II SA/Gl 75/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk (spr.), po rozpoznaniu w dniu 24 sierpnia 2011 r. na posiedzeniu niejawnym sprzeciwu Z.K. od postanowienia referendarza sądowego w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach oddalającego jego wniosek o przyznanie prawa pomocy z dnia 2 czerwca 2011 r. sygn. akt II SA/Gl 75/11 w sprawie ze skargi Z.K. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [...] z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie przekazania wniosku o wznowienie postępowania w sprawie rozbiórki obiektu budowlanego p o s t a n a w i a 1. zwolnić skarżącego od kosztów sądowych, 2. oddalić wniosek w pozostałym zakresie. 1 U Z A S A D N I E N I E Zaskarżonym postanowieniem z dnia 2 czerwca 2011 r. referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach oddalił wniosek skarżącego Z.K. o przyznanie prawa pomocy. Z urzędowego formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż Z.K. samotnie prowadzi gospodarstwo domowe, nie uzyskując jakiegokolwiek dochodu i nie posiadając żadnych oszczędności, papierów wartościowych ani też przedmiotów, których wartość przekraczałaby 3.000 euro. W skład majątku wnioskodawcy wchodzi budynek mieszkalny o pow. [...] m2 (wedle jego oświadczenia do kapitalnego remontu), lokal mieszkalny o pow[...] m2 (do którego strona nie posiada tytułu prawnego i który jest zadłużony) oraz nieruchomość gruntowa o pow. [...] m2 – nie przynosząca dochodów i zadłużona ze względu na zobowiązania podatkowe. Udzielając odpowiedzi na pytanie referendarza sądowego skarżący wskazał, że pomocy materialnej w zakresie zakupu art. spożywczych i lekarstw udziela mu siostra – A.P.. Skarżący dołączył również pisma potwierdzające istnienie zadłużenia z tytułu płatności za energię elektryczną, zadłużenia lokalu, kserokopie recept lekarskich oraz zaświadczenie z ośrodka pomocy społecznej W ocenie referendarza sądowego, skarżący nie wykazał w należyty sposób, iż nie jest w stanie ponieść wydatków związanych z tym postępowaniem w całości lub w części, bowiem nie wyjaśnił jednoznacznie skąd czerpie środki na pokrycie kosztów bieżącego utrzymania, a przedstawione przez niego dokumenty są nieaktualne. W ustawowym terminie Z.K. wniósł sprzeciw od tego postanowienia. W uzasadnieniu sprzeciwu skarżący wskazywał, że przedstawione przez niego dokumenty potwierdzają jego zły stan zdrowia. Natomiast długotrwała choroba uniemożliwiła mu osiąganie dochodów. Do sprzeciwu skarżący dołączył między innymi skierowane do niego zawiadomienie Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o wszczęciu postępowania w sprawie określenia wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne wynoszące łącznie [...] zł. Jednocześnie z przedłożonej opinii o braku podstaw do sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej z dnia [...] r. wynika, że skarżącemu odmówiono prawa do wcześniejszej emerytury. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 245 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy może nastąpić bądź w zakresie całkowitym, bądź częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przysługuje ono osobie fizycznej, która wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Z kolei prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje tylko zwolnienie od opłat sądowych w całości lub części, albo tylko od wydatków, albo od opłat sądowych i wydatków, lub obejmuje tylko ustanowienie fachowego pełnomocnika, przy czym częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. Przyznaje się je takim osobom, które wykażą, że nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Jak wynika z treści powołanych przepisów, kryterium przesądzającym o przyznaniu lub odmowie przyznania prawa pomocy jest stan majątkowy wnioskodawcy. Ustawa w sposób precyzyjny określa warunki przyznania prawa pomocy, zaś kryteria te każdorazowo są odnoszone do sytuacji finansowej ubiegającego się o przyznanie prawa pomocy. Dopiero analiza podanych we wniosku okoliczności dokonywana w związku z przepisami ustawy daje odpowiedź, czy w odniesieniu do konkretnej sytuacji zachodzą przesłanki przemawiające za uwzględnieniem wniosku. Odnosząc przywołaną wyżej regulację prawną do sytuacji majątkowej skarżącego stwierdzić należy, że przewidziana w art. 246 § 1 pkt. 1 p.p.s.a. przesłanka przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym została spełniona w stopniu pozwalającym na częściowe uwzględnienie złożonego wniosku. W ocenie Sądu sytuacja materialna Z.K. jest szczególnie ciężka, skarżący wykazał w sposób dostateczny i przekonujący, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów sądowych. Prawo pomocy przysługuje osobom, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia, bądź też ich środki są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Wobec oświadczenia skarżącego zawartego we wniosku o przyznanie prawa pomocy, a także w świetle dołączonych dokumentów należy częściowo przychylić się do złożonego wniosku. Zdaniem Sądu skarżący nie wykazał jednak, że w jego sytuacji zachodzą przesłanki dla całkowitego uwzględnienia jego żądania. Jakkolwiek sytuacja materialna skarżącego przedstawia się jako trudna to jednak nie uzasadnia przyznania mu prawa pomocy w zakresie całkowitym. Należy mieć bowiem na względzie, że instytucja prawa pomocy jest odstępstwem od generalnej zasady ponoszenia przez strony kosztów postępowania sądowego. Natomiast w przypadku skarżącego podkreślenia wymaga fakt, że we wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazał on, że dysponuje kilkoma nieruchomościami, które ze względu na rodzaj oraz sposób korzystania z nich mogą być uznane za składniki majątku o istotnej wartości. W orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowany jest pogląd, zgodnie z którym "posiadanie nieruchomości znacznej wartości wyklucza możliwość uznania skarżącego za osobę ubogą, nie mogącą ponieść niezbędnych kosztów postępowania" – tak orzekł NSA w postanowieniu z dnia 21 maja 2009 r. sygn. akt II FZ 157/09 (Lex nr 564220). Wobec powyższego Sąd na podstawie art. 260 w zw. z art. 246 § 1 pkt 1, w zw. z art. 245 § 1 i § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia.