II SA/Gl 742/07

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach - Łukasz Strzępek po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2007 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi F. L. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za usunięcie drzew bez zezwolenia w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych postanawia: 1) zwolnić skarżącego z wpisu od skargi 2) oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie W odpowiedzi na wezwanie Sądu do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie [...] zł, którego wysokość ustalona została w oparciu o § 1 pkt. 4 rozporządzenia Rady Ministrów, z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) skarżący F. L. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych ze względu na trudną sytuację materialną, w której się znalazł. W związku z powyższym Sąd zobowiązał skarżącego do złożenia wspomnianego wniosku w przewidzianej przepisami formie tj. na urzędowym formularzu. Wnioskodawca zadośćuczynił temu wezwaniu nadsyłając urzędowy formularz PPF, z którego wynika, że nie pracuje i nie otrzymuje żadnych świadczeń pozostając na utrzymaniu żony, która uzyskuje emeryturę w kwocie [...] zł miesięcznie. Wnioskodawca jest właścicielem domu o pow. [...] m2, nieruchomości rolnej o pow. [...] ha, nieruchomości leśnej [...] ha, pastwiska – [...] ha. F. L. nie posiada żadnych oszczędności jak również przedmiotów o wartości przekraczającej 3.000 euro. Na skutek wezwania referendarza sądowego wnioskodawca nadesłał oświadczenie, z którego wynika, że jego źródłem utrzymania się były prace dorywcze. Skarżący oświadczył również, że nie korzystał z dopłat bezpośrednich do gruntów rolnych. Rozpoznając przedmiotowy wniosek zważono co następuje: Wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sadowych zasługiwał na uwzględnienie jedynie w części. Nie wykazano bowiem, aby sytuacja majątkowa skarżącego była na tyle ciężka, że zasadnym byłoby zwolnienie go od kosztów sądowych w całości. Przepis art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm. – zwana dalej P.p.s.a.) konstytuuje zasadę odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Wyjątkiem od niej jest możliwość przyznania prawa pomocy, które stosownie do treści art. 245 §1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w formie zwolnienia od kosztów sądowych może nastąpić wobec osoby fizycznej, która wykaże że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku w utrzymaniu swoim i swojej rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 P.p.s.a.). Oceniając stan majątkowy F. L. w kontekście kosztów jakie musiałby ponieść w związku z toczącym się postępowaniem sądowym stwierdzić należy, że wnioskodawca zasługuje na zwolnienie go z wpisu od skargi. Biorąc bowiem pod uwagę jego wysokość ([...] zł) oraz stan majątkowy skarżącego, nie sposób przyjąć, iż będzie on w stanie ponieść wydatek w tej wysokości. Z tego też powodu uwzględniono wniosek o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie. Ocena całokształtu okoliczności związanych z sytuacją materialną skarżącego prowadzi jednakże do wniosku, iż nie zasługiwał on na zwolnienie od kosztów sądowych w całości. F. L. będąc właścicielem nieruchomości rolnych (uprawy gruntowe i łąka) oraz leśnych oświadczył, że nie ubiegał się o przyznanie dopłat bezpośrednich do gruntów rolnych jak również nie podał żadnych wiarygodnych powodów usprawiedliwiających zaniechanie w tym zakresie. Taka postawa budzi zastrzeżenia, gdyż oznacza, iż osoba ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy nie wykorzystuje wszelkich możliwych sposobów polepszenia swojej sytuacji materialnej oczekując, iż to Skarb Państwa poczyni pewne ustępstwa na jej rzecz. Tymczasem zwolnienie od kosztów sądowych to wyjątek, nie zaś reguła, a zatem od osoby występującej z takim wnioskiem wymaga się wykazania podjęcia wszelkich działań zmierzających do zdobycia środków na ten cel. Zaznaczyć również wypada, że badanie stanu majątkowego strony nie ogranicza się jedynie do wysokości uzyskiwanego w jej rodzinie dochodu (choć jest to okoliczność o zasadniczym znaczeniu), lecz również obejmuje całokształt jej majątku, w tym również posiadane zasoby pieniężne oraz nieruchomości i rzeczy ruchome. Skarżący oświadczył, iż jest właścicielem określonych nieruchomości. Z tego też względu nie można przyjąć, iż nie dysponuje on żadnym majątkiem, którego zbycie mogłoby przynieść dochód pozwalający na pokrycie kosztów postępowania sądowego. Nie wskazał również, czy z nieruchomości tych czerpie jakikolwiek dochód w postaci pożytków naturalnych lub cywilnych, co niewątpliwie musiałoby wpłynąć na ocenę jego stanu majątkowego. O ile bowiem strona ma składniki majątku, które nie są jej niezbędne do egzystencji, a które zarazem mogą przynieść określony dochód, to oczekiwać wypada, iż w pierwszej kolejności poczynione zostaną zabiegi zmierzające do ich zbycia, a dopiero, gdy nie przyniesie to rezultatu – możliwe będzie rozważenie uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. Skarżący będąc właścicielem gruntów o wskazanym wyżej areale ma więc możliwość ich zbycia, w całości lub w części lub też oddania w dzierżawę i znalezienia w ten sposób środków na pokrycie kosztów postępowania sądowego. Z powyższych względów, w oparciu o art. 245 § 1 i § 3 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 tej ustawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z § 3 tego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia.