II SA/Gl 729/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Wojciech Organiściak, Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, Protokolant Starszy referent Anna Cyganek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 grudnia 2009 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami oddala skargę. Decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 104 kpa w zw. z art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2005 r. Nr 108, poz. 908 ze zm., zwanej dalej ustawą lub Prawem o ruchu drogowym) Prezydent K. orzekł o skierowaniu A.S. na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w zakresie prawa jazdy kategorii ABCD. Zobowiązał go do poddania się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji w terminie dwóch miesięcy od dnia, w którym decyzja ta stanie się ostateczna. W uzasadnieniu decyzji stwierdził, że A.S. otrzymał 30 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego. Decyzja ta została utrzymana następnie w mocy (również co do kwestionowanego w odwołaniu terminu poddania się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji) decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]. Wobec negatywnego wyniku egzaminu sprawdzającego w zakresie prawa jazdy kategorii B, odbytego dnia [...], Prezydent K. decyzją z dnia [...] cofnął A.S. (na podstawie art. 140 ust. 1 pkt 2 Prawa o ruchu drogowym) uprawnienia do kierowania pojazdami kat. B. Zawiadomieniem z dnia [...] wszczął zaś w stosunku do A.S. postępowanie w sprawie cofnięcia mu uprawnień do kierowania pojazdami w zakresie kategorii ACiD z powodu nie poddania się, w wyznaczonym terminie, kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji. Orzekając w tym przedmiocie Prezydent K. decyzją z dnia [...] nr [...], wydaną na podstawie art. 104 kpa oraz art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. a Prawa o ruchu drogowym, cofnął A.S. uprawnienie do kierowania pojazdami w zakresie kategorii ACiD. W uzasadnieniu decyzji stwierdził, że w związku z decyzją z dnia [...] A.S. powinien poddać się w terminie do [...] kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji do kierowania pojazdami w zakresie kategorii prawa jazdy ACiD, czego nie uczynił. W odwołaniu od tej decyzji pełnomocnik A.S. wniósł o jej zmianę przez przedłużenie terminu do poddania się sprawdzeniu kwalifikacji w trybie art. 114 ust. 1 pkt 1 lit. b ustawy, o cztery miesiące, względnie o jej uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. W uzasadnieniu odwołania podniesiono, że strona nie uchyla się od wykonania obowiązku poddania się sprawdzeniu kwalifikacji w zakresie prawa jazdy ACiD ale wyznaczony termin był nierealny i w związku z treścią art. 90 ust. 5 pkt 1 ustawy niemożliwy do spełnienia. Przystąpić do egzaminu na prawo jazdy w zakresie kategorii CiD może bowiem osoba, która odbyła szkolenie wymagane dla kategorii B oraz zdała z wynikiem pozytywnym egzamin wymagany dla kategorii B. Odwołujący się przystąpił do wykonywania obowiązku poddania się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji ale z przyczyn faktycznych i prawnych nie mógł w okresie dwóch miesięcy przystąpić jednocześnie do wszystkich egzaminów sprawdzających jego kwalifikacje jako kierowcy. Nie miał on i nie ma wpływu na ustalenie daty egzaminów. Są one wyznaczane przez Wojewódzki Ośrodek Ruchu Drogowego w K. Na przełomie [...] i [...] r. okres wyczekiwania na wyznaczenie terminu egzaminu teoretycznego, a następnie praktycznego w zakresie kategorii B, przekraczał zaś okres dwóch miesięcy. W konsekwencji podniesiono, że A.S. był pozbawiony możliwości wykonania nałożonego na niego obowiązku w zakreślonym decyzją Prezydenta K. z dnia [...] terminie. Okoliczność tę jako powszechnie znaną organ orzekający powinien uwzględnić przy tym z urzędu zgodnie z treścią art. 77 § 4 kpa. Naruszenie tego przepisu skutkuje jednocześnie naruszeniem treści art. 7 i art. 8 kpa. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. odwołania tego nie uwzględniło i zaskarżoną decyzją z dnia [...] Nr [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa utrzymało decyzję organu pierwszej instancji w mocy. Uzasadniając to rozstrzygnięcie stwierdziło, że decyzja oparta na treści art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. a nie ma charakteru uznaniowego. Prezydent K. po stwierdzeniu, że odwołujący nie poddał się sprawdzeniu kwalifikacji, był zatem zobowiązany cofnąć A.S. uprawnienia do kierowania pojazdami silnikowymi w zakresie prawa jazdy A, C i D. Był przy tym związany również wyznaczonym odwołującemu się terminem do poddania się temu sprawdzeniu. Termin ten został bowiem ustalony w pozostającej w obiegu prawnym prawomocnej decyzji z dnia [...]. Stwierdziło też SKO w zw. z art. 90 ust. 5 pkt 1 Prawa o ruchu drogowym, że nie wynika z tego przepisu, wbrew stanowisku odwołującego się, aby warunkiem poddania się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji w zakresie kategorii C i D było uprzednie poddanie się sprawdzeniu kwalifikacji w zakresie kategorii B. Zwróciło również uwagę, że A.S. nie poddał się również kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji w zakresie kategorii A. W skardze do sądu administracyjnego na przedmiotową decyzję SKO w K. pełnomocnik A.S. wniósł o jej uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania. Zarzucił, iż decyzja ta została wydana z naruszeniem art. 140 ust. 1 pkt 4 lit. a w zw. z art. 114 ust. 1 pkt 1 Prawa o ruchu drogowym poprzez błędną ich wykładnię i przyjęcie, że strona była zobowiązana do poddania się sprawdzeniu kwalifikacji w zakresie prawa jazdy kategorii A, C, D podczas gdy przekroczenie przez nią 24 punktów nastąpiło wyłącznie w związku z prowadzeniem pojazdu na podstawie prawa jazdy kategorii B. Z tego też powodu z obrazą art. 2 Konstytucji RP doszło również do naruszenia praw nabytych przez skarżącego. Powtórzony został także zgłoszony wcześniej w odwołaniu zarzut naruszenia art. 77 § 4 w zw. z art. 7 i art. 8 kpa oraz w zw. z art. 90 ust. 5 pkt 1 i art. 90 ust. 1 pkt 3 i 4 Prawa o ruchu drogowym (wraz z jego motywami) poprzez przyjęcie, że termin dwóch miesięcy był wystarczający dla strony do poddania się sprawdzeniu kwalifikacji w zakresie prawa jazdy kategorii A, B, C i D. W uzasadnieniu skargi stwierdzono, że wbrew stanowisku organów orzekających skarżący nie miał w ogóle obowiązku przystąpić do sprawdzenia kwalifikacji w zakresie prawa jazdy kategorii A, C i D skoro punkty karne stanowiące podstawę wydania skierowania na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji otrzymał w związku z prowadzeniem pojazdu na podstawie prawa jazdy kategorii B. Przepisy mające charakter sankcyjny nie mogą być zdaniem skarżącego interpretowane rozszerzająco. Skoro dla uzyskania uprawnień na poszczególne kategorie prawa jazdy wymagany jest odrębny egzamin to utrata uprawnienia do kierowania w zakresie danej kategorii nie powinna oznaczać utraty uprawnień w zakresie innych kategorii. Nie oznacza bowiem utraty umiejętności prowadzenia pojazdów w zakresie tych innych kategorii. Nie oznacza też, że "pozostawienie określonemu kierowcy niewykorzystywanych przez niego kategorii prawa jazdy narusza zasady bezpieczeństwa w ruchu drogowym". W odpowiedzi na skargę SKO w K. wniosło o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko oraz powołując się na uzasadnienie zaskarżonej decyzji. Zaakcentowano, że przedmiotem rozstrzygnięcia zaskarżoną decyzją jest cofnięcie uprawnień do kierowania pojazdami a nie skierowanie na kontrolne badanie kwalifikacji skarżącego, które to zagadnienie zostało uregulowane wcześniej w odrębnym postępowaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem wbrew jej zarzutom brak jest zdaniem Sądu podstaw do przyjęcia, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem obowiązującego prawa, a tylko pod tym kątem podlegała ona kontroli w postępowaniu sądowym zgodnie z treścią art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269). Jak to trafnie zaakcentowało SKO w odpowiedzi na skargę przedmiotem kontrolowanego rozstrzygnięcia była utrata uprawnień do kierowania pojazdami w zakresie kategorii prawa jazdy A, C i D a nie obowiązek poddania się przez skarżącego sprawdzeniu kwalifikacji w zakresie uprawnień tych kategorii. Ta druga kwestia została bowiem przesądzona ostateczną decyzją Prezydenta K. z dnia [...]. Decyzja ta jako pozostająca w obrocie prawnym podlega zatem wykonaniu (w zw. z art. 16, art. 104 § 2 i art. 130 kpa). Oznacza to, że jej treścią były związane organy orzekające przy podejmowaniu decyzji zaskarżonej. Obowiązek jej respektowania spoczywa również na Sądzie. W konsekwencji skutkuje to przyjęciem, że skarżący miał wynikający z decyzji z dnia [...] obowiązek poddania się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji, w zakresie prawa jazdy wymienionych w tej decyzji kategorii A, B, C i D. Chociażby już tylko z tego względu nie mógł odnieść skutku sformułowany w skardze zarzut błędnego przyjęcia przez organy orzekające, że na skarżącym spoczywał w tym względzie obowiązek o jakim mowa w art. 140 ust. 1 pkt 4a ustawy. Należy przy tym podnieść, że w postępowaniu administracyjnym tego obowiązku skarżący nie negował. Pomijając już związanie decyzją Prezydenta K. z dnia [...] Sąd nie podziela stanowiska skarżącego jakoby w świetle obowiązujących przepisów brak było podstaw do przyjęcia, że skarżący powinien poddać się sprawdzającemu badaniu kwalifikacji w zakresie kat. A, C i D. Nałożenie takiego obowiązku uzasadnia bowiem zdaniem Sądu treść art. 114 ust. 1 pkt 1b w zw. z art. 130 Prawa o ruchu drogowym. W przepisach tych jest ogólnie mowa o kierowcach (osobach uprawnionych do kierowania pojazdami) a nie o kierowcach posiadających określoną kategorię prawa jazdy. Wobec tego zasadnym jest twierdzenie, że skutki naruszenia przez danego kierowcę przepisów ruchu drogowego odnoszą się do wszystkich posiadanych przez niego kategorii prawa jazdy. Przy prowadzeniu pojazdów w zakresie każdej z tych kategorii należy bowiem przestrzegać przepisów ruchu drogowego. Trudno byłoby zresztą racjonalnie zdaniem Sądu uzasadnić dlaczego kierowca, który nie dysponuje odpowiednimi kwalifikacjami do kierowania np. samochodem osobowym (kat. prawa jazdy B) miałby mieć uprawnienie do kierowania autobusem (kat. D). Z tego też względu nie można również podzielić zdaniem Sądu stanowiska skarżącego, że pozbawienie go uprawnień w zakresie kategorii A, C i D nastąpiło w realiach rozpoznawania sprawy z naruszeniem art. 2 Konstytucji RP, w sytuacji gdy uprawnienie organów orzekających do cofnięcia uprawnień (a więc prawa wcześniej nabytego) wynika wprost z treści art. 140 ust. 1 pkt 4a ustawy. Należy też stwierdzić, że gdyby prawodawca chciał sankcjonować naruszenie przepisów ruchu drogowego tylko w odniesieniu do poszczególnych kategorii praw jazdy to niewątpliwie uzewnętrznił by to w obowiązujących przepisach, a tego nie uczynił. Zdaniem Sądu nie można podzielić też alternatywnego stanowiska skarżącego, że z przyczyn od niego niezależnych nie mógł on poddać się sprawdzeniu kwalifikacji w terminie wynikającym z decyzji z dnia [...], a to z uwagi na treść art. 90 ust. 5 pkt 1 ustawy. Przede wszystkim przepis ten nie dotyczy w ogóle prawa jazdy kategorii A, jakkolwiek również tego uprawnienia dotyczy skarga. Nadto w przepisie tym jest mowa o uzyskaniu prawa jazdy a nie o przystąpieniu do sprawdzenia kwalifikacji w zakresie prawa jazdy kat. C i D. W świetle jego treści nie było zatem formalnych przeszkód aby skarżący przystąpił do egzaminów sprawdzających w zakresie kategorii A i C. Dopiero po zdaniu tych egzaminów wystąpiłaby określona w art. 90 ust. 5 pkt 1 przeszkoda w formalnym uzyskaniu praw jazdy tych kategorii. Zostałaby ona zaś usunięta po spełnieniu wymagań określonych dla prawa jazdy kategorii B. W tym przedmiocie należy też zwrócić uwagę na niekonsekwencję w stanowisku skarżącego, który pomimo zdania egzaminu sprawdzającego na prawo jazdy kategorii B dnia [...] i przywróceniu mu uprawnień w tej kategorii decyzją organu pierwszej instancji z dnia [...] nie przystąpił (w szczególności nie zostało to wykazane a nawet podniesione) do sprawdzenia kwalifikacji w zakresie kategorii A, C i D. Z tego też względu zarzut skarżącego co do krótkiego terminu do poddania się sprawdzeniu kwalifikacji nie mógł mieć istotnego wpływu na wynik sprawy. Nie może przy tym ulegać wątpliwości, że do czasu wydania umotywowanego wyroku skarżący miał wystarczająco dużo czasu aby do takich egzaminów przystąpić. Nie wykazał też skarżący aby przed wydaniem zaskarżonej decyzji co najmniej wystąpił o wyznaczenie mu terminu sprawdzenia kwalifikacji w zakresie kategorii tych praw jazdy i aby poinformował o tym organ odwoławczy. Z tych też względów nie jest również zdaniem Sądu zasadny zarzut wydania zaskarżonej decyzji z mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy naruszeniem treści art. 7, art. 8 i art. 77 § 4 kpa. Wobec powyższego skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). SJ/