II SA/Gl 738/23

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik, Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz (spr.), Asesor WSA Adam Pawlyta, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 7 lutego 2024 r. sprawy ze skargi M.W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 22 lutego 2023 r. nr SKO.PSŚ/41.5/549/2023/4491 w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego uchyla zaskarżone postanowienie. Zaskarżonym postanowieniem z 22 lutego 2023 r. nr SKO.PSŚ/41.5/549/2023/4491 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia przez skarżącą M. W. odwołania od decyzji Prezydenta Miasta R. z 5 kwietnia 2022 r. w sprawie przyznania jej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Z akt sprawy wynika, że 5 kwietnia 2022 r. Prezydent Miasta R. przyznał skarżącej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad G. W. od 1 kwietnia 2022r. do 30 listopada 2022r. Decyzja ta została stronie doręczona 8 kwietnia 2022r., co oznacza że termin do wniesienia odwołania upływał 22 kwietnia 2022r., podczas gdy strona ona wniosła odwołanie 29 kwietnia 2022r. SKO decyzją z 8 czerwca 2022 r. nr [...], utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta R. Na to rozstrzygnięcie skarżąca wywiozła skargę do sądu administracyjnego, który wyrokiem z 15 listopada 2022r. sygn. akt II SA/Gl 1178/22 stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wskazał, że rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony (na podstawie art. 58 i art. 59 k.p.a.), stanowi rażące naruszenie prawa w rozumieniu art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., gdyż oznacza weryfikację w postępowaniu odwoławczym decyzji ostatecznej, która zgodnie z art. 16 § 1 k.p.a. korzysta z ochrony trwałości, co uzasadniało stwierdzenie jej nieważności. Ponownie rozpoznając sprawę, zaskarżonym postanowieniem z 22 lutego 2023r. SKO stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania, co sprawia, że organ odwoławczy nie jest uprawniony do merytorycznego orzekania sprawie. Od tego rozstrzygnięcia strona również wywiozła skargę do sądu administracyjnego. W skardze zarzuciła: 1. naruszenie art. 58 k.p.a. poprzez jego nieuwzględnienie, tj. pominięcie, że skarżąca w swym osobistym odwołaniu zawarła wniosek o przywrócenie terminu, 2. nieuwzględnienie instytucji przywrócenia terminu prawa materialnego przewidzianej w art. 15 zzzzzn2 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 2095 z późn. zm.). 3. naruszenie art. 8 § 1 i art. 80 k.p.a. przez zastąpienie swobodnej oceny dowodów oceną dowolną oraz dokonanie pobieżnej oceny tylko części materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, w tym pominięcie faktów niepouczenia skarżącej o terminach do złożenia wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego oraz jej sytuacji życiowej, a w konsekwencji naruszenie zasady pogłębiania zaufania obywateli, a także zasad bezstronności i równego traktowania. 4. art. 8, 104 i 107 § 3 k.p.a. przez brak w decyzji I instancji rozstrzygnięcia w zakresie okresu poprzedzającego złożenie wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego i nienależyte uzasadnienie zaskarżonej decyzji z uwagi na zawarcie w treści uzasadnienia zbyt ogólnych stwierdzeń, co uniemożliwia realizację zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz uniemożliwia dokonanie kontroli zaskarżonej decyzji, a w szczególności przez niewyjaśnianie, że podstawą dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego był prawomocny wyrok sądu powszechnego, a nie orzeczenie o niepełnosprawności, a następnie niewyjaśnienie, jak w takiej sytuacji należy stosować art. 24 u.ś.r. W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 pkt 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.U. z 2023 r., poz. 259, ze zm.) - dalej także: ppsa, kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty. Tylko zatem stwierdzenie, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonego aktu (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b, c ustawy). W poprzednim wyroku o sygn. akt II SA/Gl 1178/22 WSA w Gliwicach stwierdził, że nie jest możliwe merytoryczne orzekanie w sprawie, w której strona uchybiła terminowi do wniesienia odwołania. Jakkolwiek nie sformułował w nim wyraźnych zaleceń dla organu, to z wyroku wynika, że przed załatwieniem sprawy co do istoty konieczne jest w pierwszej kolejności rozstrzygnięcie w zakresie terminowości wniesienia odwołania. W tej kwestii należy zwrócić uwagę na nowelizację ustawy COVID-19 dokonaną ustawą z 9 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2020 r., poz. 2255). Na mocy ustawy nowelizującej do ustawy COVID-19 dodany został przepis art. 15zzzzzn2, którego ust. 1 pkt 1 i 2 oraz ust. 2 stanowi, że w przypadku stwierdzenia uchybienia przez stronę w okresie obowiązywania stanu epidemii ogłoszonego z powodu COVID-19 przewidzianych przepisami prawa administracyjnego terminów, od zachowania których jest uzależnione udzielenie ochrony prawnej przed organem administracji publicznej oraz do dokonania przez stronę czynności kształtujących jej prawa i obowiązki, organ administracji publicznej zawiadamia stronę o uchybieniu terminu. W zawiadomieniu, o którym mowa w ust. 1, organ administracji publicznej wyznacza stronie termin 30 dni na złożenie wniosku o przywrócenie terminu. Przepis ten ma zastosowanie zarówno do terminów procesowych, jak też terminów prawa materialnego. Wszedł on w życie z dniem 16 grudnia 2020r. Natomiast stan epidemii został wprowadzony rozporządzeniem Ministra Zdrowia z 20 marca 2020r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2020r. poz. 491) z dniem 20 marca 2020r. i został zniesiony rozporządzeniem Ministra Zdrowia z 12 maja 2022 r. w sprawie odwołania na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz. U. z 2022r., poz. 1027) dopiero z dniem 16 maja 2022r. Oznacza to, że strona składając odwołanie 29 kwietnia 2022r. z uchybieniem terminu złożyła je w okresie obowiązywania stanu epidemii i funkcjonowania tego przepisu w obrocie prawnym. Wobec powyższego, w sytuacji, gdy organ badając spełnienie formalnych warunków odwołania stwierdził, że zostało ono wniesione z uchybieniem terminu winien był wdrożyć tryb wskazany w art. 15 zzzzzn2 ustawy o COVID-19, czego nie uczynił. Rozpatrując ponownie sprawę organ weźmie pod uwagę powyższe wskazania co do dalszego procedowania w sprawie. Z tych względów decyzja SKO podlegała uchyleniu na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.