II SA/Gl 74/09

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach - Łukasz Strzępek po rozpoznaniu w dniu 9 kwietnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi K. M. i S. M. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wykonania określonych robót budowlanych w kwestii wniosku skarżących o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata z urzędu postanawia: 1) zwolnić skarżących z wpisu od skargi, 2) oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie Skarżący zostali wezwani do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie [...] zł. Jego wysokość ustalono w oparciu o treść § 2 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów, z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). W odpowiedzi, na drukach urzędowych formularzy wniosku o przyznanie prawa pomocy K. i S. M. wystąpili o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata z urzędu. W formularzach zaznaczyli, iż są osobami pozostającymi we wspólnym gospodarstwie domowym, których dochód kształtuje się na poziomie około [...] zł miesięcznie. W skład ich majątku wchodzi budynek mieszkalny o pow. [...] m2, lokal mieszkalny o pow. [...] m2 oraz nieruchomość rolna o pow. [...] ha. Skarżący, wedle informacji zawartych w formularzu, nie posiadają żadnych przedmiotów o wartości powyżej 3.000 euro, nie dysponują również żadnymi środkami pieniężnymi ani papierami wartościowymi. Na wezwanie referendarza sądowego K. i S. M. wyjaśnili, że w należącym do nich lokalu mieszkalnym mieszka J. M. – matka skarżącego. Jest ona osobą w podeszłym wieku ([...] lat), w złym stanie zdrowia co wymaga znaczących kosztów na leczenie (około [...] zł miesięcznie). Przeciętne, miesięczne koszty utrzymania się skarżących, których wysokość ustalono w oparciu o nadesłane dokumenty, kształtują się na poziomie około [...] zł. Trzeba przy tym zauważyć, że dochód J. M. ([...] zł) pozwala na częściowe pokrycie niezbędnych wydatków, co potwierdza wiarygodność oświadczenia skarżących, iż osoba ta pozostaje pod ich opieką (również materialną). Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono co następuje: Odpłatność postępowania sądowoadministracyjnego jest generalną zasadą przyjętą na gruncie ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm. – zwanej dalej P.p.s.a. – por. art. 199 tej ustawy). Nie mniej jednak zasada ta nie ma charakteru bezwzględnego i ustawodawca przewidział, iż w szczególnych przypadkach strona może być zwolniona z tego obowiązku poprzez przyznanie prawa pomocy. Możliwość jego przyznania jest jednakże uzależniona od tego, czy wykaże osoba występująca z takim wnioskiem w przekonujący sposób wykaże, iż rzeczywiście jej sytuacja materialna jest na tyle ciężka, aby uzasadnione było uczynienie wyjątku od zasady odpłatności postępowania. Przyznanie prawa pomocy w formie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia fachowego pełnomocnika z urzędu może nastąpić wobec osoby fizycznej, która wykaże że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Odnosząc powyższe spostrzeżenia do wniosku K. i S. M. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym nie znaleziono dostatecznych podstaw do stwierdzenia, że sytuacja materialna skarżącej jest na tyle ciężka, iż wniosek ten zasługuje na uwzględnienie w całości. Dochody uzyskiwane przez skarżących pozwalają na utrzymanie się dwóch osób, tj. opłacenie niezbędnych wydatków oraz pokrycie innych kosztów. Nie mniej jednak pod uwagę wzięto fakt, iż skarżący są osobami, których stan zdrowia uprawdopodabnia twierdzenia o przeznaczaniu znaczącej części dochodów na wykup niezbędnych lekarstw. Okoliczność ta znajduje potwierdzenie w nadesłanych do Sadu kserokopiach dokumentacji medycznej. Co prawda nie określono wysokości środków przeznaczanych na leczenie się, nie mniej jednak nie znaleziono również podstaw do zakwestionowania twierdzeń skarżących w tym zakresie. Rozmiar comiesięcznych, stałych wydatków (na energię elektryczną, gaz, odbiór nieczystości, telefony itp.) pozwala stwierdzić, że do dyspozycji skarżących pozostaje mniej niż [...] zł netto miesięcznie. Uwzględnić przy tym trzeba konieczność udzielania wsparcia (w tym materialnego) J. M., co ze względu na wysokość dochodu tej osoby i koszty utrzymania się wydaje się należycie uprawdopodobnione. Biorąc więc pod uwagę wskazane wyżej okoliczności stwierdzono, że zarówno uiszczenie wpisu od skargi w kwocie [...] zł, jak i poniesienie innych kosztów związanych z postępowaniem sądowym może dla skarżących stanowić zbyt duże obciążenie. Tym samym uznano, iż w tej części ich wniosek o przyznanie prawa pomocy zasługiwał na uwzględnienie. Oddalając wniosek o przyznanie prawa pomocy w częsci dotyczącej ustanowienia adwokata z urzędu, w pierwszej kolejności wskazać trzeba, że wskazany wyżej przepis art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. w sposób rygorystyczny formułuje przesłanki przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Tylko więc osoba, która wykaże iż znajduje się w wyjątkowo ciężkiej sytuacji materialnej może liczyć na ewentualne uwzględnienie wniosku o zwolnienie od kosztów sadowych i ustanowienie fachowego pełnomocnika z urzędu. W rozpoznawanej sprawie nie stwierdzono aby sytuacja materialna K. i S M. była wyjątkowa i skrajnie trudna. Taki stan rzeczy wyklucza zaś ponoszenie ze środków publicznych wydatków na fachowego pełnomocnika dla skarżących zwłaszcza, że na obecnym etapie postępowania jego brak nie powoduje zamknięcia im drogi do sądu. Mając na uwadze wszystkie podniesione wyżej okoliczności postanowiono jak w sentencji w oparciu o art. 245 § 1 i § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 tej ustawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z § 3 tego przepisu.