II SA/Gl 726/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk Sędziowie Sędzia WSA Włodzimierz Kubik (spr.) Asesor WSA Barbara Brandys-Kmiecik Protokolant starszy sekretarz Małgorzata Orman po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi J. L., E. L. i J. L. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wpisu do ewidencji producentów rolnych oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r. Kierownik Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w B. działając w oparciu o art. 13 ust. 1, art. 12, ust. 4 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o krajowym systemie ewidencji producentów, ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności ( Dz. U. z 2004 r. nr 10, poz. 76 dalej ustawa k.s.e.p.) i art. 104 k.p.a. odmówił wpisu do ewidencji producentów i nadania numeru identyfikacyjnego J. L.. W uzasadnieniu podał, że należało odmówić wpisu do ewidencji producentów i nadania numeru identyfikacyjnego, bowiem wnioskodawca występuje już na wniosku innego producenta rolnego jako współmałżonek E. L. i zarazem współposiadacz gospodarstwa rolnego nr [...]. Ponadto J. L. podczas wizyty w Biurze Powiatowym Agencji w dniu [...] 2005 r. oświadczył, że gospodarstwo rolne nadal prowadzi wspólnie z żoną. W odwołaniu od tej decyzji wnioskodawca powołując się na przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, Kodeksu cywilnego, ustawy k.s.e.p. oraz rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 30 marca 2004 r. w sprawie wzorów wniosków o przyznanie płatności oraz szczegółowych warunków przyznawania płatności ( Dz. U. nr 52, poz. 523 ) domagał się stwierdzenia jej nieważności, jako wydanej z rażącym naruszeniem prawa i dokonanie wpisu do ewidencji producentów zgodnie ze złożonym wnioskiem z dnia [...] 2005 r. Uzasadniając swoje żądanie odwołujący się zarzucił wydanie zaskarżonej decyzji z naruszeniem procedury administracyjnej, a w szczególności art. 104 oraz art. 67 § 1 i art. 68 § 1 k.p.a. poprzez nie spisanie notatki z odbytego w Biurze Agencji spotkania w dniu [...] 2005 r. Wskazał, że nie składał w trakcie tego spotkania żadnych oświadczeń, a zatem decyzja organu nie została oparta na "uzasadnionych faktach i dowodach". Podał, że wyłącznie E. L. dostarcza mleko do Spółdzielni Mleczarskiej "[...]", co wskazuje, że gospodarstwo nie jest prowadzone tak jak to określono w decyzji I instancji. Zdaniem odwołującego się decyzja Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w B. wydana została także z naruszeniem art. 13 ust.1 ustawy k.s.e.p. bowiem numer identyfikacyjny nie został nadany jemu i nie udzielił on jako małżonek pisemnej zgody o jakiej jest mowa w art. 12 ust. 6 tej ustawy na nadanie tylko jednego numeru identyfikacyjnego. Takie postępowanie pracowników Biura ARiMR narusza zasady ogólne postępowania administracyjnego zawarte w art. 6, art. 7, art. 8 i art. 9 k.p.a. Wreszcie J. L. zarzucił wydanie zaskarżonej decyzji z obrazą art. 5 i art. 6 k.c. i zażądał w oparciu o art. 415, art. 416 i art. 417 k.c. naprawienia szkody poprzez wypłatę ustawowych należności, a to dopłat obszarowych do gruntów za 2004 r., których został pozbawiony wskutek błędów urzędników Agencji. Zaskarżoną decyzją Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w C. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W podstawie prawnej wskazał art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 5a ust. 3 ustawy z dnia 29 grudnia 1993 r. o utworzeniu Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa ( Dz. U. z 2005 r. nr 31, poz. 264 ) oraz art. 13 ustawy k.s.e.p. W uzasadnieniu wskazał, że weryfikacja i analiza dokumentacji wskazuje, że J. L. widnieje jako współmałżonek / współposiadacz w innym wniosku o wpis do ewidencji producentów, a to z dnia [...] 2004 r. Na podstawie tego wniosku E. L. uzyskała stosowne zaświadczenie i numer identyfikacyjny. Z notatek służbowych znajdujących się w aktach sprawy wynika, że J. L. jest mężem E. L., z którą wspólnie prowadzi gospodarstwo rolne. Podniesiona w odwołaniu kwestia dostarczania mleka do spółdzielni mleczarskiej wyłącznie przez E. L. jako dowód prowadzenia przez nią wyłącznie produkcji zwierzęcej pozostaje w sprzeczności z treścią złożonego przez nią w dniu [...] 2005 r. wniosku o przyznanie płatności do gruntów rolnych na rok 2005. Wniosek o przyznanie takich płatności złożył także w dniu [...] 2005 r. J. L.. Organ odwoławczy wyjaśnił także, że tryb postępowania w sprawach prowadzenia ewidencji producentów określa ustawa k.s.e.p., a zgodnie z jej art. 12 ust. 4 w przypadku małżonków oraz podmiotów będących współposiadaczami gospodarstwa rolnego nadaje się jeden numer identyfikacyjny. Numer taki nadaje się temu z małżonków lub współposiadaczy, co do którego współmałżonek lub współposiadacz wyrazili pisemną zgodę. Wobec powyższego skoro w polu nr 67 złożonego przez E. L. wniosku J. L. wyraził zgodę na wpisanie jej do ewidencji producentów, to należało odmówić wpisu J. L. do tej ewidencji, gdyż prowadzonemu przez niego i żonę gospodarstwu rolnemu numer taki został już nadany. W świetle przywołanych przepisów nie jest też wymagana do dokonania takiego wpisu zgoda J. L. syna J. i E. L., bowiem jest ona wymagana tylko w stosunku do współmałżonków lub współposiadaczy gospodarstwa. Skargę na tę decyzję wnieśli do Wojewódzkiego sądu Administracyjnego w Gliwicach J. L., E. L. i J. L., domagając się stwierdzenia jej nieważności. Wskazali, że zaskarżona decyzja i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji zostały wydane z rażącym naruszeniem prawa i zawierają wady powodujące ich nieważność z mocy prawa. W szczególności zarzucili wydanie tych decyzji z naruszeniem przepisów zamieszczonych w rozdziale VII K.p.a. ( art. 75 – art. 81 ) poprzez przyjęcie, że J. L. wyraził zgodę o jakiej jest mowa w art. 12 ust. 4 ustawy k.s.e.p., mimo iż nie dołączył on jej do wniosku, a złożenie przez niego podpisu w polu nr 67 złożonego wniosku nie spełnia warunku przepisu art. 12 ust. 6 ustawy k.s.e.p. Zdaniem skarżących decyzje organów obu instancji zostały także wydane z naruszeniem podstawowych zasad postępowania administracyjnego wymienionych w art. 6, art. 7, art. 8, art. 9 k.p.a. i dalszych, a także naruszają art. 107 § 3 tej ustawy. Podnieśli, że skoro ARiMR w związku z wnioskiem E. L. złożonym w 2004 r. nie uwzględniła zgody jakiej udzielił jej syn J. L. na dokonanie wpisu do ewidencji producentów ( "wykreśliła go z wniosku"), to podobnie powinna wykreślić zgodę J. L.. Takie działanie Agencji – ich zdaniem – narusza konstytucyjną zasadę równości wobec prawa wynikającego z art. 32 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, a także inne przepisy Konstytucji. Skarżący podtrzymali też zarzuty podniesione w odwołaniu od decyzji organu I instancji. W szczególności ponownie podnieśli naruszenie art. 13 ust. 1 i art. 12 ustawy k.s.e.p. poprzez wpisanie do ewidencji producentów tylko E. L. mimo, że nie został spełniony warunek współposiadania przez nią całego gospodarstwa. Wreszcie wyjaśnili, że błędne wpisanie do ewidencji producentów tylko E. L. pozbawiło ich w 2004 r. ustawowych dopłat obszarowych, a brak zgody na odrębne wpisanie J.L. do tej ewidencji pozbawi ich należnych dopłat także w 2005 r. W odpowiedzi na skargę Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Skarga nie mogła odnieść skutku. Wojewódzki Sąd Administracyjny kontrolując zaskarżoną decyzję, zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. nr 153, poz. 12369 ), w aspekcie jej zgodności z prawem, a także nie będąc związany stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. dalej P.p.s.a. ) zarzutami skargi, wskazaną w niej podstawą prawną oraz sformułowanymi w niej wnioskami uznał, że nie narusza ona przepisów prawa materialnego, a także nie narusza przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W pierwszym rzędzie Sąd był zobowiązany do oddalenia skargi J. L., bowiem nie posiadał on legitymacji, o jakiej stanowi art. 50 § 1 P.p.s.a., do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C.. Zgodnie z przywołanym przepisem uprawniony do wniesienia skargi, poza prokuratorem, Rzecznikiem Praw Obywatelskich oraz organizacją społeczną w sprawie mieszczącej się w zakresie jej statutowej działalności, jest każdy kto ma w tym interes prawny. O "interesie prawnym" w rozumieniu komentowanego przepisu mówimy wtedy, gdy ma on oparcie w przepisach prawa. O tym więc, czy konkretny podmiot ma w danej sprawie chroniony interes prawny, decyduje przepis prawa. Najczęściej będą to przepisy prawa materialnego; jednakże mogą to być również przepisy procesowe lub ustrojowe. Od wykazania więc związku między chronionym przez przepisy prawa interesem prawnym, a aktem lub czynnością organu administracji publicznej uzależnione jest uprawnienie do złożenia skargi ( A. Kabat. Komentarz do art. 50 P.p.s.a. w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze, 2005. J. L. nie był stroną – w rozumieniu art. 28 k.p.a. – postępowania toczącego się przed organami ARiMR w sprawie wpisu do ewidencji producentów E. i J. L.. W toku rozprawy podał on, że nie jest także współwłaścicielem gospodarstwa rolnego rodziców, a jedynie pomaga im w jego prowadzeniu "za wikt i opierunek". Brak jest także podstaw do wywiedzenia jego interesu prawnego z faktu złożenia przez niego podpisu na wniosku E. L. o wpis do ewidencji producentów. W tym stanie rzeczy skargę J. L. należało oddalić na podstawie art. 151 P.p.s.a. w związku z art. 50 § 1 tej ustawy, bowiem nie miał on interesu prawnego we wniesieniu skargi do sądu, gdyż nie działał bezpośrednio we własnym imieniu i nie miał roszczenia o przyznanie uprawnenia lub zwolnienie z nałożonego obowiązku. Co się tyczy skargi E. L. i J. L. na wstępie należy wskazać, że poddana kontroli Sądu decyzja Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C. nie uchybia przepisom proceduralnym, albowiem organ odwoławczy wbrew twierdzeniom skarżącym poprawnie ocenił zebrane dowody, na ich podstawie dokonał trafnych ustaleń faktycznych oraz przeprowadził prawidłowe rozważania prawne. Zdaniem Sądu zasadny jest natomiast zarzut skarżących naruszenia decyzją Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa przepisów procedury administracyjnej , a w szczególności wymogów jakim zgodnie z art. 107 § 3 k.p.a. powinno odpowiadać uzasadnienie faktyczne i prawne decyzji. W wyniku tego uchybienia doszło także do naruszenia zasad postępowania administracyjnego określonych w art. 8 k.p.a. ( zasada pogłębiania zaufania) oraz art. 9 tej ustawy ( zasada udzielania informacji ). Zasadnie skarżący podnoszą również zarzut naruszenia w toku postępowania pierwszoinstancyjnego dyspozycji art. 67 i 68 k.p.a. Organ I instancji bowiem winien sporządzić protokół z przesłuchania J. L. w charakterze strony i J L. jako świadka co miało miejsce w biurze agencji w dniu [...] 2005 r. Protokół taki następnie zgodnie z art. 68 § 2 k.p.a. winien zostać odczytany wszystkim osobom obecnym i przez nie podpisany. Uchybienia powyższe nie miały jednak, w ocenie Sądu, istotnego wpływu na wynik sprawy i zostały w znacznej części naprawione decyzją Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w C.. Pozbawione podstaw były podniesione w skardze zarzuty naruszenia prawa materialnego decyzjami obu instancji. Bezspornym jest w sprawie, że E. L. i J. L. wspólnie prowadzą gospodarstwo rolne. Poza sporem w sprawie jest także okoliczność, że E. L. w dniu [...] 2004 r. złożyła w Biurze Powiatowym ARiMR w B., na formularzu W1/04, wniosek o wpis do ewidencji producentów. Formularz złożonego wniosku był zgodny ze wzorem zamieszczonym w załączniku nr 1 do rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 21 stycznia 2004 r. w sprawie wzoru wniosku o wpis do ewidencji producentów oraz wzoru zaświadczenia o nadanym numerze identyfikacyjnym ( Dz. U. nr 10, poz. 91 ). W części XII tego formularza w polu 67 J. L. wyraził zgodę, na wpis do ewidencji producentów, małżonki, poprzez złożenie swojego podpisu. Wbrew twierdzeniom skargi brak jest podstaw do przyjęcia, że wyrażona w tej formie zgoda na wpis do ewidencji producentów współmałżonka nie spełnia wymogów o jakich mowa w art. 12 ust. 6 ustawy k.s.e.p. Skarżącym przyjdzie też wyjaśnić, że przepis art. 12 ust. 4 przywołanej wyżej ustawy przewiduje dwie sytuacje, kiedy nadawany jest jeden numer identyfikacyjny. Obok analizowanego przypadku prowadzenia gospodarstwa rolnego przez małżonków dotyczy on bowiem także podmiotów będących współposiadaczami gospodarstwa rolnego. Co zaś się tyczy nadawania numeru identyfikacyjnego gospodarstwu prowadzonemu przez małżonków, jeden numer identyfikacyjny nadaje się takiemu gospodarstwu bez względu na to, czy małżonkowie są współposiadaczami całego gospodarstwa, czy jego posiadaczem jest tylko jeden z małżonków, czy też wreszcie każdy z małżonków z osobna jest posiadaczem części takiego gospodarstwa. Z brzmienia art. 12 ust. 3 ustawy k.s.e.p. wynika też, że wnioskodawcy podlegającemu wpisowi do ewidencji producentów na podstawie kilku tytułów, a zatem będącego np. jednocześnie posiadaczem zwierzęcia i posiadaczem gospodarstwa rolnego, nadaje się jeden numer identyfikacyjny. Przenosząc te rozważania na grunt kontrolowanego postępowania należy stwierdzić, że prawidłowo organy obu instancji w oparciu o art. 13 ust. 1 ustawy k.s.e.p. odmówiły wpisu J. L. do ewidencji producentów, bowiem został mu już uprzednio nadany wspólny wraz ze współmałżonką numer identyfikacyjny o jakim mowa w art. 12 ustawy. Co się tyczy podniesionych w skardze zarzutów dotyczących pozbawienia skarżących w 2004 i 2005 r. płatności bezpośrednich do gruntów rolnych i tego, że pozostawało to w związku z wpisem do ewidencji producentów wyłącznie E. L., wyjaśnić należy iż kwestia ta nie była przedmiotem postępowania sądowoadministracyjnego. Skarga została bowiem wniesiona na decyzję administracyjną wydaną w trybie art. 13 ust. 1 ustawy k.s.e.p., tymczasem decyzje w sprawie płatności bezpośrednich do gruntów rolnych przyznawanych na wniosek producenta rolnego przyznawane są w drodze odrębnych decyzji wydawanych w trybie art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 18 grudnia 2003 r. o płatnościach bezpośrednich do gruntów rolnych ( Dz. U. z 2004 r. nr 6, poz. 40 ze zm.). Od decyzji wydawanej w tej sprawie przez kierownika biura powiatowego ARiMR, zgodnie z art. 3 ust. 2 tej ustawy przysługuje odwołanie do dyrektora oddziału regionalnego ARiMR, a strona niezadowolona z tej ostatniej decyzji może wnieść na nią, w terminie określonym w art. 53 § 1 P.p.s.a., skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Z tych powodów Sąd na podstawie art. 151 P.p.s.a. oddalił także skargę E. L. i J. L..