II SA/Gl 752/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Broda, Sędziowie Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, Sędzia WSA Artur Żurawik (spr.), Protokolant Agnieszka Jurczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 listopada 2017 r. sprawy ze skarg B. W. i M. W. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie doprowadzenia obiektu do stanu pierwotnego oddala skargi. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w P. (dalej PINB) decyzją z dnia [...] r., nr [...], wydaną na podstawie art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie j.t. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 – dalej k.p.a.) oraz na podstawie art. 50 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (j.t. Dz. U. z 2017 r., poz. 1332 z późn. zm. – dalej p.b.), nakazał B. W. i M. W. doprowadzenie obiektu do stanu poprzedniego, poprzez likwidację lukarny z drzwiami balkonowymi na połaci dachowej zabytkowej kamienicy zlokalizowanej w P. przy ul. [...] na działkach nr 1 i 2, w sposób określony w piśmie [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w K. Delegatura w B. z dnia [...] r. cyt.: "do przywrócenia obiektu do stanu pierwotnego należy użyć materiałów tradycyjnych, tj. drewna sezonowanego w ewentualnej konstrukcji dachu oraz łatach, jak również dachówki ceramicznej karpiówki w kolorze czerwonym ceglanym układanej w koronkę." Roboty powinny być wykonywane zgodnie z zasadami sztuki budowlanej oraz przepisami BHP i pod nadzorem osoby uprawnionej. O wykonaniu obowiązku zawartego w decyzji należy powiadomić niezwłocznie Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego w P. W uzasadnieniu podano m. in., że przedmiotowe postępowanie zostało wszczęte w związku z pismem [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków Delegatura w B. z dnia [...] r. kwestionującym legalność wykonanych robót budowlanych. Przeprowadzone w dniu [...]r. na terenie posesji w P. przy ul. [...] czynności kontrolne potwierdziły fakt wykonania robót budowalnych polegających na zabudowie lukarny z drzwiami balkonowymi na południowej połaci dachowej, prowadzącymi na dach sąsiadującej oficyny. Roboty zostały wykonane w [...] r. bez wymaganych formalności, a ich inwestorem byli B. W. i M. W. Roboty dot. ww. inwestycji zostały zakończone, a wykonano je na obiekcie, który został wpisany do rejestru zabytków na podstawie decyzji Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w K. z dnia [...]r. Powadzenie jakichkolwiek robót budowlanych na obiekcie zabytkowym wymaga uzyskania zgody Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, czego inwestorzy nie uczynili. Zgodnie z art. 29 ust. 4 pkt 1 p.b. roboty budowlane, o których mowa w ust. 1 i 2 (w tym przebudowa budynku) wykonywane przy obiekcie budowlanym wpisanym do rejestru zabytków, co ma miejsce w powyższym przypadku - wymagają pozwolenia na budowę. Zgodnie ze stanowiskiem [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w K. Delegatura w B.(dalej [...]WKZ) wyrażonym w piśmie z dnia [...]r. ww. roboty budowlane nie uzyskały akceptacji Urzędu. Wykonana lukarna z drzwiami balkonowymi pozostaje również w sprzeczności z obowiązującymi warunkami technicznymi (rozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie; j.t. Dz. U. z 2015 r., poz. 1422), które to przepisy mówią w §298 ww. rozporządzenia o konieczności zabezpieczenia balkonów balustradami, których wysokość i wypełnienie płaszczyzn pionowych powinny zapewniać skuteczną ochronę przed wypadnięciem osób. Wykonana lukarna nie posiada takiego zabezpieczenia, drzwi balkonowe wychodzą bezpośrednio na dach sąsiadującej oficyny. Konieczne było zatem wydanie nakazu doprowadzenia południowej połaci dachowej ww. budynku do stanu poprzedniego. Odwołania identycznej treści od powyższej decyzji złożyli B. W. i M. W., wnosząc o jej uchylenie i zaskarżając ją w całości. Zarzucili naruszenie art. 6, 7, 9 i 11 k.p.a., poprzez wadliwe ustalenia faktyczne m. in. co do daty wykonania robót (faktycznie rok 2006, a nie 2014), co do sprzeczności robót z warunkami technicznymi, a także podnieśli niezasadność stanowiska Konserwatora Zabytków, bowiem zabudowa tego rodzaju nie narusza żadnych norm. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego (dalej WINB), decyzją z dnia [...]r., znak [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu podano m. in., że zaskarżone rozstrzygnięcie jest prawidłowe. Wykonanie w połaci dachowej kamienicy lukarny wraz z drzwiami balkonowymi stanowi przebudowę, a więc wykonywanie robót budowlanych, w wyniku których następuje zmiana parametrów użytkowych lub technicznych istniejącego obiektu budowlanego. Poprzez wykonanie lukarny zmieniły się parametry użytkowe w ten sposób, że zwiększyło się doświetlenie pomieszczenia oraz powstała możliwość wyjścia na dach sąsiedniej oficyny. Tego rodzaju roboty budowlane w kamienicy wpisanej do rejestru zabytków wymagały pozwolenia na budowę i to niezależnie od tego, czy były wykonane w 2006 r., czy w 2014 r. Gdyby Odwołujący pozwolenie uzyskali, to niewątpliwie przedłożyliby je, albo organowi powiatowemu, albo dołączyliby je do odwołania, zwłaszcza, że z treści środka zaskarżenia wynika, iż mają pełną wiedzę nt. znaczenia procesowego pozwolenie na budowę. Ponadto, w toku oględzin w dniu [...]r. B. W. oświadczyła, że lukarna została wykonana bez dopełnienia formalności. Niezasadny jest również zarzut, jakoby Inwestorzy mieli uzyskać ustną zgodę pracownika [...]WKZ na wykonanie lukarny. Organy ochrony zabytków działają na podstawie k.p.a., wg którego obowiązuje zasada pisemności (art. 14). Tym samym nawet w przypadku ustnego załatwienia sprawy, co jest wyjątkiem, treść oraz istotne motywy takiego załatwienia powinny być utrwalone w aktach w formie protokołu lub podpisanej przez stronę adnotacji (art. 14 § 2 k.p.a.). Organy nadzoru budowlanego obu instancji nie czynią samodzielnych rozważań w sferze objętej kompetencjami organu ochrony zabytków lecz przyjmują za własne stanowisko organu konserwatorskiego. Nie zatrudniają bowiem w swoim aparacie pracowników posiadających wykształcenie pozwalające miarodajnie wypowiadać się nt. walorów architektonicznych zabytkowego budynku (np. historyk sztuki, plastyk). Nadto budynek przy ul. [...] w P. znajduje się w gminnej ewidencji zabytków, przy czym zgodnie z § 8 ust. 6 pkt 1 miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta P.- Etap II zatwierdzonego uchwałą Rady Miejskiej w P. nr [...]z dnia [...]r. (Dz. Urz. Woj. [...]. z dnia [...]r. poz. [...] – dalej m.p.z.p.) dla obiektów wpisanych do gminnej ewidencji zabytków ustala się ochronę poprzez zakaz przekształceń obiektów oraz ich bezpośredniego otoczenia, powodujących obniżenie wartości historycznych, estetycznych lub architektonicznych. Zdaniem WINB naruszenie tego zakazu zostało bezspornie potwierdzone właśnie przez uprawniony i fachowy organ administracji państwowej jakim jest [...]WKZ. Ponadto, niemożność zalegalizowania lukarny wynika także z kolejnej niezgodności z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, tzn. z §8 ust. 6 pkt 2 m.p.z.p., zgodnie z którym wobec obiektów wpisanych do gminnej ewidencji zabytków dopuszcza się modernizację, przebudowę lub rozbudowę przy zachowaniu m. in. geometrii dachu, którą lukarna zaburza. Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy jest okoliczność, że lukarna nie jest widoczna z ulicy, gdyż zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego budynek znajduje się w strefie ścisłej ochrony konserwatorskiej, dla której z kolei obowiązuje nakaz ochrony historycznych gabarytów i form architektonicznych (§ 8 ust. 3 pkt 1 m.p.z.p.). Nakaz ten dotyczy całej kamienicy przy ul. [...]w P., a nie jedynie jej elementów widocznych z ulicy. Skargi identycznej treści na powyższą decyzję złożyli B. W. i M. W., zaskarżając ją w całości. Zarzucili: 1) Obrazę prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy. 2) Naruszenie art. 10 § 1 k.p.a., poprzez niezapewnienie stronom czynnego udziału w każdym stadium postępowania oraz uniemożliwienie skarżącym wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów. 3) Błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, poprzez pominięcie ustalenia faktu otrzymania przez skarżących pozwolenia na budowę i zaniechanie ustalenia tego faktu przez organ wydający decyzję, poprzez powstrzymanie się przez organ prowadzący postępowanie od ustalenia, czy inwestor posiadał w roku 2006 przedmiotowe pozwolenie na budowę oraz przyjęcie, że skoro odwołujący się nie przedłożył przedmiotowej decyzji, to dokument taki nie istniał, co miało istotny wpływ na wydanie wadliwej decyzji. 4) Naruszenie niżej wskazanych zasad postępowania administracyjnego: a) zasady demokratycznego państwa prawnego, poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej i obowiązku organu ustalenia stanu faktycznego na podstawie całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego w sposób niebudzący wątpliwości; b) zasady praworządności, tj. praworządności działania organu administracji publicznej i dbałości o praworządne działanie stron i uczestników postępowania; c) nakazu postępowania w sposób budzący zaufanie uczestników postępowania do organów państwa; d) zasady równości podmiotów wobec prawa; e) zasady uwzględniania w postępowaniu i załatwianiu spraw interesu społecznego i słusznego interesu jednostki; Wskazując na powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie decyzji organów obu instancji w zaskarżonym zakresie. W uzasadnieniu podano m. in., że w trakcie czynności kontrolnych wyjaśniali, iż zgodę [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków na budowę lukarny oraz okna połaciowego posiadali. Przed wykonaniem powyższych czynności na terenie nieruchomości oględziny przeprowadził pracownik [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków p. A. F., która to wyraziła zgodę na dokonanie przebudowy poprzez zabudowę przedmiotowej lukarny z drzwiami balkonowymi oraz okna połaciowego na połaci dachowej zabytkowej kamienicy. Faktycznie, kierując się zaufaniem do pracownika organu, nie żądali potwierdzenia tejże zgody na piśmie uznając, że ustna zgoda jest wystarczającą, nadto, wg ich opinii, zgoda taka nie była konieczna. W przedmiotowej kamienicy znajduje się szereg lokali mieszkalnych, w których analogicznie dokonano przebudowy w południowej połaci dachowej, wychodzącej na dach sąsiedniej oficyny. Inwestor B. W. oświadczyła w toku oględzin, że roboty budowlane zostały zakończone w roku 2006. W tej sytuacji dokonane przez prowadzącego postępowanie ustalenie braku pozwolenia na budowę w latach 2010-2014 jest bezprzedmiotowe i nie może być elementem podstaw wydania skarżonej decyzji. WINB w żaden sposób nie odniósł się do tychże zarzutów, nie uzupełniono też materiału dowodowego. Pominięcie przesłuchania świadka A. F., która ustnie pozwolenie na dokonanie zmian wydała, powoduje, iż nie można w sposób niebudzący żadnych wątpliwości ustalić, iż świadek, działając w imieniu organu, tj. [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, pozwolenia takiego nie udzieliła. Niesłusznym jest również ustalenie prowadzącego postępowanie jakoby wykonana lukarna pozostawała w sprzeczności z warunkami technicznymi jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Powołana norma (§298) nie nakłada na inwestora obowiązku zabudowania balustrady na dachu nieruchomości a odnosi się jedynie do warunków, jakim zabudowane balustrady winny odpowiadać. Na dachu, na który wychodzi lukarna, balustrady nie zabudowano, ponieważ nie jest on miejscem przeznaczonym do przebywania na nim osób (jak. np. taras, czy balkon), nie musi więc być zabudowywany balustradą. Nadto, lukarna została zabezpieczona przed dostępem osób niepowołanych poprzez wymontowanie klamki zewnętrznej i pełni rolę okna doświetlającego wnętrze strychu zaadoptowanego na pomieszczenie mieszkalne. Ten sposób zabudowy zabytkowej elewacji kamienicy jest powszechnym sposobem zabudowy elewacji dokonanym w podobnej formie przez właścicieli innych lokali mieszkalnych. Na zasadzie graniczącego z pewnością domniemania można przyjąć, że [...] Wojewódzki Konserwator Zabytków przedmiotową opinię wydał na podstawie własnego przeświadczenia, niepopartego ustaleniami poczynionymi w oparciu o oględziny elewacji budynku. Skoro inne osoby dokonały takiego samego rodzaju przebudowy (adaptacji) i wybudowały takie same lukarny, to cała ściana tegoż budynku jest ścianą zabudowaną lukarnami i sposób zabudowy dokonany przez skarżących nie zaburza zabytkowego charakteru przedmiotowej kamienicy. Wniosek skarżących i ewentualne umożliwienie im zalegalizowania tego rodzaju zabudowy jest działaniem pożądanym i słusznym. W odpowiedzi na skargi organ odwoławczy wniósł o ich oddalenie. Podał, że działał na podstawie i w granicach prawa, a rozstrzygnięcie znajduje umocowanie w zgromadzonym materiale dowodowym. W uzasadnieniu powtórzył swą poprzednią argumentację. W piśmie z [...]r. WINB wniósł o uzupełniające przeprowadzenie dowodu z pisma Starosty [...] z [...]r., na okoliczność, że przedmiotowe pozwolenie budowlane nie zostało udzielone w latach 2003 – 2016. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (j.t. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m. in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą zaskarżonym aktem z punktu widzenia kryterium legalności, to jest zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania prawa materialnego. Nadto zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2017 roku, poz. 1369 z późn. zm., dalej p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. W wyniku analizy akt sprawy Sąd stwierdził, że skargi nie są uzasadnione. Zaskarżone rozstrzygnięcie nie narusza bowiem ani prawa materialnego, ani też organ odwoławczy nie naruszył reguł procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem tego postępowania. Tymczasem, zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a., dopiero stwierdzenie tego rodzaju naruszenia prawa uzasadnia uwzględnienie skargi. Roboty dot. ww. inwestycji zostały zakończone, a wykonano je na obiekcie, który został wpisany do rejestru zabytków na podstawie decyzji Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w K. z dnia [...]r. Skarżący wskazują datę wykonania lukarny w 2006 r., choć w protokole oględzin podany został przez B. W. rok [...]. Przy tym jednak, nawet w [...] r., art. 39 ust. 1 p.b. stwierdzał, że prowadzenie robót budowlanych przy obiekcie budowlanym wpisanym do rejestru zabytków lub na obszarze wpisanym do rejestru zabytków wymaga, przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę, uzyskania pozwolenia na prowadzenie tych robót, wydanego przez właściwego wojewódzkiego konserwatora zabytków (zob. również art. 36 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami; j.t. Dz. U. z 2004 r., poz. 1446 ze zm.). Zatem, nawet uzyskanie pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków na podjęcie robót budowlanych przy zabytku wpisanym do rejestru nie zwalnia z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę albo zgłoszenia, w przypadkach określonych przepisami Prawa budowlanego, stosownie do art. 36 ust. 8 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami. Regulacja zawarta w art. 39 ust. 1 p.b. jest o tyle istotna, że uzyskanie przez inwestora wymaganych przepisami szczególnymi pozwoleń, uzgodnień lub opinii innych organów - a więc także pozwolenia wojewódzkiego konserwatora zabytków, o którym mowa w powyższym przepisie - stanowi jeden z niezbędnych warunków udzielenia pozwolenia na budowę, zgodnie z art. 32 ust. 1 pkt 2 p.b. Zauważyć również należy, że zgodnie z art. 63 ust. 1 p.b. właściciel lub zarządca obiektu budowlanego jest obowiązany przechowywać przez okres istnienia obiektu dokumenty, o których mowa w art. 60, oraz opracowania projektowe i dokumenty techniczne robót budowlanych wykonywanych w obiekcie w toku jego użytkowania. Z kolei wg art. 81c ust. 1 pkt 1 p.b. organy administracji architektoniczno-budowlanej i nadzoru budowlanego przy wykonywaniu zadań określonych przepisami prawa budowlanego mogą żądać od uczestników procesu budowlanego, właściciela lub zarządcy obiektu budowlanego, informacji lub udostępnienia dokumentów, m. in. związanych z prowadzeniem robót, przekazywaniem obiektu budowlanego do użytkowania, utrzymaniem i użytkowaniem obiektu budowlanego. Pozwolenie budowlane, gdyby było wydane, skarżący mieli obowiązek przechowywać i udostępniać je organom. Niezastosowanie się właściciela obiektu do obowiązku przechowywania dokumentacji związanej z obiektem budowlanym jest wykroczeniem zagrożonym karą grzywny (art. 93 pkt 9 p.b.). Organ miał prawo wyciągnąć wniosek o braku pozwolenia na budowę, skoro – pomimo obowiązku jego okazania – nie uczyniono tego (nawet na etapie skargi do Sądu). Nadto pozwolenie budowlane nie mogło być wydane z uwagi na brak wcześniejszego pozwolenia Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, co wprost wynika choćby z jego pisma inicjującego postępowanie. Przy tym, w piśmie z [...]r. WINB wniósł o uzupełniające przeprowadzenie dowodu z pisma Starosty [...] z [...] r., które to pismo potwierdza wcześniejsze ustalenia organu, że przedmiotowe pozwolenie budowlane nie zostało udzielone w latach 2003 – 2016. Dowód ten uzupełniająco potwierdzał wcześniej dokonane ustalenia. W zakresie rzekomej ustnej zgody pracownika [...] Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków na wykonanie przedmiotowych prac wskazać należy na treść art. 14 § 1 k.p.a., wg którego sprawy należy załatwiać w formie pisemnej (obecnie także w formie dokumentu elektronicznego w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne, Dz. U. z 2017 r. poz. 570, doręczanego środkami komunikacji elektronicznej). Wg §2 sprawy mogą być załatwiane ustnie, gdy przemawia za tym interes strony, a przepis prawny nie stoi temu na przeszkodzie. Treść oraz istotne motywy takiego załatwienia powinny być utrwalone w aktach w formie protokołu lub podpisanej przez stronę adnotacji. Ta ostatnia forma (ustna) ma jednak charakter wyjątkowy i nie zawsze jest możliwa. W niniejszym przypadku interes prawny strony przemawiał za niestosowaniem jej, skoro zgoda taka była niezbędna w procesie inwestycyjnym. Jednocześnie, w wyroku NSA (do 2003 r.) w Warszawie z 23 października 1998 r. (IV SA 1672/96, LEX nr 45690) został wyrażony pogląd prawny, że postępowanie administracyjne w fazie decyzyjnej ma charakter pisemny i jeśli nawet funkcjonariusz organu wyraża jakiś pogląd w prowadzonej sprawie, to przybiera on oficjalne znaczenie, jeżeli wyrażony zostanie następnie na piśmie w jakiejkolwiek dopuszczalnej formie procesowej. Wskazać również należy, że zachodzi także sprzeczność inwestycji z m.p.z.p., uniemożliwiająca jej zalegalizowanie. Budynek przy ul. [...] w P. znajduje się m. in. w gminnej ewidencji zabytków, przy czym zgodnie z § 8 ust. 6 pkt 1 m.p.z.p. dla obiektów wpisanych do gminnej ewidencji zabytków ustala się ochronę poprzez zakaz przekształceń obiektów oraz ich bezpośredniego otoczenia, powodujących obniżenie wartości historycznych, estetycznych lub architektonicznych. Naruszenie tego zakazu zostało bezspornie potwierdzone przez uprawniony i fachowy organ administracji, jakim jest [...]WKZ. Świadczy o tym pismo z [...]r. To ten organ ma wyłączne prawo, na zasadzie uznania, oceniać walory estetyczne i architektoniczne poszczególnych rozwiązań ingerujących w obiekty zabytkowe, a nie inne organy. Ponadto, niemożność zalegalizowania lukarny wynika z kolejnej niezgodności z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, tzn. z §8 ust. 6 pkt 2 m.p.z.p., zgodnie z którym wobec obiektów wpisanych do gminnej ewidencji zabytków dopuszcza się modernizację, przebudowę lub rozbudowę przy zachowaniu m. in. geometrii dachu, którą lukarna zaburza. Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy jest okoliczność, że lukarna nie jest widoczna z ulicy, gdyż zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego budynek znajduje się w strefie ścisłej ochrony konserwatorskiej, dla której z kolei obowiązuje nakaz ochrony historycznych gabarytów i form architektonicznych (§ 8 ust. 3 pkt 1 m.p.z.p.). Nakaz ten dotyczy całej kamienicy przy ul. [...] w P., a nie jedynie jej elementów widocznych z ulicy. Zachowania i inwestycje innych osób nie podlegają tu ocenie, a zasada równości nie może tu być podstawą uwzględnienia zarzutów skarżących, bowiem musiałaby się sprowadzać do tolerowania stanu bezprawia. Ten stan musi być usunięty. § 298 ust. 1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie stwierdza z kolei, że balustrady przy schodach, pochylniach, portfenetrach, balkonach i loggiach nie powinny mieć ostro zakończonych elementów, a ich konstrukcja powinna zapewniać przeniesienie sił poziomych, określonych w Polskiej Normie dotyczącej podstawowych obciążeń technologicznych i montażowych. Wysokość i wypełnienie płaszczyzn pionowych powinny zapewniać skuteczną ochronę przed wypadnięciem osób. Szklane elementy balustrad powinny być wykonane ze szkła o podwyższonej wytrzymałości na uderzenia, tłukącego się na drobne, nieostre odłamki. Organ, dokonując oględzin stwierdził, że przepis ten ma zastosowanie, skoro możliwe jest wyjście na zewnątrz przez drzwi przeszklone, a zatem należy zachować zasady bezpieczeństwa. Przepisy winny być tak interpretowane, by zapewnić cel danej regulacji. Z wcześniej wskazanych powodów zagadnienie to ma jednak drugorzędne znaczenie, skoro legalizacja samowoli budowlanej nie jest możliwa. Sąd nie stwierdził, by naruszono art. 10 §1 k.p.a. w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia. Skarżący nie uzasadniają tego zarzutu szczegółowo, posługując się ogólnikami. Przy tym, "Zarzut ten może odnieść skutek wówczas, gdy strona wykaże, że zarzucane uchybienie uniemożliwiło jej dokonanie konkretnych czynności procesowych." (zob. wyrok NSA z 4 lipca 2017 r., sygn. II OSK 546/16). Nie doszło zatem do naruszenia art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., art. 7, 10 §1, 77 § 1, 80, 107 §3 k.p.a., art. 50 ust. 1 pkt 1 p.b., art. 2, 7, 32 ust. 1 i 2 Konstytucji, § 298 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych, ani też innych przepisów, uzasadniających uwzględnienie skargi. Z powyższych względów skargi nie mogły odnieść skutku i jako nieuzasadnione podlegały oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Powołane wyżej orzecznictwo sądowo-administracyjne dostępne jest w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, pod adresem internetowym http://orzeczenia.nsa.gov.pl.