II SA/Gl 728/04
WyrokWSA w Gliwicach2006-01-19
Skład orzekający: Bonifacy Bronkowski, Barbara Brandys-Kmiecik, Włodzimierz Kubik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy działka wywłaszczona pod rozbudowę miasta, na której znajduje się infrastruktura osiedlowa i zieleń przydomowa, może zostać zwrócona poprzednim właścicielom, jeśli nie została w całości wykorzystana na cel wywłaszczenia?Ratio decidendi
Sąd uznał, że zaskarżona decyzja Wojewody, mimo niedostatecznego uzasadnienia, odpowiada prawu, ponieważ wydanie decyzji kasacyjnej było uzasadnione. Organ pierwszej instancji nie wyjaśnił jednak w sposób wystarczający celu przejęcia nieruchomości i jego faktycznej realizacji. Sąd podkreślił, że zbędność nieruchomości na cel wywłaszczenia należy oceniać przez pryzmat sposobu jej faktycznego wykorzystania, a nie ogólnego zagospodarowania terenu osiedla. Dopiero po dokładnym ustaleniu przeznaczenia spornej działki można orzec o jej zwrocie.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o zwrot części wywłaszczonej działki, która została sprzedana Skarbowi Państwa pod rozbudowę miasta i realizację osiedla domów jednorodzinnych. Organ pierwszej instancji odmówił zwrotu, uznając działkę za wykorzystaną zgodnie z celem wywłaszczenia (infrastruktura osiedlowa, zieleń przydomowa). Wojewoda uchylił tę decyzję, wskazując na możliwość zwrotu, jeśli nieruchomość stała się zbędna. Gmina T. zaskarżyła decyzję Wojewody, argumentując, że cała działka została wykorzystana na cel wywłaszczenia. Uczestnicy postępowania (dawni właściciele) domagali się zwrotu, wskazując na jej potencjalne przeznaczenie pod odrębną działkę budowlaną.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę Gminy T. na decyzję Wojewody.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski (spr.), Asesor WSA Barbara Brandys-Kmiecik, WSA Włodzimierz Kubik, Protokolant st. sekr. Małgorzata Orman, po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2006 r. na rozprawie sprawy ze skargi Gminy T. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości o d d a l a s k a r g ę
Umową sprzedaży z dnia [...] 1977 r. Rep. A nr [...] zawartą w trybie art. 6 ustawy z dnia 12 czerwca 1998 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości /Dz.U. Nr 10 z 1974 r. poz. 64/ F. i R. małżonkowie R. sprzedali na rzecz Skarbu Państwa działkę nr A mapa [...] obręb P. o powierzchni [...] m2, niezbędną pod rozbudowę miasta T.. We wniosku z dnia [...] 1995 r. R. R. zwróciła się o zwrot działki nr B o powierzchni [...] m2 położonej w T. przy ul. A, stanowiącej część w/w nieruchomości przyjętej na rzecz Skarbu Państwa. Pismem z dnia [...] 1996 r wniosek ten został też poparty przez F. R..
Po rozpoznaniu powyższego wniosku wydaną z upoważnienia Kierownika Urzędu Rejonowego w T. decyzją z dnia [...] r. nr [...], wydaną m.in. na podstawie art. 69 ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. o gospodarce gruntami i wywłaszczaniu nieruchomości /Dz.U. z 1990 r. Nr 30 poz. 127 ze zm./ odmówiono jego uwzględnienia. W uzasadnieniu tej decyzji organ orzekający wskazał, że objęta żądaniem zwrotu działka została zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia. Została bowiem zajęta zgodnie z planem realizacyjnym pod budowę osiedla domków jednorodzinnych "[...]". Na części działki nr B znajduje się uzbrojenie osiedla "[...]", tj. kolektor sanitarny, deszczowy, sieć gazowa, kabel elektryczny i telefoniczny a na pozostałej części tej działki znajduje się droga dojazdowa do budynku nr X należącego do małżonków R. Budynek ten, wzniesiony w oparciu o pozwolenie na budowę, usytuowany jest dwoma ścianami z otworami okiennymi w granicach działki nr B. Pozostała część działki nr B użytkowana jest przez A. R. od 1984 r. jako zieleń przydomowa, w oparciu o umowę dzierżawy zawartą z Gminą T..
W następstwie odwołania wniesionego od tej decyzji przez R. i F. małżonków R. została ona uchylona a sprawa przekazana do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji decyzją Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...]. W uzasadnieniu tej decyzji organ odwoławczy stwierdził, że fakt przeznaczenia przez Gminę T. działki nr B do zbycia w trybie bezprzetargowym oraz fakt wieloletniego wydzierżawienia jej przez Gminę A. R. może świadczyć o tym, iż nie została ona wykorzystana na cel nabycia. Wojewoda [...] stanął przy tym na stanowisku, że przeszkody zwrotu nie może stanowić okoliczność zlokalizowania na działce sieci uzbrojenia terenu.
Wyrokiem z dnia 9 lipca 1998 r. sygn. akt II SA/Ka 1663/96 Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Katowicach oddalił skargę wniesioną na powyższą decyzję Wojewody [...] przez A. R.. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd powołując się na liczne wyroki NSA stwierdził, że zbędność na cel wywłaszczenia należy oceniać przez pryzmat sposobu korzystania z wywłaszczonej nieruchomości. Za decydujące kryterium tej oceny przyjmuje się przy tym posiadanie ważnej decyzji o lokalizacji inwestycji. Jeżeli doszło do zrealizowania inwestycji z odstępstwami, to nie mogą one polegać na zmianach jakościowych. Sąd przesądził też, iż co do zasady do objętej wnioskiem o zwrot nieruchomości mają zastosowanie unormowania zawarte w art. 69 w/w ustawy z dnia 29 kwietnia 1985 r. Stwierdził również NSA, w ślad za stanowiskiem organu odwoławczego, że wadliwe jest stanowisko organu I instancji, iż objęta żądaniem zwrotu działka została wykorzystana na cel wywłaszczenia, a to w sytuacji jej wydzierżawienia A. R. i przeznaczenia jej do zbycia w trybie bezprzetargowym. Sąd uznał, że postępowanie dowodowe powinno zostać uzupełnione w kierunku jednoznacznego ustalenia celu wywłaszczenia oraz aktualnego sposobu korzystania z działki. Podał, że dążenie A. R. do poprawy struktury jego działki i warunków bytowania nie mają żadnego wpływu na orzeczenie o zwrocie nieruchomości.
Ponownie rozpoznając sprawę w I instancji Prezydent Miasta T. decyzją z dnia [...] r. nr [...] znak [...], wydaną na podstawie art. 136, art. 137, art. 142 i art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami /Dz.U. z 2000 r. nr 46 poz. 543, obecnie Dz.U. z 2004 r. nr 261 poz. 2603 ze zm. zwanej dalej ustawą o gospodarce nieruchomościami/ odmówił R. i F. małżonkom R. zwrotu nieruchomości położonej w T., w obrębie osiedla domków jednorodzinnych przy ul. B, stanowiącej część działki nr B o pow. [...] m2, km [...] obręb P., zapisanej w księdze wieczystej Kw nr [...] Sądu Rejonowego w T. jako własność Gminy T.. W uzasadnieniu decyzji stwierdził, że celem przejęcia na rzecz Skarbu Państwa objętej wnioskiem o zwrot działki była rozbudowa miasta T.. Powołując się na przeprowadzone w dniu [...] 2004 r. oględziny, organ I instancji twierdził, że wnioskowany do zwrotu teren stanowiący część działki nr B ma charakter typowego ogrodu przydomowego użytkowanego przez właścicieli posesji nr X. Jest ogrodzony płotem na podmurówce. Jest zagospodarowany zielenią niską i wysoką. Od strony południowej stanowi on wjazd do garażu oraz wejście do budynku mieszkalnego. Na przedmiotowym terenie znajdują się też sieci uzbrojenia obsługujące budynki osiedla /kanalizacja sanitarna i deszczowa, gazowa, energetyczna i wodociągowa/. Właśnie w związku z tym uzbrojeniem Gmina nie przekazała tego terenu w trwałe władanie właścicieli budynku nr X, zawierając z nimi jedynie umowę jego dzierżawy.
Dalej Prezydent Miasta T. stwierdził, że cel ogólny jakim była rozbudowa miasta T./wynikający z aktu notarialnego o sprzedaży nieruchomości z dnia [...]
1977 r./ został sprecyzowany decyzją z dnia [...] r. nr [...] o zatwierdzeniu planu realizacyjnego "Osiedla domów jednorodzinnych w T., osiedle [...]". Osiedle to zostało zrealizowane w latach osiemdziesiątych stosownie do założeń i w granicach planowego opracowania. Osiedle to obejmuje nie tylko domy mieszkalne ale również jego infrastrukturę i urządzenia służące mieszkańcom. Za taką uważa się m.in. drogi, chodniki, parkingi oraz inne uzbrojenie terenu dla potrzeb prawidłowego funkcjonowania osiedla. Ponieważ objęty wnioskiem o zwrot teren został zagospodarowany pod sieci uzbrojenia obsługującego osiedle oraz pod teren zielony jako część przyległa do budynku mieszkalnego, znajdującego się w granicach zrealizowanego osiedla, to oznacza to zdaniem organu orzekającego, że został wykorzystany zgodnie z celem wywłaszczenia. Brak jest zatem określonych w art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami podstaw do jego zwrotu. Stwierdził też organ I instancji, że zawiadomienie dawnych właścicieli nieruchomości o zamiarze zbycia działki B w trybie bezprzetargowym było nieporozumieniem wynikającym z niewłaściwej interpretacji przepisów prawa. O zbędności terenu nie może też świadczyć fakt wydzierżawienia tej działki, a to w sytuacji gdy zabezpieczono prawa Gminy do wejścia na teren działki w przypadku awarii lub konieczności przeprowadzenia konserwacji sieci uzbrojenia terenu.
W odwołaniu od tej decyzji R. i F. małżonkowie R. wnieśli o jej uchylenie i orzeczenie o zwrocie na ich rzecz działki nr B, względnie o jej uchylenie i przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. Uzasadniając to żądanie zarzucili, iż nie została wyjaśniona należycie kwestia legalności przejęcia spornej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa w trybie wywłaszczenia. Podnieśli również, że w świetle zapadłego w tej sprawie wyroku NSA z dnia 9 lipca 1998 r. oraz decyzji organu odwoławczego z dnia [...] r. nie ma też znaczenia dla pozytywnego rozpoznania wniosku o zwrot okoliczność, że na działce znajduje się infrastruktura osiedlowa. Zwrócono też uwagę, że o zbędności działki na cel wywłaszczenia świadczy fakt jej wydzierżawienia oraz zamiar jej sprzedaży w trybie bezprzetargowym.
Po rozpoznaniu tego odwołania Wojewoda [...] zaskarżoną decyzją z dnia
[...] r. nr [...], wydaną z powołaniem się na treść art. 138 § 2 Kpa w zw. z art. 136 i art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami uchylił przedmiotową decyzję Prezydenta Miasta T. i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu decyzji Wojewoda, po przedstawieniu przebiegu dotychczasowego postępowania w sprawie stwierdził, że zgodnie z treścią art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami powinno dojść do przywrócenia prawa własności poprzednim właścicielom w sytuacji gdy wywłaszczenie było zbędne bądź nieruchomość stała się zbędna na cel wywłaszczenia po jego dokonaniu. W świetle tych przepisów nie stanowi przeszkody zwrotu nieruchomości okoliczność, że jest ona użytkowana przez osoby nie będące ich poprzednimi właścicielami. Powołał się też organ odwoławczy na fakt przeznaczenia przez Gminę T. w 1995 r. objętej postępowaniem działki, do sprzedaży w trybie bezprzetargowym, co świadczyłoby, że nie została ona wykorzystana w pełni na cel wywłaszczenia. Zwrócił też uwagę, że podstawy odmowy zwrotu nie może stanowić okoliczność usytuowania na części działki podziemnych sieci uzbrojenia terenu. Nadto powołując się na uchwałę NSA z dnia 19 maja 2003 r. sygn. akt OPS 1/03 /Wokanda z 2003 r. z. 78 poz. 64/ organ I instancji stwierdził, że orzekający w pierwszej instancji Zastępca Prezydenta Miasta T. podlegał wyłączeniu od orzekania na podstawie art. 24 § 1 Kpa.
W skardze do sądu Gmina T. wniosła o uchylenie w/w decyzji Wojewody [...] z dnia [...] r. i rozstrzygnięcie co do istoty względnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Uzasadniając to żądanie stwierdziła, że sporna część działki nr B, pochodząca z działki A, została przejęta na rzecz Skarbu Państwa na potrzeby rozbudowy miasta T. i w takim też celu została w całości wykorzystana. Cel ten został przy tym skonkretyzowany na podstawie planu zagospodarowania przestrzennego miasta zatwierdzonego Zarządzeniem nr [...] Prezydenta Miasta T. z dnia [...] r., decyzją z dnia [...] r. nr [...] o zatwierdzeniu planu realizacyjnego "Osiedla domków jednorodzinnych w T., osiedle [...]". Budowa tego osiedla na przeznaczonym na ten cel terenie została zrealizowana. Żadna część przejętego terenu nie została przeznaczona na inny cel. Istniejąca na osiedlu zieleń czy to w formie skwerów czy ogródków była przewidziana w planie realizacyjnym. Osiedle mieszkaniowe obejmuje bowiem nie tylko domy mieszkalne ale również jego infrastrukturę i urządzenia służące mieszkańcom, w tym zieleń, drogi, chodniki, parkingi oraz uzbrojenie terenu dla potrzeb prawidłowego funkcjonowania tego osiedla. Zdaniem skarżącej Gminy o zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia nie może świadczyć również fakt zawiadomienia w 1995 r. dawnych właścicieli o pierwszeństwie w nabyciu działki nr B.
W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie obszernie uzasadniając, podtrzymane co do zasady, swoje dotychczasowe stanowisko.
Uczestnicy postępowania R. i F. małżonkowie R. w piśmie procesowym z dnia [...] 2006 r. również wnieśli o oddalenie skargi, wskazując na konieczność dokładnego ustalenia, jak sporna działka miała być zagospodarowana zgodnie z celem jej nabycia, a jak jest zagospodarowana w rzeczywistości. Zdaniem skarżących zarówno powierzchnia działki nr B jak i jej położenie przy drodze publicznej wskazuje, że miała ona stanowić odrębną działkę budowlaną na osiedlu. Skoro nie została ona zagospodarowana budynkiem mieszkalnym to oznacza, że na cel przejęcia nie została wykorzystana.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżona decyzja pomimo niedostatecznego uzasadnienia odpowiada co do zasady obowiązującemu prawu. Podzielić bowiem należy stanowisko Wojewody, że w stanie faktycznym i prawnym rozpatrywanej sprawy wydanie przez ten organ decyzji kasacyjnej wynikało z treści art. 138 § 2 Kpa. W pierwszej kolejności należy zważyć, iż zgodnie z treścią art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153 poz. 1271/ zarówno organy orzekające jak i Sąd rozpoznający niniejszą skargę były związane oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w zapadłym w tej sprawie wyroku NSA Ośrodka Zamiejscowego w Katowicach z dnia 9 lipca 1998 r. sygn. akt II SA/Ka 1663/96. W wyroku tym zostało zaś przesądzone, iż wadliwe jest stanowisko jakoby objęta postępowaniem działka została wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia w sytuacji gdy została ona wydzierżawiona przez Gminę T. i przeznaczona do zbycia w trybie bezprzetargowym. Sąd wskazał także na potrzebę jednoznacznego ustalenia celu wywłaszczenia. W wyroku tym Sąd nie przesądził jednak w jednoznaczny sposób ani o ziszczeniu się ustawowych przesłanek zwrotu ani też ewentualnie o zakresie tego zwrotu.
Rozpoznając ponownie sprawę, również zdaniem Sądu, organ I instancji nie wyjaśnił jej i nie rozważył w sposób pozwalający na orzeczenie co do ustawowych przesłanek zwrotu określonych w art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137, art. 233 i art. 216 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Przede wszystkim w dalszym ciągu nie został wyjaśniony zdaniem Sądu w dostateczny sposób cel przejęcia nieruchomości oraz okoliczność, czy faktycznie na objętym wnioskiem o zwrot terenie został on zrealizowany. W świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie ulega zdaniem Sądu wątpliwości, że nieruchomość została wykupiona pod rozbudowę miasta T. z przeznaczeniem pod realizację osiedla domów jednorodzinnych – Osiedle [...]. Wynika to zwłaszcza z decyzji Prezydenta Miasta T. z dnia [...] r. Nr [...] i zatwierdzeniu pod względem urbanistycznym i architektonicznym planu realizacyjnego tego Osiedla oraz faktycznego zagospodarowania tego terenu w sposób odpowiadający co do zasady załącznikowi graficznemu do tej decyzji /na załączniku tym budynek stanowiący obecnie własność uczestnika A. R. oznaczony jest nr Y/. Ustalenia tego nie może dyskredytować fakt, że decyzja ta została wydana dopiero dwa dni po nabyciu przez Skarb Państwa nieruchomości od małżonków R.. Wbrew stanowisku skarżącej Gminy i organu I instancji z faktu zrealizowania Osiedla [...] zgodnie z zatwierdzonym planem realizacyjnym nie wynika jeszcze, że wszystkie zajęte pod to Osiedle grunty zostały wykorzystane zgodnie z celem ich przejęcia, w tym, że w taki sposób została wykorzystana cała działka objęta żądaniem zwrotu. Jak to bowiem zasadnie stwierdził NSA w wyroku rozstrzygającym poprzednią skargę w niniejszej sprawie /powołując się m.in. na aktualne również w tym względzie na gruncie art. 136 i art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami orzecznictwo NSA/, zbędność na cel wywłaszczenia należy ocenić /określić/ przez pryzmat sposobu korzystania z wywłaszczonej nieruchomości. W tym kontekście konieczna jest odpowiedź na pytanie czy istotnie sporna działka została zagospodarowana i jest wykorzystywana zgodnie z celem jej przejęcia. Nie chodzi przy tym o ogólne stwierdzenie i ustalenie, jak to poczynił organ I instancji, iż znajduje się ona na terenie zagospodarowanego i zrealizowanego osiedla domków jednorodzinnych i jest wykorzystywana w sposób typowy dla terenów takiego osiedla /m.in. pod jego infrastrukturę oraz zieleń i ogród przydomowy/, ale o ustalenie czy faktycznie takie było konkretne przeznaczenie tego właśnie terenu. Co więcej, chodzi o przeznaczenie, które mogło być zrealizowane tylko w przypadku zbycia prawa własności poprzednim właścicielom nieruchomości.
W tym przedmiocie należało ustalić w pierwszej kolejności w jaki sposób, kiedy i w oparciu o jakie kryteria doszło do podziału działki sprzedanej przez małżonków R. na mniejsze działki m.in. działki nr B i C i D. Czy doszło do tego przed, czy też już po wybudowaniu budynku na działce nr D stanowiącego własność A. R.. W tej kwestii należy też zauważyć, że w aktach organu I instancji znajdują się kserokopie dwóch decyzji o pozwoleniu na budowę budynku mieszkalnego na tej działce. Jedna, z dnia [...] r., wydana na rzecz E. R. oraz druga, z [...] r., wydana na rzecz A. R.. Należy ustalić dlaczego poza obszarem tej działki znalazł się teren przeznaczony na wjazd na działkę i dojazd do garażu, dlaczego granice tej działki zostały wytyczone /względnie miały być wytyczone – okoliczność ta budzi bowiem w świetle przebiegu granic działki naniesionych na mapę geodezyjną z dnia [...] 2004 r. poważne wątpliwości – wschodnie ściany budynku nr X wychodzą bowiem na tej mapie poza granicę tej działki/ wzdłuż ścian budynku posiadających otwory okienne i drzwiowe. W tym względzie należałoby też ustalić czy istotnie otwory te zostały zrealizowane zgodnie z pozwoleniem na budowę. Należy też ustalić jaki był cel wydzielenia jako odrębnej działki nr B, czy cel ten został zrealizowany, a w szczególności czy nie została ona wydzielona pod budowę dodatkowego domu i czy usytuowanie takiego domu byłoby na tej działce zgodnie z obowiązującymi przepisami możliwe /kwestię takiego właśnie wytyczenia tej działki podnoszą bowiem małżonkowie R./. Należy też wyjaśnić w jaki sposób zapewniony jest dla działki nr D dostęp do drogi publicznej.
Zdaniem Sądu w składzie rozpoznającym niniejszą skargę, gdyby budynek nr X został wybudowany zgodnie z pozwoleniem na budowę /również jeżeli chodzi o usytuowanie otworów okiennych i drzwiowych/, to nie może ulegać wątpliwości, że za teren niezbędny na realizację celu wywłaszczenia /przejęcia dawnej działki małżonków R. nr A/ należałoby uznać teren wokół tego budynku, niezbędny dla przyjęcia, że usytuowanie tego budynku jest zgodne z obowiązującymi przepisami wykonawczymi do ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane /Dz.U. nr 207 z 2003 r. poz. 2016 ze zm./, w tym z rozporządzeniem Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych , jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie /Dz.U. Nr 75 poz. 690 ze zm./ tj. pas terenu o szerokości 3 metry wzdłuż ścian bez otworów okiennych i drzwiowych i o szerokości 4 m wzdłuż ścian z takimi otworami. Za objęty celem przejęcia należałoby też uznać teren stanowiący o dostępie działki nr D do drogi publicznej. Tylko bowiem działka posiadająca dostęp do drogi publicznej może być uznana za działkę budowlaną /zobacz art. 2 pkt 12 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym – Dz.U. Nr 80 poz. 717 ze zm./. Bliższej analizy będzie wymagała też kwestia czy za taki teren nie powinna być też uznana ta część działki B, na którym usytuowane są w gruncie przyłącza zrealizowane tylko dla budynku nr X. Będzie to zależeć od bliższej analizy wytyczenia tras tych przyłączy, ich długości i powiązania z infrastrukturą osiedlową . Dopiero pozostała część działki nr B wchodząca uprzednio w skład działki nr A objętej umową sprzedaży z dnia [...] 1977 r. może być uznana za zbędną w rozumieniu art. 136 ust. 3 i art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Sąd uznał przy tym za trafne prezentowane w tym względzie przez organ odwoławczy stanowisko, że nie wyklucza tego fakt zagospodarowania części działki pod infrastrukturę osiedlową np. pod sieci kanalizacyjne i wodociągowe z takim zastrzeżeniem, iż co do zasady dotyczy to infrastruktury, która może być zrealizowana na podstawie art. 124 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Tylko bowiem wówczas nie jest zasadne odjęcie prawa własności nieruchomości, na której taka infrastruktura ma być realizowana. Nie ma natomiast w tym względzie żadnego znaczenia, co podkreślił już NSA w omawianym wyżej wyroku z dnia 9 lipca 1998 r. sygn. akt II SA/Ka 1663/96, fakt dążenia właściciela budynku nr X do poprawy struktury jego działki i warunków bytowania.
Gdyby, po wyjaśnieniu sprawy w przedstawionych wyżej kierunkach, okazało się, że tylko część działki nr B należałoby uznać za zbędną na cel jej przejęcia, to w związku ze zmianą treści art. 137 ust. 2 ustawy o zagospodarowaniu przestrzennym należałoby rozważyć czy istnieje możliwość określonego w tym przepisie jej zagospodarowania /chyba, że przylega do nieruchomości stanowiącej własność wnioskodawców, co nie było dotychczas w sprawie podnoszone/. Dopiero też wówczas należałoby zlecić jej geodezyjne wydzielenie /gdyby wnioskodawcy podtrzymywali w dalszym ciągu żądanie zwrotu/. Tylko też zamiar zbycia tej części nieruchomości podlegałby zdaniem Sądu rygorowi określonemu w art. 136 ust. 2 omawianej ustawy.
Jak wynika z powyższych wywodów sprawa nie została wyjaśniona w dostateczny sposób przez organ I instancji. Zakres niezbędnego do przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego uzasadniał zaś wydanie przez organ odwoławczy decyzji opartej na treści art. 138 § 2 Kpa. Jej niedostateczne uzasadnienie nie stanowiło zdaniem Sądu naruszenia prawa procesowego, mogącego mieć istotny wpływ na wynik sprawy w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153 poz. 1270 ze zm./.
Skarga jako nieuzasadniona podlegała zatem oddaleniu na podstawie art. 151 tej ustawy.
W odniesieniu do stanowiska uczestników postępowania małżonków R., zawartego w ich piśmie procesowym z dnia [...] 2006 r. należy zaś stwierdzić, że w postępowaniu o zwrot nieruchomości organy orzekające nie są upoważnione do podważania czy też oceniania zasadności samego wywłaszczenia względnie podstaw zbycia nieruchomości. W związku z tym na takiej ocenie nie mogą też opierać wydawanych w sprawie rozstrzygnięć.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 25.07.2026. · Źródło