II SA/Gl 730/08

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach - Łukasz Strzępek po rozpoznaniu w dniu 2 września 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. S. na decyzję Prezesa [...] w K. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego w kwestii wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego lub adwokata z urzędu postanawia: 1) zwolnić skarżącą z wpisu od skargi, 2) oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie Zarządzeniem z dnia 11 lipca 2008 r. skarżąca A. S. została wezwana do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie [...] zł, zgodnie z treścią § 2 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów, z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). W odpowiedzi, w piśmie procesowym z dnia [...] r. skarżąca wystąpiła o zwolnienie jej od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu ze względu na niski dochód oraz odległość miejsca zamieszkania od Sądu. Następnie, na skutek wezwania Sadu skarżąca złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu. Wynika z niego, że A. S. pozostaje w gospodarstwie domowym wraz z małżonkiem oraz [...] pełnoletnich dzieci. W skład ich majątku wchodzi budynek mieszkalny o pow. [...] m2 oraz gospodarstwo rolne o pow. [...] ha. Potomstwo skarżącej nie pracuje, a źródłem dochodu jej rodziny jest wynagrodzenie uzyskiwane przez jej małżonka w kwocie około [...] zł brutto miesięcznie. Dodatkowym wezwaniem, z dnia 18 sierpnia 2008 r. referendarz sądowy zobowiązał wnioskodawczynię do udokumentowania wysokości dochodu uzyskiwanego przez jej małżonka, udokumentowania faktu, iż jej pełnoletnie dzieci nie osiągają jakiegokolwiek dochodu oraz przedłożenia dokumentu potwierdzającego wskazaną we wniosku wielkość posiadanego gospodarstwa rolnego. W odpowiedzi A. S. nadesłała tylko decyzję Wójta Gminy R. ustalająca łączne zobowiązanie pieniężne na rok [...] r., w której wskazano wielkość posiadanego przez wnioskodawczynię gospodarstwa rolnego. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono co następuje: Na wstępie zaznaczyć trzeba, że obowiązujące przepisy ustanawiają zasadę odpłatności postępowania sądowego - art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm. – zwana dalej P.p.s.a.) Wyjątkiem od niej jest możliwość przyznania prawa pomocy, które stosownie do treści art. 245 §1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w formie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia fachowego pełnomocnika z urzędu może nastąpić wobec osoby fizycznej, która wykaże że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Przedstawione przez skarżącą okoliczności dotyczące stanu majątkowego jej rodziny w zestawieniu z treścią przywołanych wyżej przepisów nie pozwoliły stwierdzić, że jej sytuacja jest wyjątkowo ciężka, co uzasadniałoby przyznanie jej prawa pomocy w pełnym, wnioskowanym zakresie. Nie mniej jednak, badanie sytuacji materialnej A. S. pozwoliło stwierdzić, że zasługuje ona na zwolnienie z wpisu od skargi. Przy ocenie przesłanek przemawiających za przyznaniem prawa pomocy pod uwagę brane są te okoliczności, które strona uprawdopodobniła, gdyż z treści przepisu art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. wynika, że ciężar udowodnienia powoływanych we wniosku faktów spoczywa na osobie ubiegającej się o przyznanie prawa pomocy. Uwzględniając te uwagi, przy badaniu wniosku o przyznanie prawa pomocy pod uwagę wzięto jedynie te okoliczności, których istnienie skarżąca udokumentowała. Skarżąca uchyliła się od przedłożenia zaświadczenia o wysokości zarobków uzyskiwanych przez jej małżonka, twierdząc, iż ze względu na odległość nie jest w stanie ich zdobyć. Twierdzenie to jest o tyle niewiarygodne, że ze znajdującej się w aktach sprawy kserokopii umowy o pracę wynika, że jej małżonek pracuje w wymiarze [...] godzin tygodniowo, co oznacza, iż jest on w stanie uzyskać tego rodzaju zaświadczenie u swego pracodawcy i przekazać je skarżącej. Nie mniej jednak nie znaleziono podstaw do zakwestionowania prawdziwości twierdzeń wnioskodawczyni w zakresie wysokości wynagrodzenia otrzymywanego przez jej męża. To zaś legło u podstaw zwolnienia skarżącej z wpisu od skargi. Jeśli bowiem przyjąć, że wspomniane świadczenie jest jedynym źródłem dochodu w jej rodzinie, to jego wysokość, w zestawieniu z kwotą wymaganego w niniejszej sprawie wpisu od skargi nie wystarcza na poniesienie tego ostatniego wydatku. Z tego też względu, w tym zakresie wniosek o przyznanie prawa pomocy należało uwzględnić. A. S. uchyliła się również od udokumentowania faktu, iż jej pełnoletnie dzieci nie pracują i nie uzyskują żadnego dochodu, wyjaśniając, iż osoby te nie są zainteresowane postępowaniami sadowymi zainicjowanymi przez skarżącą. W związku z tym wnioskodawczyni wypada wyjaśnić, że ocena stanu majątkowego dokonywania w trakcie badania wniosku o przyznanie prawa pomocy obejmuje nie tylko realnie osiągane dochody lecz również potencjalne zyski, jakie członkowie rodziny wnioskodawcy mogliby osiągnąć. Skarżąca nie powołała się na żadne okoliczności, które świadczyłyby o tym, że jej dzieci ze względu na wykształcenie, stan zdrowia lub jakąkolwiek inna okoliczność nie są w stanie podjąć zatrudnienia. Nie przedłożyła również zaświadczenia wystawionego przez właściwy urząd pracy, z którego wynikałoby, że osoby te są bezrobotne i nie przysługuje im z tego tytułu żadne świadczenie. Taki stan rzeczy sprawia zaś, że nie można oczekiwać, iż na pozostałych podatników zostanie przerzucony ciężar ponoszenia kosztów postępowania zainicjowanego przez skarżącą. W tym kontekście, na marginesie, wypada zauważyć, że ustanowienia fachowego pełnomocnika z urzędu nie może uzasadniać fakt, iż skarżąca ma miejsce zamieszkania w znacznej odległości od Sadu, skoro stawiennictwo na posiedzenia Sądu, co do zasady nie jest obowiązkowe, a Sąd, działając w oparciu art. 134 § 1 P.p.s.a. rozstrzyga niezależnie od podniesionych w skardze zarzutów i wniosków. Całokształt wskazanych wyżej okoliczności sprawił, że, w oparciu o art. 245 § 1 i § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 tej ustawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z § 3 tego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia.