II SA/Gl 739/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie : Przewodniczący Sędzia WSA Maria Taniewska - Banacka po rozpoznaniu w dniu 16 listopada 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie skreślenia z ewidencji egzaminatorów w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych (w całości lub w części) oraz ustanowienia adwokata z urzędu p o s t a n a w i a : oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy. W odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu skarżący wniósł o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia go z kosztów sądowych w całości lub w części oraz ustanowienie adwokata z urzędu. W uzasadnieniu wniosku wskazał swoją trudną sytuacją materialną, w szczególności zaś obciążeniem dochodów koniecznością spłaty zaciągniętych zobowiązań kredytowych. Z treści formularza wynika, że skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym wraz z małżonką oraz dwójką dzieci. W skład jego majątku wchodzi spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego o pow. 49 m2, natomiast strona zadeklarowała, że nie posiada żadnych oszczędności, papierów wartościowych lub tez przedmiotów, których wartość przekraczałaby 3.000 euro. Źródłem utrzymania się jego rodziny są wynagrodzenia skarżącego oraz jego małżonki uzyskiwane w łącznej wysokości 6170 zł miesięcznie. W związku z niezałączeniem do wniosku żadnych dokumentów potwierdzających jego sytuację majątkową skarżący został dwukrotnie wezwany, na podstawie art. 255 p.p.s.a., do uprawdopodobnienia okoliczności podniesionych we wniosku o prawo pomocy – w terminie 7 dni licząc od daty doręczenia wezwania poprzez: - udokumentowanie wysokości wydatków związanych z utrzymaniem się, tj. opłat za energię elektryczną, czynszu za najem lokalu, dostawy wody, odbiór śmieci, usługi telekomunikacyjne, wykup lekarstw itp., - przedłożenia dokumentów potwierdzających wysokość dochodów uzyskiwanych przez skarżącego i jego małżonkę z tytułu wynagrodzeń za pracę, - nadesłania kopii umów kredytowych, wraz z harmonogramem spłat ich rat. Skarżący został pouczony, że niezastosowanie się do wezwania w terminie 7 dni może zostać potraktowane jako brak należytego wykazania przez stronę istnienia przesłanki uzasadniającej przyznanie prawa pomocy, określonej w art. 246 p.p.s.a. Wezwanie zostało doręczone skarżącemu 26 października 2015 r. i do dnia dzisiejszego skarżący nie nadesłał na nie żadnej odpowiedzi ani dokumentów. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje: Zgodnie z art. 245 Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity w Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zmianami) – zwanej dalej p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy może nastąpić bądź w zakresie całkowitym, bądź częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Natomiast prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W przedmiotowej sprawie skarżący wniósł o zwolnienie z kosztów sądowych, oraz ustanowienie adwokata z urzędu czyli o prawo pomocy w zakresie całkowitym. Przysługuje ono osobie fizycznej, która wykaże, wykaże że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). O ewentualnym przyznaniu prawa pomocy przesądza zatem przesłanka zobiektywizowana, o czym świadczy słowo "wykazanie", które nakłada na stronę nie tylko powinność uprawdopodobnienia ale więcej, formułuje obowiązek wskazania przez nią obiektywnie zaistniałych przesłanek stanu rzeczywistego (por. P. Dobosz, Procedury administracyjne, model sądownictwa administracyjnego a "prawo pomocy" [w:] praca zbiorowa pod red. J. Stelmasiaka, J. Niczyporuka, S. Fundowicza, Polski model sądownictwa administracyjnego, Oficyna Wydawnicza VERBA s. c., Lublin 2003, s. 120). Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, Wyd. Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, s. 319). Przyznanie prawa pomocy jest możliwe tylko i wyłącznie w sytuacji wyczerpującego przedstawienia informacji dotyczącej sytuacji materialnej strony, zawierającej przede wszystkim dokładne dane dotyczące wysokości otrzymywanych dochodów i to niezależnie od ich źródła, które w zestawieniu z ponoszonymi wydatkami na konieczne utrzymanie umożliwiają dokonanie oceny, czy stać ją na poniesienie kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania siebie i rodziny. Obowiązkiem strony jest wykazanie zasadności złożonego wniosku w świetle ustawowych przesłanek przyznania prawa pomocy. Brak jest prawnych podstaw do prowadzenia z urzędu postępowania w sprawie sytuacji majątkowej wnioskodawcy, jeżeli on sam nie wykaże istnienia przesłanek uzasadniających uwzględnienie żądania prawa pomocy. Sąd nie jest wobec tego zobowiązany do prowadzenia jakichkolwiek dochodzeń w sytuacji, gdy przedstawione przez stronę dane uniemożliwiają pełną ocenę jej stanu majątkowego, albo gdy nie są one do końca jasne. Odnosząc powyższe uregulowania do przedmiotowej sprawy, należy stwierdzić, że skarżący złożył jedynie wniosek o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPF i nie udowodnił w żaden sposób, aby znajdował się w sytuacji uzasadniającej przyznanie mu prawa pomocy. Strona skarżąca w ogóle nie wykazała jaki jest jej aktualny stan majątkowy. Do wykazania aktualnej sytuacji majątkowej wnioskodawcy nie wystarcza samo jego oświadczenie. Rozpoznając wniosek o prawo pomocy, należy ocenić stan majątkowy wnioskodawcy, a następnie podjąć stosowną decyzję w przedmiocie przyznania, bądź odmowy przyznania prawa pomocy. Dla dokonania rzetelnej oceny stanu majątkowego potrzebne jest jego wykazanie przez wnioskodawcę za pomocą stosownych dokumentów, czy też zaświadczeń. Tymczasem do tej pory nie wpłynęły do akt żadne dokumenty, ani materiały źródłowe, o dostarczenie których, strona została wezwana. Uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, czy też nierzetelne ich wykonanie, jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji wyłącza możliwość przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie (por.: postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 września 2005 r., sygn. akt II FZ 414/05 oraz z dnia 14 września 2005 r., sygn. akt II FZ 575/05). Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 246 § 1 pkt 1, w zw. z art. 245 § 3 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.