to jest Prawo budowlane i prawo procesowe (art. 28 kpa). Budynek gospodarczy będący przedmiotem postępowania został wykonany w oparciu o przyjęte bez zastrzeżeń, przez organ architektoniczno-budowlany, zgłoszenie. W aktach sprawy znajduje się zgłoszenie z dnia [...]r. dokonane przez L. M., właścicielkę działki nr [...], położonej w P.. Zgłoszenie dotyczy remontu pomieszczenia do przechowywania drewna i węgla. Na drugiej stronie zgłoszenia opisano wygląd oraz materiały z których został wykonany obiekt budowlany będący przedmiotem planowanego remontu. Opisano także zakres robót, które wejdą w skład remontu. Do zgłoszenia zostało dołączone oświadczenie o posiadanym prawie do dysponowania nieruchomością na cele budowlane sporządzone przez L. M.. W samym zgłoszeniu (przy opisie stanu obiektu i planowanych robót) L. M. podała, że z uwagi na jej wiek i stan zdrowia "remont będzie jej pomagać przeprowadzić siostrzenica wraz z mężem" to jest E. i S. T.. Także z protokołu przesłuchania E. T. z dnia [...]roku wynika, że małżonkowie T. wykonali remont obiektu działając na zlecenie E. T.. Zgłoszenie, uregulowane w art. 30 ustawy Prawo budowlane, stanowi czynność inwestora wywołującą skutki prawne w postaci wszczęcia postępowania w sprawie zgłoszenia. Efektem tej czynności (zgłoszenia), mającej charakter materialnoprawny w razie nie wniesienia sprzeciwu (milczenia organu) jest możliwość przystąpienia do realizacji inwestycji. To uprawnienie (przystąpienia do realizacji inwestycji) przysługuje dokonującemu zgłoszenia, którym jest inwestor mogący równocześnie być właścicielem. Tylko osoba, która dokonała zgłoszenia i wykonuje roboty budowlane w ramach zgłoszenia nie popełnia samowoli budowlanej. Oczywiście podmiot, który dokonał zgłoszenia może inwestycję wykonywać za pomocą osób trzecich. Zgłoszenie powoduje, że wszystkie jego skutki przewidziane prawem, a więc możliwość realizacji obiektu wobec milczenia organu, wezwanie o uzupełnienie zgłoszenia, zgłoszenie sprzeciwu w drodze decyzji, nałożenie obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę (art. 30 ust. 2, art. 30 ust. 5, art. 62 ust. 7), a także ewentualne postępowanie uregulowane art. 51 Prawa budowlanego zawsze mogą dotyczyć jedynie osoby, która dokonała zgłoszenia. Każda inna osoba, która zgłoszenia w ogóle nie złożyła organowi, dokonując inwestycji popełnia samowolę budowlaną. W niniejszej sprawie zgłoszenie zostało złożone przez L. M., organ nie wzywając do jego uzupełnienia w sposób milczący dopuścił do wykonania robót objętych tym zgłoszeniem. Zgłoszenie wykonania określonych robót i brak sprzeciwu właściwego organu wyłącza co do zasady ustalenie, że roboty były wykonywane bez wymaganego zgłoszenia. Jedynie w przypadku, gdy inwestor zgłasza zamiar wykonania określonych robót, jednakże czyni to w zamiarze obejścia przepisów o konieczności uzyskania pozwolenia na budowę może dojść do zastosowania w stosunku do wykonanego obiektu art. 48 Prawa budowlanego. Powyższe oznacza, że stroną postępowania w sprawie wykonania robót budowlanych objętych zgłoszeniem z dnia [...]roku mogła być jedynie L. M.. E. i S. T. byli tylko wykonawcami robót, co wyraźnie wynika ze zgłoszenia (a także zeznań) E. T. złożonych do protokołu z dnia [...]r. Potraktowanie E. i S. T. jako inwestorów było nieuprawnione. Obecna ustawa Prawo budowlane nie zawiera definicji legalnej pojęcia "inwestor". Jednakże z całokształtu przepisów tej ustawy wynika, że inwestorem jest podmiot, bez którego woli nie może funkcjonować budowa w sensie faktycznym, ani nie może toczyć się postępowanie zmierzające do wydania pozwolenia na budowę, czy też akceptacji właściwego organu dla wykonania robót budowlanych objętych zgłoszeniem. Jedynie inwestor, legitymujący się prawem do dysponowania nieruchomością na cele budowlane może dokonać zgłoszenia (czy też złożyć wniosek o pozwolenie na budowę). Przyjęcie, że E. i S. T. byli inwestorami dokonanych robót budowlanych musiałoby skutkować przyjęciem, że roboty te dokonali w warunkach samowoli budowlanej. Pociągałoby to skutki w postaci zastosowania art. 51 Prawa budowlanego w przypadku zakwalifikowania tych robót do remontu (art. 29 ust. 2 pkt 1) lub art. 49b Prawa budowlanego – jeżeli roboty te były budową (art. 29 ust. 1 pkt 1). Dla takiego stanowiska brak jednak uzasadnienia w stanie faktycznym sprawy. Rozpatrując ponownie sprawę przedmiotowego obiektu organy winny wszystkie podjęte rozstrzygnięcia kierować do L. M. będącej inwestorem obiektu, a także właścicielem działki na której jest on zlokalizowany. W postępowaniu tym organy nadzoru budowlanego powinny mieć na uwadze, że niedopuszczalnym jest przerzucanie na inwestora skutków zaniedbań organów administracji publicznej bowiem stanowiłoby to naruszenie ogólnych zasad postępowania administracyjnego uregulowanych w art. 7, 8 i 9 kpa. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 litera a i c w związku z art. 134 § 1, art. 135 i art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 z zm.) orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania rozstrzygnięto w oparciu o art. 200 ppsa.