II SA/Gl 749/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Włodzimierz Kubik (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski Sędzia WSA Maria Taniewska - Banacka Protokolant starszy referent Magdalena Jankowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lutego 2007 r. sprawy ze skargi P. B. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania w sprawie obowiązku meldunkowego - wymeldowania 1. uchyla zaskarżone postanowienie w części orzekającej o utrzymaniu w mocy postanowienia Wójta Gminy P. z dnia [...] r. nr [...] i orzeka, że w tej części nie podlega ono wykonaniu, 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Postanowieniem z dnia [...]r. Wójt Gminy P. działając z urzędu w oparciu o art. 97 § 1 pkt 4 i art. 101 ust. 1 k.p.a. zawiesił postępowanie administracyjne w sprawie o wymeldowanie A. B. wraz z małoletnimi dziećmi M. i K. B. z miejsca stałego pobytu w budynku położonym w K. przy ul. [...]. Zawieszenie postępowania nastąpiło do czasu rozstrzygnięcia wniosku o ściganie złożonego przez A. B. w Prokuraturze Rejonowej w C. w związku z podejrzeniem popełnienia przez jej byłego męża przestępstwa z art. 207 § 1 k.k. (określonego w uzasadnieniu postanowienia jako "przestępstwa w przedmiocie korzystania z mieszkania") oraz do czasu wydania orzeczenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w sprawie ze skargi P. B. na decyzję Wojewody [...], którą została uchylona i przekazana do ponownego rozpatrzenia decyzja Wójta Gminy P. z dnia [...]r. orzekająca o wymeldowaniu A. B. wraz z małoletnimi M. i K. B. z pobytu stałego pod wyżej wymienionym adresem. Od postanowienia tego zażalenie wniósł P. B. zastępowany przez radcę prawnego M. J. domagając się jego uchylenia, jako wydanego z naruszeniem zasady szybkości postępowania wyrażonej w art. 12 § 1 k.p.a. Podał, że brak było podstaw do zawieszenia postępowania w oparciu o art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. gdyż organ nie dysponował wystarczającymi informacjami dotyczącymi wszczęcia przez organy ścigania postępowania przygotowawczego w oparciu o złożone przez A. B. zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa, a w szczególności nie posiadał kopii postanowienia o wszczęciu tego postępowania. Zaskarżonym postanowieniem Wojewoda [...]w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 i 2 w związku z art. 144 k.p.a. uchylił postanowienie organu I instancji w części dotyczącej zawieszenia z urzędu postępowania do czasu wydania orzeczenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w sprawie ze skargi P. B. na decyzję Wojewody [...]z dnia [...]r., a w pozostałej części utrzymał je w mocy. Uzasadniając to orzeczenie podał, że zasadnicze znaczenie dla merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy ma ustalenie zaistnienia przesłanki faktycznego opuszczenia lokalu przez osoby w stosunku, do których toczy się postępowanie o wymeldowanie z miejsca stałego pobytu. Opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu przez taką osobę ma mieć bowiem jednocześnie charakter trwały i dobrowolny. Zatem jeżeli Wójt Gminy P. dysponował kserokopią pisma A. B. z dnia [...]r. skierowanego do Prokuratury Rejonowej w C,, którym zawiadomiła ona o podejrzeniu popełnienia przez jej byłego męża przestępstwa z art. 207 § 1 k.k., a także kserokopią pisma Komendanta Komisariatu Policji w P. z dnia [...]r. zawiadamiającego o wszczęciu dochodzenia to uzasadnione było przyjęcie przez ten organ, że w sprawie wystąpiło zagadnienie wstępne, którego rozstrzygnięcie ma wpływ na wynik sprawy. Wszczęte bowiem przez Policję dochodzenie w sprawie podejrzenia popełnienia przez P. B. przestępstwa znęcania się fizycznego i psychicznego pozostaje w związku z ustaleniem charakteru i przyczyn opuszczenia lokalu mieszkalnego przez A. B. i jej dzieci. Tym samym uzasadnione było – zdaniem Wojewody – zawieszenie w oparciu o art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. postępowania w sprawie o wymeldowanie do czasu prawomocnego zakończenia postępowania w toczącej się sprawie karnej. Jednocześnie organ odwoławczy wskazał, że brak było podstaw do zawieszenia postępowania w związku z wniesioną skargą do sądu administracyjnego. Zaskarżona do sądu decyzja miała bowiem przymiot ostateczności, a zatem nie mogła zostać potraktowana jako zagadnienie wstępne, a ponadto zgodnie z art. 67 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej p.p.s.a.) wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Skargę do sądu administracyjnego na to postanowienie wniósł P. B. domagając się jego uchylenia w części utrzymującej w mocy postanowienie Wójta Gminy P. i zasądzenia kosztów postępowania. Zarzucił, że postanowienie w jego zaskarżonej części zostało wydane z naruszeniem art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Polegało ono na zaniechaniu przez orzekające w sprawie organy dokonania własnych ustaleń faktycznych w zakresie przyczyn opuszczenia przez A. B. dotychczasowego miejsca pobytu stałego, a zwłaszcza oceny motywów jakimi kierowała się ona składając zawiadomienie do Prokuratury o podejrzeniu popełnienia przez niego przestępstwa. Podniósł, że zawiadomienie to zostało złożone dopiero po wydaniu przez Wójta Gminy P. decyzji o wymeldowaniu byłej żony z miejsca pobytu stałego. Powyższe dowodzi, że celem złożenia tego wniosku było przedłużenie toczącego się postępowania administracyjnego i jego oczernienie. Nadto skarżący zauważył, że w wyniku skierowania przez A. B. zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstwa wszczęte zostało jedynie postępowanie w sprawie, a nie przeciwko osobie. Odpowiadając na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym orzeczeniu. Odnosząc się do zarzutu dotyczącego nieuzasadnionego przedłużenia postępowania administracyjnego wskazał, że organ jest z urzędu obowiązany czuwać, czy ustąpiły przyczyny uzasadniające zawieszenie postępowania w sprawie i w razie ich ustąpienia obowiązany jest w oparciu o art. 97 § 2 k.p.a. bezzwłocznie z urzędu lub na żądanie strony podjąć postępowanie. W piśmie procesowym z dnia [...]r. Kierownik Oddziału Zamiejscowego Wydziału Spraw Obywatelskich i Cudzoziemców w C. [...] Urzędu Wojewódzkiego w K. poinformowała Sąd o podjęciu przez organ I instancji zawieszonego postępowania w oparciu o postanowienie z dnia [...]r. oraz o wydaniu przez ten organ decyzji z dnia [...] r. Nr [...] orzekającej o wymeldowaniu A. B. wraz z małoletnimi K. i M. B. z dotychczasowego ich miejsca pobytu stałego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Sąd kontrolując zaskarżone postanowienie, zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269), w aspekcie jego zgodności z prawem, a także nie będąc związany stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. zarzutami skargi, wskazaną w niej podstawą prawną oraz sformułowanymi w niej wnioskami uznał, że wydane zostało ono z naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w oparciu o przekazaną przez A. B. informację o wszczęciu postępowania przygotowawczego w związku ze skierowanym przez nią do Prokuratury Rejonowej w C. zawiadomieniem o popełnieniu określonego w art. 207 § 1 k.k. przestępstwa znęcania się fizycznego i psychicznego przez jej byłego męża. Zdaniem Wojewody wynik tego postępowania miał pozwolić orzekającym w sprawie organom odnieść się do zaistnienia w sprawie przesłanki faktycznego opuszczenia przez A. B. wraz z dziećmi K. i M. B. dotychczasowego miejsca pobytu stałego, a w szczególności czy miało ono charakter dobrowolny. Zasadnicza kwestia wymagająca więc rozstrzygnięcia przez Sąd sprowadza się do rozważenia, czy powyższa okoliczność stanowiła przesłankę, o jakiej jest mowa w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., obligatoryjnego zawieszenia postępowania toczącego się w trybie przepisów ustawy o ewidencji ludności w sprawie o wymeldowanie z miejsca pobytu stałego. Zgodnie z przywołanym przepisem postępowanie administracyjne zawiesza się, gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji zależy od uprzedniego rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd. Należy przyjąć, że zagadnieniem wstępnym w rozumieniu tego przepisu mogą być wyłącznie kwestie (zagadnienia) prawne, które albo ujawniły się w toku postępowania i dotyczą istotnej dla sprawy przesłanki decyzji, albo z przepisów prawa materialnego wynika wprost konieczność rozstrzygnięcia danej kwestii prawnej. Obowiązek wyjaśnienia sprawy pod względem faktycznym i prawnym należy do organu administracji publicznej prowadzącego postępowanie. Zatem nie ulega wątpliwości, że zagadnieniem wstępnym w rozumieniu powyższego przepisu może być tylko zagadnienie prawne, którego rozstrzygnięcie należy do właściwości innego organu lub sądu i zagadnienie to może być odrębnym przedmiotem postępowania przed takim organem lub sądem. Nie chodzi tu zatem o wyjaśnienie nawet poważnych wątpliwości dotyczących aspektów prawnych sprawy będącej przedmiotem postępowania administracyjnego, lecz o rozstrzygnięcie zagadnienia prawnego przez inny organ lub sąd. W ocenie organów obu instancji rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji w toczącym się postępowaniu w sprawie wymeldowania A. B. wraz z jej małoletnimi dziećmi z miejsca pobytu stałego zależało od wyniku wszczętego w oparciu o dokonane przez nią zawiadomienie postępowania przygotowawczego w sprawie popełnienia przez skarżącego przestępstwa z art. 207 § 1 k.k. Przyjmując, że wynik tego postępowania karnego stanowi zagadnienie wstępne w toczącym się postępowaniu administracyjnym Wójt Gminy P. jak i Wojewoda [...] nie wzięli jednak pod uwagę szeregu istotnych okoliczności. W pierwszym rzędzie zauważyć przyjdzie, że skierowane do Prokuratury Rejonowej w C. zawiadomienie nie dotyczyło podejrzenia popełnienia przez skarżącego określonego w art. 191 § 1 k.k. przestępstwa zmuszania przemocą lub groźbą bezprawną do określonego zachowania się, które pozostaje w ścisłym związku z istotną dla sprawy kwestią dobrowolności opuszczenia przez osobę miejsca stałego pobytu. W uzasadnieniu tego zawiadomienia A. B. powołała się przede wszystkim na użycie przez jej męża w dniu [...]r. przemocy fizycznej, a zatem na zdarzenie, które miało miejsce ponad rok przed skierowaniem zawiadomienia do Prokuratury. Z analizy treści zawiadomienia wynika także, że po upływie dwóch miesięcy od tego zajścia zamieszkała ona znowu wraz z mężem w K., a "mąż za każdym razem przepraszał ją za swoje zachowanie". Wyprowadziła się zaś ponownie z tego domu dopiero w [...]r. w związku ze złożeniem pozwu o rozwód i rozpoczęciem przez rodziców męża remontu budynku. Orzekającym w sprawie organom umknęło także, że małżeństwo A. B. i P. B. zostało wyrokiem Sądu Okręgowego w C. z dnia [...]r. sygn. akt [...] rozwiązane przez rozwód bez orzekania o winie. W wyroku tym Sąd odstąpił też od orzekania w przedmiocie zajmowanego przez strony lokalu mieszkalnego. W świetle ustaleń brak było zatem podstaw do przyjęcia, że w związku z wszczęciem przez organy ścigania postępowania przygotowawczego w sprawie o podejrzenie popełnienia przez skarżącego przestępstwa z art. 207 § 1 k.k. w kontrolowanej sprawie wystąpiła przesłanka obligatoryjnego zawieszenia postępowania wymieniona w art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a. Powyższe stwierdzenie nakłada zaś na Sąd obowiązek uchylenia postanowienia Wojewody [...] w zaskarżonej części. Wobec podjęcia przez organ I instancji zawieszonego postępowania Wojewoda [...] ponownie rozpatrując zażalenie wniesione przez skarżącego od postanowienia Wójta Gminy P. w oparciu o przepis art. 138 § 1 pkt 3 w związku z art. 144 k.p.a. umorzy postępowanie zażaleniowe z uwagi na jego bezprzedmiotowość. W tym stanie rzeczy w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c, art. 135 p.p.s.a. Sąd orzekł jak w punkcie 1 sentencji. O zwrocie kosztów postępowania Sąd rozstrzygał w oparciu o art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz przepisy § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. nr 163, poz. 1349 ze zm.).