II SA/Gl 746/09

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach - Łukasz Strzępek po rozpoznaniu w dniu 22 września 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi B.W. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia radcy prawnego z urzędu postanawia: 1) zwolnić skarżącego z wpisu od skargi w kwocie przekraczającej 200 (dwieście) zł, 2) oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie Na druku urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący wystąpił o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Motywując swój wniosek wskazał, że w chwili obecnej jest osobą bezrobotną, nieuzyskującą żadnego dochodu, której jedynym majątkiem jest budynek mieszkalny o pow. [...] m2 i nieruchomość rolna o pow. [...] ha. Skarżacy zadeklarował również że mieszka sam. Ponieważ wskazane wyżej informacje budziły wątpliwości co do ich wiarygodności, zwłaszcza w kontekście źródeł utrzymania się wnioskodawcy, referendarz sądowy, kierując się dyspozycją art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm. – zwana dalej P.p.s.a.) , w dniu [...] wezwał skarżącego do wskazania źródła uzyskiwanego dochodu i podania jego wysokości; nadesłania kserokopii dokumentów obrazujących poziom wydatków związanych z utrzymaniem się i wyjaśnienia wątpliwości co do posiadanych nieruchomości. W odpowiedzi B.W. wyjaśnił, że jest osobą bezrobotną, pozbawioną prawa do zasiłku, co potwierdził dołączonymi zaświadczeniami, a utrzymuje go konkubina – L.R., która uzyskuje świadczenie emerytalne w wysokości [...] zł netto miesięcznie. Skarżący wskazał również, że jest właścicielem budynku mieszkalnego o podanej wyżej wielkości. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono co następuje: Przepis art. 199 P.p.s.a. konstytuuje zasadę odpłatności postępowania sądowoadministracyjnego. Wyjątkiem od niej jest możliwość przyznania prawa pomocy, które stosownie do treści art. 245 §1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy w formie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia fachowego pełnomocnika z urzędu może nastąpić wobec osoby fizycznej, która wykaże że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania sądowego (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). W postępowaniu prowadzonym na skutek wniosku o przyznanie prawa pomocy przedmiotem badania jest całokształt okoliczności związanych z sytuacją materialną wnioskodawcy. Oznacza to tym samym, że ma on wykazać, iż nie dysponuje żadnymi środkami ani też możliwościami ich zdobycia. Celem instytucji prawa pomocy jest zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. W istocie rzeczy jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego ze środków publicznych i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się wyłącznie do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście niemożliwe (por. postanowienie NSA z 6 października 2004r., sygn. akt GZ 71/04, ONSA 2005, Nr 1, poz. 8). Zasadność wniosku strony oceniana jest w dwóch aspektach - z jednej strony uwzględnienia się wysokości obciążeń, jakie strona musi ponieść w konkretnym postępowaniu, a z drugiej zaś z pod uwagę brane są jej możliwości finansowe (por. postanowienie NSA z dnia 30 listopada 2005 r., sygn. akt II FZ 781/05). W rozpoznawanej sprawie zasadniczym wydatkiem, do opłacenie którego zobowiązany jest skarżący jest wpis od skargi. Ze względu na jej przedmiot wynosi on 500 zł – zgodnie z treścią § 2 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów, z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.). Zestawienie dochodów uzyskiwanych przez wnioskodawcę i jego konkubinę ze wspomnianym wpisem pozwala stwierdzić, że uiszczenie całej wspomnianej kwoty w istocie mogłoby w znaczący sposób negatywnie wpłynąć na sytuację materialną wnioskodawcy. Z tego też względu zdecydowano, że skarżący uiści jedynie część wpisu, tj. kwotę 200 zł, zaś od pozostałej części (300 zł) zostanie zwolniony. Oddalając wniosek o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie kierowano się przede wszystkim faktem, że dochód konkubiny skarżącego ma charakter stały i nie jest na tyle niski aby można było w tej sytuacji mówić o braku jakichkolwiek środków. Tylko bowiem osoby, których sytuacja materialna znacząco odbiega od przeciętnej (czego w niniejszej sprawie nie sposób stwierdzić) mogą oczekiwać przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. Kryteria wskazane w art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a. są bardzo ostre, a więc nawet ci, którzy wykażą, iż żyją w niedostatku nie zawsze uzyskają zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu. W odniesieniu do B.W. nie stwierdzono istnienia uzasadnionych podstaw przemawiających za uwzględnieniem złożonego przezeń wniosku w całości. Z powyższych względów, w oparciu o art. 245 § 1 i § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 tej ustawy, działając na podstawie art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 P.p.s.a. w związku z § 3 tego przepisu orzeczono jak w sentencji postanowienia.