II SA/Gl 734/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Sędzia WSA Artur Żurawik, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 listopada 2015 r. sprawy ze skargi M. N. na postanowienie [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa w sprawie usunięcia z ewidencji kierowców punktów karnych za naruszenie przepisów ruchu drogowego 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) zasądza od [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. na rzecz skarżącej kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Prawomocnym postanowieniem z dnia 7 kwietnia 2015 r. sygn. akt II SA/Gl 158/15 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odrzucił skargę M. N. na czynność [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z dnia [...] r. nr [...] polegającą na odmowie usunięcia z ewidencji kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego punktów karnych w związku z odbyciem przez M. N. w dniu [...] r. szkolenia w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego w K.. W uzasadnieniu postanowienia Sąd stwierdził, że objęta skargą czynność materialno – techniczna podlega kontroli sądowej w związku z treścią art. 3 § 2 pkt 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012 r., poz. 270 ze zm. zwanej dalej ustawą p.p.s.a.). Warunkiem formalnym dopuszczalności takiej kontroli jest jednak zgodnie z art. 52 § 3 tej ustawy wcześniejsze pisemne wezwanie właściwego organu do usunięcia naruszenia prawa w terminie 14 dni od dowiedzenia się o podjęciu takiej czynności. Po otrzymaniu powyższego postanowienia M. N. pismem z dnia 22 kwietnia 2015 r., powołując się na treść art. 58 kpa wystąpiła do [...] Wojewódzkiego Komendanta Policji w K. o przywrócenie jej terminu do pisemnego wezwania do usunięcia naruszenia prawa. W piśmie tym stwierdziła, że wnosząc skargę do sądu administracyjnego była przekonana, że wyczerpała środki zaskarżenia. Dalej przedstawiła stanowisko zgodnie z którym istnieją jej zdaniem podstawy do zmniejszenia w ewidencji na podstawie art. 130 ust. 3 ustawy Prawo o ruchu drogowym przypisanych jej punktów karnych. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. nr [...]wydanym z powołaniem na treść art. 59 § 2 kpa w zw. z art. 3 § 2 pkt 4 ustawy p.p.s.a. [...] Komendant Wojewódzki Policji w K. odmówił M. N. przywrócenia uchybionego terminu do wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa w przedmiocie odmowy usunięcia z ewidencji kierowców punktów przyznanych za naruszenie przepisów ruchu drogowego. W uzasadnieniu tego postanowienia Komendant przytaczając treść art. 58 kpa oraz powołując się na wskazane w postanowieniu orzeczenia sądów administracyjnych stwierdził, że brak winy w uchybieniu terminu zachodzi, gdy zachowanie strony postępowania odpowiada obiektywnemu miernikowi staranności w prowadzeniu spraw, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Nawet lekkie niedbalstwo przy dokonywaniu czynności w toku postępowania wyklucza przywrócenie terminu. O braku winy można mówić tylko w przypadku stwierdzenia, że dopełnienie obowiązku było niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia, tj. że strona nie mogła tej przeszkody usunąć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku i jeśli przeszkoda ta powstała w czasie biegu terminu do dokonania czynności procesowej. Przywrócenie terminu usprawiedliwia zaistnienie obiektywnych, występujących bez woli strony okoliczności, które mimo dołożenia przez stronę odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności w terminie. To na stronie, która uchybiła terminowi do wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa, spoczywa obowiązek wykazania, że uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Nie jest wymagane udowodnienie braku winy, wystarczające jest uprawdopodobnienie tej okoliczności. Aby uprawdopodobnić brak winy, strona postępowania winna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała cały czas, aż do momentu wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Odnosząc te ogólne uwagi do stanu faktycznego rozpatrywanej sprawy organ orzekający stwierdził, że M. N. miała świadomość, iż skargę na inne niż decyzja lub postanowienie akty z zakresu administracji publicznej wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia odpowiedzi organu na wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, a jeżeli organ nie udzieli odpowiedzi na wezwanie, w terminie sześćdziesięciu dni od dnia wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Fakt ten potwierdza chociażby treść skargi zainteresowanej do WSA w Gliwicach z dnia 5 stycznia 2015 r. w której powołuje się na przepisy art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a., art. 50 p.p.s.a. oraz art. 53 p.p.s.a., normujące kwestię występowania ze skargą do sądu administracyjnego. Dodatkowo strona w skardze tej cytuje orzeczenia sądów administracyjnych przedstawiające właściwą procedurę jaką musi w tego typu sprawach zachować strona zainteresowana wykreśleniem punktów z ewidencji kierowców. Nadto, [...] Komendant Wojewódzki Policji podniósł, że M. N., nie zachowała 7-dniowego terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu od dnia ustania przyczyny jego uchybienia, jak i nie dopełniła czynności dla której określony był termin, czyli nie wezwała organu do usunięcia naruszenia prawa. O odmowie uznania szkolenia i odmowie odjęcia punktów dowiedziała się już w dniu [...]r. (po otrzymaniu do pisma l.dz. [...] z dnia 13 listopada 2014 r.). Ponadto M. N. otrzymała do wiadomości w dniu 19 grudnia 2014 r. korespondencję kierowaną do Prezydenta Miasta R., w której przedstawiono stanowisko w przedmiotowej sprawie. Od tego momentu najpóźniej rozpoczynał zdaniem Komendanta swój bieg termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu i wezwania do usunięcia naruszenia prawa. W tym kontekście strona zwracając się o przywrócenie terminu do wezwania do usunięcia naruszenia prawa musiałby uprawdopodobnić, że od 13 listopada 2014 r. aż do dnia 27 kwietnia 2014 r. nie miała możliwości złożenia wniosku o przywrócenie terminu wraz z wezwaniem do usunięcia naruszenia prawa, czego nie uczyniła. W konsekwencji organ prowadzący ewidencję kierowców województwa [...] naruszających przepisy ruchu drogowego uznał, że strona nie uprawdopodobniła, iż uchybienie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wezwania do usunięcia naruszenia prawa nastąpiło bez jej winy. Powołanie się we wniosku o przywrócenie uchybionego terminu na "pewność co do wyczerpania środków zaskarżenia", nie stanowi przyczyny o nadzwyczajnym charakterze. Przekroczenie terminu nastąpiło z powodu niedołożenia należytej staranności w prowadzeniu sprawy, a nadto sam wniosek o przywrócenie terminu jest spóźniony, co wyklucza uwzględnienie wniosku. W skardze do sądu administracyjnego M. N. wnosząc o przywrócenie terminu do usunięcia naruszenia prawa zarzuciła, że omówione wyżej postanowienie [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji zostało wydane z naruszeniem art. 58 kpa. W uzasadnieniu stwierdziła, że o konieczności poprzedzenia skargi do sądu administracyjnego na akt Komendanta Wojewódzkiego Policji z dnia [...] r. dowiedziała się z uzasadnienia w/w postanowienia WSA w Gliwicach z 7 kwietnia 2015 r., które zostało jej doręczone w dniu 16 kwietnia 2015 r. Składając w dniu 22 kwietnia wniosek o przywrócenie uchybionego terminu uczyniła to w ustawowym 7 - dniowym terminie. Zarzuciła, że naruszeniem art. 8 kpa nie została przez [...] Komendanta Policji pouczona o prawie zaskarżenia podjętego przez ten organ aktu. W odpowiedzi na skargę [...] Komendant Wojewódzki Policji wniósł o jej oddalenie podtrzymując w ogólnym zarysie argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Rozpatrując sprawę na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym (zgodnie z treścią art. 119 pkt 3 i art. 120 ustawy p.p.s.a.) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie albowiem zaskarżone postanowienie zostało wydane z mogącym mieć istotny wypływ na wynik sprawy naruszeniem art. 7, art. 8, art. 9, art. 80 i art. 107 § 3 w zw. z art. 58 § 1 i 2 oraz w zw. z art. 126 kpa. W świetle utrwalonego orzecznictwa pozostaje poza sporem, że czynności materialno – techniczne organu prowadzącego ewidencję kierowców naruszających przepisy ruchu drogowego polegające na ujawnieniu w tej ewidencji punktów karnych jak ich usuwaniu podlegają kontroli sądowej jako aktów o jakich mowa w art. 3 § 2 pkt 4 ustawy p.p.s.a. Wynika to m.in. z wydanego odnośnie skarżącej omówionego wyżej postanowienia WSA w Gliwicach z dnia 7 kwietnia 2015 r. sygn. akt II SA/Gl 158/15. Mając na uwadze treść art. 6, art. 8 i art. 9 kpa należy w związku z tym przyjąć, że podejmując i doręczając stronie taki akt organ powinien pouczyć ją zarówno o możliwości jego zaskarżenia do sądu administracyjnego jak i trybie takiego zaskarżenia, zwłaszcza w sytuacji gdy strona nie jest reprezentowana przez fachowego pełnomocnika, co ma miejsce w niniejszej sprawie. Trudno w tym względzie biorąc pod uwagę w/w przepisy ogólne kpa przyjąć, że obowiązki organu są w tym przedmiocie mniej rygorystyczne niż w przypadku wydawania decyzji (art. 107 § 1 kpa) lub postanowienia. Należy w tym względzie wziąć dodatkowo pod uwagę, że wiedza co do podstaw oraz trybu zaskarżenia do sądu administracyjnego tego rodzaju aktów (czynności materialno – technicznych) jest mniej powszechna niż gdy chodzi o zaskarżenie decyzji lub postanowienia administracyjnego. Przy założeniu powyższego obowiązku (po stronie organu) należy też oceniać zawinienie strony w rozumieniu art. 58 § 1 Kpa. Oznacza to też, że uprawdopodobnienia takiego zawinienia nie można wyprowadzać bezpośrednio z twierdzenia, że strona, a zwłaszcza strona działająca bez fachowego pełnomocnika powinna znać w tym względzie obowiązujące przepisy. W konsekwencji jeżeli strona składa wniosek o przywrócenie uchybionego w tym przedmiocie terminu to odmowa jego uwzględnienia byłaby dopuszczalna jedynie w przypadku bezsprzecznego wykazania przez organ, że znała ona obowiązujące w tym względzie unormowanie a pomimo tego w następstwie jej zawinienia w ustawowym terminie nie wezwała organu do usunięcia naruszenia prawa. Takiego dowodu [...] Komendant Wojewódzki Policji wydając zaskarżone postanowienie jednak nie przeprowadził. W tym względzie nie jest wystarczające powołanie się na treść wniesionej przez M. N. skargi do sądu, która została odrzucona w/w postanowieniem z dnia 7 kwietnia 2015 r. sygn. akt II SA/Gl 158/15. Wymienianie w tej skardze art. 53 ustawy p.p.s.a. bez przytoczenia treści tego unormowania i jego omówienia nie oznacza bowiem wcale, że skarżącej treść ta była na tle tej sprawy na tyle znana aby miała świadomość, iż przed wniesieniem skargi powinna wezwać organ do usunięcia naruszenia prawa. Wprost przeciwnie wniesienie skargi bez takiego wezwania przemawia za odmienną konstatacją. Należało też wziąć pod uwagę, że w skardze (str. 13 – 15 akt administracyjnych) skarżąca wymienia jedynie art. 53 § 1 ustawy p.p.s.a., który kwestii wezwania do usunięcia naruszenia prawa wprost nie normuje. W konsekwencji należało przyjąć, że o uchybieniu temu obowiązkowi w jednoznaczny sposób skarżąca dowiedziała się w związku z doręczeniem jej w dniu 16 kwietnia w/w postanowienia Sądu o odrzuceniu jej skargi. Od tej daty zaczął biec zatem termin z art. 58 § 2 ustawy p.p.s.a. do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Bieg tego terminu nie mógł się bowiem rozpocząć w czasie gdy strona nie była z przyczyn leżących po stronie organu świadoma obowiązku jego wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Błędne jest też powołanie się przez organ orzekający na fakt niedopełnienia przez skarżącą czynności w rozumieniu art. 58 § 2 zdanie drugie Kpa tj. wezwania do usunięcia naruszenia prawa. Istotnie wezwanie takie nie zostało we wniosku skarżącej z dnia 22 kwietnia 2015 r. (k. 29 – 30 akt administracyjnych) wprost wyartykułowane. Można je jednak wyprowadzić z całej treści tego pisma w którym strona przedstawiła swoją argumentację przemawiającą jej zdaniem za uwzględnieniem żądania zmniejszenia jej punktów karnych. Nawet gdyby zająć w tym względzie odmienne stanowisko to przedmiotowy brak należało potraktować jako inny brak formalny w rozumieniu art. 64 § 2 kpa, co zobowiązałoby organ do wystosowania do skarżącej wezwania do jego usunięcia pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania. Przy ponownym rozpoznaniu wniosku skarżącej o przywrócenie uchybionego terminu weźmie [...] Komendant Policji pod uwagę przedstawioną wyżej wykładnię mających zastosowanie w sprawie przepisów oraz fakt istnienia po jego stronie obowiązku pouczenia skarżącej o prawie i trybie zaskarżenia jego z dnia 12 grudnia 2014 r. do sądu administracyjnego. Z powyższych względów zaskarżone postanowienie podlegało uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1c ustawy p.p.s.a. O kosztach postępowania sądowego orzeczono stosownie do jego wyniku na podstawie art. 200, art. 205 § 1, art. 210 § 2 i art. 211 tej ustawy. im