II SA/Gl 727/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Łucja Franiczek po rozpoznaniu w dniu 2 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi D. C. oraz A.C. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 30 września 2015 r. starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach po rozpoznaniu wniosku D. i A. C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych odmówił przyznania prawa pomocy. W motywach rozstrzygnięcia wskazano, że w nadesłanym druku formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący wskazali, że prowadzą wspólne gospodarstwo domowe wraz z dwójką dzieci. Zadeklarowali, że poza budynkiem, w którym mieszka ich rodzina nie posiadają żadnego majątku, w tym oszczędności, papierów wartościowych jak również innych nieruchomości czy też oszczędności. Wedle złożonego oświadczenia, łączny dochód brutto w ich rodzinie wynosi około 5.500 zł brutto miesięcznie, a bieżące wydatki kształtują się na poziomie 4.450 zł miesięcznie. Na żądanie referendarza skarżący przedłożyli szereg dokumentów obrazujących swoją sytuację materialną. W ocenie referendarza sytuacja materialna wnioskodawców nie uzasadnia przychylenia się do złożonego wniosku. W ustawowym terminie strona skarżąca wniosła sprzeciw od postanowienia z dnia 30 września 2015 r. domagając się jego zmiany. Pełnomocnik skarżących podniósł, że błędna jest ocena referendarza sądowego, iż stałe miesięczne wydatki wynoszą tylko 784 zł. Wskazano, iż nie sposób udokumentować ani nawet uprawdopodobnić ponoszonych przez wnioskodawców miesięcznych wydatków na wyżywienie i odzież dla czteroosobowej rodziny. Ponadto pozbawienie środków niezbędnych do korzystania z wysokospecjalistycznego leczenia mieści się w zakresie pojęcia "uszczerbku" w utrzymaniu siebie i rodziny, zwrócono także uwagę na ponoszone koszty związane z "kieszonkowym" dawanym dzieciom oraz pokrywanie kosztów związanych z rozwijaniem ich zainteresowań. W ocenie pełnomocnika, deklarowana przez skarżących kwota na utrzymanie w wysokości 4.930 zł, nawet przy braku możliwości jej pełnego udokumentowania jest realna, a biorąc pod uwagę dochód rodziny w wysokości 5.350 zł wniosek o zwolnienie z ponoszenia kosztów sądowych jest uzasadniony. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje: Zgodnie z art. 245 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), zwanej dalej, p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy może nastąpić bądź w zakresie całkowitym, bądź częściowym. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub części, albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków, lub obejmuje tylko ustanowienie fachowego pełnomocnika, przy czym częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Przyznaje się je takim osobom, które wykażą, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Jak wynika z treści powołanych przepisów, kryterium przesądzającym o przyznaniu lub odmowie przyznania prawa pomocy jest stan majątkowy wnioskodawcy. Ustawa w sposób precyzyjny określa warunki przyznania prawa pomocy, zaś kryteria te każdorazowo są odnoszone do sytuacji finansowej ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Dopiero analiza podanych we wniosku okoliczności dokonywana w związku z przepisami ustawy daje odpowiedź, czy w odniesieniu do konkretnej sytuacji zachodzą przesłanki przemawiające za uwzględnieniem wniosku. Mając zaś względzie ustaloną w toku postępowania sytuację materialną wnioskodawców, nie można stwierdzić, że wniosek D. i A. C. zasługuje na uwzględnienie. Sytuacja materialna skarżących nie jest na tyle ciężka, aby uzasadnionym było zwolnienie ich z kosztów sądowych. Wskazać należy, że miesięczny dochód skarżących w wysokości 5.350 zł, przy jednoczesnym przyjęciu, że ich udokumentowane miesięczne wydatki to kwota 784 zł, nie może być uznany za na tyle niski, aby można było stwierdzić ich ciężką sytuację materialną i uznać, że skarżący nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Można zgodzić się z pełnomocnikiem skarżących, że trudno jest udokumentować wszystkie koszty związane z miesięcznym utrzymaniem, jednak wbrew temu co sugeruje pełnomocnik to właśnie doświadczenie życiowe nie pozwala uznać, by wydatki te niemal w całości równały się z osiąganym przez skarżących dochodem. Dodatkowo oświadczenie o wydatkach związanych ze specjalistycznym leczeniem należy uznać za gołosłowne i nie poparte żadnymi dowodami. W przypadku zaś przyjęcia, że wydatki te są jedynie ewentualne, to ich hipotetyczne zaistnienie nie może uzasadniać zwolnienia od realnych kosztów sądowych związanych z prowadzeniem niniejszej sprawy. W ocenie Sądu, również wskazywane wydatki związane z miesięczną wypłatą kieszonkowego dla dorastających dzieci oraz ponoszeniem kosztów rozwijania ich zainteresowań nie mogą mieć pierwszeństwa przed kosztami postępowania sądowego. Przedkładanie należności o charakterze prywatnoprawnym nad publicznoprawnymi nie może skutkować przerzuceniem ciężaru finansowania postępowania sądowoadministracyjnego na Skarb Państwa, a tym samym na innych podatników. Podmiot inicjujący postępowanie sądowe powinien liczyć się z ewentualnymi kosztami takiego postępowania i poprzez swoje działanie zapewnić sobie w stosownym czasie środki finansowe niezbędne na ten cel. Dostępność do sądu wymaga z natury rzeczy posiadania środków finansowych. Wreszcie to skarżący powinni podejmować takie czynności i przedstawić takie dowody, które wskazywałyby na zasadność przyznania im prawa pomocy. Sąd nie jest zobowiązany do samodzielnego poszukiwania dokumentów pozwalających na ustalenie sytuacji majątkowej skarżących, gdy przedstawione przez stronę dane uniemożliwiają ocenę takiego stanu, bo są niepełne lub też są niewiarygodne. Ciężar wykazania przesłanek przyznania prawa pomocy spoczywa bowiem na wnioskodawcach zwłaszcza jeśli są reprezentowani przez fachowego pełnomocnika. Konkludując poczynione spostrzeżenia należało stwierdzić, że brak jest dostatecznych podstaw do przyjęcia, że uwzględnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy jest zasadne. Mając powyższe na względzie orzeczono jak w sentencji na podstawie art. 245 § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a. w związku z art. 260 tej ustawy.