II SA/Gl 748/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Bogucka (spr.),, Sędzia NSA Łucja Franiczek, Protokolant st. sekretarz sądowy Beata Bieroń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 stycznia 2011 r. sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w S. na decyzję [...] Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie ochrony przeciwpożarowej 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej w S. z dnia [...] r. nr [...], 2) orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, 3) zasądza od [...] Komendanta Wojewódzkiego Państwowej Straży Pożarnej w K. na rzecz skarżącej Spółki kwotę 457 (czterysta pięćdziesiąt siedem) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania. W dniu (...) funkcjonariusze upoważnieni przez Komendanta Miejskiego Państwowej Straży Pożarnej w S. przeprowadzili kontrolę budynku położonego przy ul. (...) w S. w zakresie dotyczącym zapewnienia drogi pożarowej. Ustalono, że zarząd budynkiem został przez Wspólnotę Mieszkaniową powierzony na podstawie umowy notarialnej z (...) "A" Sp. z o.o. w S. Zgodnie z § 5 pkt 17 umowy zarząd obejmuje wykonywanie napraw i remontów nie przewidzianych planem gospodarczym, koniecznych do wykonania ze względu na bezpieczeństwo życia i mienia mieszkańców. Budynek jest obiektem pięciokondygnacyjnym, wielorodzinnym, ma dwie klatki schodowe dostępne z drogi pożarowej. Drogę pożarową do budynku stanowi droga przebiegająca wzdłuż dłuższego boku budynku. Zewnętrzna krawędź drogi pożarowej jest oddalona od zewnętrznej ściany budynku o ok. 25,5 m. szerokość drogi między jej krawędziami wynosi 2,87 m. Droga umożliwia przejazd pojazdami straży pożarnej bez potrzeby cofania. Między drogą a ścianą budynku rosną drzewa o wysokości ponad 3 m. Droga pożarowa połączona jest z każdą z klatek utwardzonymi dojściami o długości 25,5 m i szerokości 1,5 m. Krótszym bokiem budynek jest usytuowany w odległości 7,6 m od ulicy (...). Między ścianą a drzewami znajduje się chodnik o szerokości 1,5 m. Decyzją z dnia (...) nr (...) Komendant Miejski Państwowej Straży Pożarnej w S. nakazał "A" sp. z o.o. w S. zapewnić do przedmiotowego budynku drogę pożarową usytuowaną w odległości od 5 do 15 m od niego, w terminie do (...). W podstawie prawnej podano przepis art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (Dz. U. z 2009 r., nr 178, poz. 1380 ze zm.) oraz § 12 ust. 1 pkt 2 i § 12 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 24 lipca 2009 r. w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych (Dz. U. nr 124, poz. 1030). W uzasadnieniu wyjaśnił, że odpowiedzialność za realizację przepisów przeciwpożarowych ciąży na właścicielu, zarządcy lub użytkowniku budynku. W przypadku zawarcia umowy ustanawiającej zarząd, na zarządcy ciąży obowiązek realizacji przepisów przeciwpożarowych. Wskazano nadto, że przeprowadzona kontrola wykazała, że droga pożarowa dla budynku jest usytuowana w odległości mogącej powodować utrudnienia w akcji ratowniczej. Zgodnie z powołanymi w decyzji przepisami, droga pożarowa powinna być doprowadzona do każdego budynku średniowysokiego, zawierającego strefę pożarową kategorii ZL IV. Droga powinna przebiegać wzdłuż dłuższego boku budynku na całej jego długości, a gdy krótszy bok ma długość większą niż 60 m, z dwóch stron. Krawędź drogi pożarowej musi być oddalona od ściany budynku o 5-15 m dla obiektów zaliczanych do kategorii zagrożenia ludzi. Zwrócono uwagę, że zgodnie z § 12 ust. 2 powołanego rozporządzenia, standardy dotyczące oddalenia krawędzi drogi od ściany obiektów zaliczanych do kategorii zagrożenia ludzi nie mają zastosowania do dróg pożarowych istniejących w dniu wejścia w życie rozporządzenia, jeśli zostały one wykonane zgodnie z przepisami obowiązującymi w dacie budowy, w sprawie droga pożarowa nie została jednak wykonana zgodnie z tymi zasadami. Wskazano także w decyzji na możliwość zgłoszenia przez właściciela budynku wniosku o zastosowanie rozwiązań zamiennych. W odwołaniu od decyzji "A" Sp. z o.o. w S. zarzuciła, że budynek został wykonany w roku 1966 zgodnie z ówczesnymi przepisami i ma do niego zastosowanie przepis § 17 powołanego w decyzji rozporządzenia z 24 lipca 2009 r. Wspólnota nie jest właścicielem drogi, jest nim gmina i Wspólnota nie ma możliwości przebudowy drogi gminnej. W końcu wskazano, że wadliwie oznaczono adresata decyzji, albowiem zgodnie z umową o sprawowanie zarządu, zarządca może dokonywać bez uchwały Wspólnoty naprawy i remonty, zaś przebudowa drogi nie jest remontem ani naprawą budynku, lecz budową drogi. Zaskarżoną decyzją z (...) nr (...) (...) Komendant Wojewódzki Państwowej Straży Pożarnej w K. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu opisano przebieg postępowania i wskazano, że organ I instancji nałożył na stronę jeden obowiązek, związany z odległością drogi pożarowej od budynku, pouczając równocześnie o możliwości wystąpienia z wnioskiem o zastosowanie rozwiązań zamiennych. Strona nie skorzystała jednak z tej możliwości i złożyła odwołanie. Organ II instancji wyraził przekonanie, że odwołanie nie może być uwzględnione. Po pierwsze, w sprawie nie znajduje zastosowania § 17 powołanego rozporządzenia, albowiem droga pożarowa nie została wykonana zgodnie z przepisami obowiązującymi w czasie budowy kontrolowanego obiektu. Z tego powodu wydany nakaz jest zasadny. Prawidłowo także oznaczono adresata decyzji, kierując ją do zarządcy budynku, zgodnie z art. 4 ust. 1a ustawy z 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (Dz. U. z 2009 r., nr 178, poz. 1380). Zarządca jest odpowiedzialny za prawidłowe przygotowanie budynku do akcji ratowniczej, obowiązek ten może wykonać poprzez zapewnienie drogi dojazdowej do budynku o odpowiednich parametrach lub poprzez wystąpienie z wnioskiem o zastosowanie rozwiązań zamiennych, co ze względu na okoliczności faktyczne sprawy, wydaje się najbardziej racjonalnym rozwiązaniem, w tym zakresie inicjatywa należy do strony. W skardze do sądu administracyjnego "A" wniosła o uchylenie decyzji i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania, powielając zarzuty wcześniej sformułowane w odwołaniu. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozważył, co następuje: Podstawą prawną wydanego nakazu dotyczącego odległości drogi pożarowej od ściany budynku jest powołany przez organy przepis § 12 ust. 2 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 24 lipca 2009 r. w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych (Dz. U. nr 124, poz. 1030). Zgodnie z tym przepisem, droga pożarowa powinna przebiegać wzdłuż dłuższego boku budynku, o którym mowa w ust. 1 pkt 1-4 rozporządzenia, na całej jego długości, a w przypadku gdy krótszy bok budynku ma więcej niż 60 m - z jego dwóch stron, przy czym bliższa krawędź drogi pożarowej musi być oddalona od ściany budynku o 5-15 m dla obiektów zaliczanych do kategorii zagrożenia ludzi i o 5-25 m dla pozostałych obiektów. Pomiędzy tą drogą i ścianą budynku nie mogą występować stałe elementy zagospodarowania terenu lub drzewa i krzewy o wysokości przekraczającej 3 m, uniemożliwiające dostęp do elewacji budynku za pomocą podnośników i drabin mechanicznych. Powołując przytoczoną regulację, organy jednocześnie wykluczyły zastosowanie w sprawie przepisu § 17 rozporządzenia, który stanowi, że przepis § 12 ust. 2 dotyczący oddalenia bliższej krawędzi drogi pożarowej od ściany obiektów zaliczanych do kategorii zagrożenia ludzi nie ma zastosowania do dróg pożarowych istniejących w dniu wejścia w życie rozporządzenia, jeżeli zostały one wykonane zgodnie z przepisami obowiązującymi w czasie ich budowy. Wykluczając możliwość zastosowania tego przepisu organy obu instancji ograniczyły się do lakonicznego stwierdzenia, że w sprawie droga pożarowa nie została wykonana zgodnie z przepisami obowiązującymi w czasie budowy obiektu. Stanowisko to nie poddaje się weryfikacji Sądu. Należy zwrócić uwagę, że przepis § 17 rozporządzenia stanowi o drogach pożarowych i zwalnia z podanych rygorów te z nich, które zostały wykonane zgodnie z przepisami obowiązującymi w czasie ich budowy. Czas powstania drogi pożarowej nie został ustalony, w konsekwencji nie ustalono także, jakie standardy miały do niej zastosowanie w dacie budowy i czy zostały one dotrzymane. Okoliczność podstawowa dla ustalenia reżimu prawnego mającego zastosowanie w niniejszej sprawie nie została zatem w ogóle wyjaśniona, co spełnia przesłankę uchylenia kontrolowanej decyzji przez Sąd podaną w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.). Przepis ten przewiduje uchylenie przez Sad decyzji wydanej z naruszeniem przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naruszenie przepisów procedury w niniejszym przypadku polegało na zaniechaniu przez organy wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych o zasadniczym dla sprawy znaczeniu. Sąd nie podziela natomiast zarzutów skargi, dotyczących wadliwego oznaczenia adresata decyzji oraz związanych w publicznym charakterem drogi. Jeżeli budynek należy do kategorii budynków, do których konieczne jest doprowadzenie drogi pożarowej, to umożliwienie dojazdu jednostek straży do budynku stanowi obowiązek z art. 4 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej (Dz. U. z 2009 r., nr 178, poz. 1380 ze zm.), dotyczący przygotowania obiektu do prowadzenia akcji ratowniczej. Obowiązek ten ciąży na właścicielu budynku. Jeżeli jednak na podstawie umowy zostanie przekazany zarząd budynkiem innemu podmiotowi, to na podstawie art. 4 ust. 1a powołanej ustawy, zarządca ten ponosi odpowiedzialność za realizację obowiązków z zakresu ochrony przeciwpożarowej. Fakt ustanowienia zarządu budynkiem w niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości i jest dostatecznym uzasadnieniem do kierowania decyzji z zakresu obowiązków związanych z ochroną przeciwpożarową do zarządcy. Nie modyfikuje także obowiązków zarządcy fakt, że ulica (...) stanowi drogę gminną. Wydanymi w sprawie decyzjami nie zobowiązano strony do przebudowy tej drogi, lecz zapewnienia drogi pożarowej dla budynku, wskazując jednocześnie na instytucję przewidzianą w § 13 ust. 4 powołanego wyżej rozporządzenia, zgodnie z którym w szczególnie uzasadnionych przypadkach, gdy spełnienie wymagań dotyczących doprowadzenia drogi pożarowej do obiektu budowlanego jest niemożliwe ze względu na lokalne uwarunkowania lub jest uzasadnione przyjęcie innych rozwiązań, na wniosek właściciela budynku, obiektu budowlanego lub terenu, dopuszcza się stosowanie rozwiązań zamiennych zapewniających niepogorszenie warunków ochrony przeciwpożarowej obiektu, uzgodnionych z właściwym miejscowo komendantem wojewódzkim Państwowej Straży Pożarnej. O tym jednak, czy podejmowanie działań związanych z odległością krawędzi drogi pożarowej od ściany budynku jest konieczne, zadecydować można po uprzednim rozstrzygnięciu, czy w sprawie ma zastosowanie § 17 rozporządzenia w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych. Mając na względzie podane argumenty, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 i 152 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji. O zwrocie kosztów postępowania postanowiono na podstawie art. 200, 205 § 2 i 209 powołanej ustawy.