II SA/Gl 753/18

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.), Protokolant specjalista Anna Trzuskowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lutego 2019 r. sprawy ze skargi Z.D. i S.D. na decyzję Śląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie legalności robót budowlanych oddala skargę. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta G. decyzją z dnia [...] umorzył postępowanie w sprawie robót budowlanych, wykonanych w wydzielonej części poddasza przynależnego do lokalu nr [...]w budynku przy ul. [...] w G. Organ I instancji stwierdził bowiem, że roboty te zostały wykonane na podstawie i zgodnie ze zgłoszeniem z dnia 31 stycznia 2014 r. w obrębie pomieszczeń strychowych przynależnych do lokalu nr [...] (własność K. i I. C.) i bez naruszenia części wspólnych budynku. Jednakże wskutek odwołania skarżących Z. D. i S. D. (właścicieli lokalu nr [...] w tym budynku), decyzją z dnia [...] Śląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w Katowicach uchylił powyższe rozstrzygnięcie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji celem dołączenia dokumentacji dotyczącej zgłoszenia przedmiotowych robót i oceny, czy nie naruszają one przepisów techniczno-budowlanych oraz wyjaśnienia pierwotnej lokalizacji wyjścia (wyłazu) na dach, w pomieszczeniu przynależnym do lokalu nr [...]. Sprzeciw od powyższej decyzji został oddalony na mocy prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 23 października 2017 r., sygn. akt II SA/Gl 899/17. Po ponownym rozpoznaniu sprawy organ I instancji powtórnie orzekł o umorzeniu postępowania w sprawie spornych robót budowlanych jako bezprzedmiotowego w rozumieniu art. 105 § 1 kpa. Organ nadzoru budowlanego ustalił, że w przedmiotowym budynku mieszkalnym jednorodzinnym, stanowiącym współwłasność stron, wydzielono dwa lokale mieszkalne, zaś w częściach poddasza przynależnych po połowie powierzchni do każdego z tych lokali, dokonano adaptacji na lokale mieszkalne, przynależne do każdego z lokali. W części poddasza przynależnego do lokalu nr [...], wykonano następujące roboty: - docieplono konstrukcję drewnianą dachu i obudowano płytami kartonowo-gipsowymi, - wykonano na istniejącym stropie stelaż z warstwą wyciszającą i obłożono panelami podłogowymi, - za pomocą ścianek działowych lekkiej konstrukcji wydzielono pomieszczenie łazienki, - istniejące w dachu okno (tzw. świetlik), mogące pełnić funkcję wyłazu dachowego, wymieniono na nowe o wymiarach 40 x 65cm i głębokości 38cm oraz zlikwidowano w obrębie lokalu przejście w stropie strychowym, stanowiące dojście do tego okienka, poprzez zabudowę płytami nida-gips przestrzeni pomiędzy elementami konstrukcyjnymi, z dostępem do okna wyłącznie z drabiny z wnętrza lokalu nr [...]. Organ stwierdził, że roboty te zostały wykonane na podstawie i zgodnie z wnioskiem zgłoszenia robót i zmiany sposobu użytkowania do UM w Gliwicach z dnia 31 stycznia 2014 r., bez naruszenia części wspólnych obiektu. Wykonane roboty nie naruszają też wymogów techniczno-budowlanych w zakresie norm bezpieczeństwa przeciwpożarowego, w tym odporności pożarowej, stref pożarowych i oddzielenia przeciwpożarowego, dróg ewakuacyjnych (§ 209, § 237 ust. 10 rozp. Min. Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, Dz. U. z 2015 r., poz. 1422 ze zm.). Wysokość pomieszczeń jest zgodna z § 72 ust. 1 rozp. W budynku istnieje też wyjście na dach, co spełnia wymogi z § 308 ust. 1 rozp. Nadto, na podstawie zeznań stron i nieprawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w G. z dnia [...]., sygn. akt [...], wydanego w sprawie z powództwa skarżących o dopuszczenie do współposiadania, przywrócenie stanu zgodnego z prawem i zapłatę, którym oddalono powództwo, a także sporządzonej w tej sprawie opinii biegłego sądowego, organ I instancji ustalił, że zlikwidowany wyłaz dachowy znajduje się w przestrzeni poddasza przynależnej do lokalu nr [...]. Pierwotnie wyłaz dachowy znajdował się w obrębie wspólnej części klatki schodowej, zaadaptowanej następnie na pomieszczenie przyłączone do poddasza nr [...] (vide: opinia biegłego sądowego w sprawie cywilnej). W odwołaniu od decyzji skarżący nie zgodzili się z ustaleniami organu, że zlikwidowany wyłaz dachowy znajduje się w przestrzeni poddasza przynależnej do lokalu nr [...] i nie ma możliwości jego udostępnienia. Z wyłazu tego korzystali zarówno skarżący, na podstawie umowy, jak i ich poprzednicy prawni. Zakres robót przekraczał też poza zgłoszenia. Stąd też absurdalne jest, aby skarżący dokonali przebudowy budynku celem uzyskania dostępu na dach, jak to stwierdził biegły sądowy w sprawie cywilnej. Jednakże zaskarżoną decyzją odwołania nie uwzględniono. Utrzymując w mocy decyzję organu I instancji o umorzeniu postępowania, organ odwoławczy stwierdził bowiem, że zakres wykonanych robót stanowił remont/przebudowę i nie przekracza zakresu zgłoszeń, dokonanych w dniach 27 lipca 2012 r. i 31 stycznia 2014 r. Pierwsze zgłoszenie obejmowało wykonanie pokrycia dachowego bez zmiany konstrukcji dachu, wymiany starych okien na plastikowe i wymiany rynien. Stanowiły więc typowy remont. Drugie zgłoszenie obejmowało włączenie części niezagospodarowanego do tej pory strychu do powierzchni istniejącego na poddaszu pokoju poprzez usunięcie ścianki z konstrukcji drewnianej i wykonaniu z płyt GK obudowy węzła sanitarnego i przyłącza wodnego, ocieplenie połaci dachowych, wykonanie kanałów wentylacji, uzupełnienie instalacji elektrycznej i wykonanie ogrzewania elektrycznego. Wykonane roboty nie naruszają też przepisów techniczno-budowlanych. Zatem nie ma podstaw do stosowania trybu z art. 51 Prawa budowlanego. Organy nadzoru budowlanego nie są zaś uprawnione do rozstrzygania spraw cywilnoprawnych. Opierając się na ustaleniach sądu powszechnego w sprawie [...], organ stwierdził, że sporny, zlikwidowany wyłaz dachowy znajduje się w przestrzeni poddasza przynależnej do lokalu nr [...]. Stąd też odwołania nie uwzględniono. W skardze do sądu administracyjnego skarżący zarzucili naruszenie: 1) art. 7, 77 i 78 kpa – z powodu oparcia ustaleń faktycznych na nieprawomocnym wyroku sądu i pominięcia ich dowodów, 2) art. 8 kpa – z powodu niezastosowania się do wskazań, zawartych w poprzedniej decyzji kasacyjnej organu odwoławczego, 3) art. 32 ust. 4 ustawy Prawo budowlane – poprzez pominięcie kwestii braku ich zgody na wykonanie robót, mimo że są współwłaścicielami budynku, 4) błąd w ustaleniach faktycznych, że roboty nie zmieniły kubatury, powierzchni zabudowy, wysokości, długości, szerokości bądź liczby kondygnacji obiektu, ani części wspólnych budynku i w konsekwencji wadliwie umorzono postępowanie. Na tej podstawie skarżący wnieśli o uchylenie decyzji organu odwoławczego i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Skarżący podnieśli, że likwidacji uległ ogólnodostępny wyłaz na dach budynku i zostali pozbawieni dostępu do wyłazu, który obecnie zlokalizowany jest w pomieszczeniu przynależnym do lokalu nr [...]. Stanowi to istotne pogorszenie warunków użytkowych i bezpieczeństwa obiektu oraz ewidentne naruszenie praw współwłaścicieli nieruchomości i zasad współżycia społecznego. Do zgłoszenia robót inwestorzy nie dołączyli też ich zgody na dysponowanie nieruchomością na cele budowlane. Proponowane przez biegłego rozwiązania są zaś nieracjonalne z uwagi na znaczny koszt ich wykonania. Organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi podtrzymując dotychczasowe stanowisko. W toku rozprawy sądowej skarżąca podtrzymała skargę i zawartą w niej argumentację. Podniosła, iż wykonane roboty przeprowadzone zostały bez ich wiedzy i zgody. Wskazała też, że organ nie wyjaśnił sprawy w sposób dogłębny, a przychodzący na kontrolę pracownik organu nie przeprowadził czynności z udziałem wszystkich stron, a jedynie z właścicielami lokalu nr [...]. Dostali tylko protokół do podpisania i nie mogli wnieść własnych zastrzeżeń. Negowała również prawidłowość dokonanych wpisów do ksiąg wieczystych oraz sposób prowadzenia postępowania przez organ także w innych sprawach m.in. w kwestii tarasu. Dodała także, że nie zgadza się z opinią biegłego, który w jej ocenie podał nieprawdziwe dane o wielkości poszczególnych części budynku jednorodzinnego. Na pytanie Sądu wyjaśniła, iż apelacja od wyroku Sądu Rejonowego w G. nie została do tej pory rozpoznana. Dodała, że wykonywane remonty przez właścicieli lokalu nr [...] niszcząco wpływają na ich lokal i klatkę schodową. Dodatkowo były one utrudnieniem i uciążliwością dla normalnego funkcjonowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona. W oparciu o należycie zebrany i oceniony materiał dowodowy prawidłowo organy nadzoru budowlanego nie stwierdziły podstaw do ingerencji w wykonane roboty budowlane. Spór w niniejszej sprawie ma bowiem wyłącznie charakter cywilnoprawny i dotyczy umożliwienia skarżącym korzystania z wyłazu na dach, znajdujący się w części poddasza, przynależnego do lokalu nr [...], stanowiącego własność uczestników postępowania. Wbrew zarzutom skarżących, przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ I instancji zgromadził też materiał dowodowy zgodnie z wskazaniami poprzedniej decyzji kasacyjnej organu odwoławczego. Do akt sprawy dołączono bowiem oba zgłoszenia robót budowlanych, przywołane w motywach zaskarżonej decyzji oraz ustalono pierwotną lokalizację wyłazu dachowego i zbadano kwestię zgodności wykonanych robót z wymogami techniczno-budowlanymi. Skarżący kwestionując zgodność zakresu wykonanych robót budowlanych, opisanych przez organy obydwu instancji z dokonanymi zgłoszeniami, w żaden sposób tego zarzutu nie uzasadnili, a mianowicie nie wskazali, które z robót przekraczały zgłoszenia skutecznie dokonane przez inwestorów. Roboty te prawidłowo organy zakwalifikowały do kategorii remontu i przebudowy, gdyż były to roboty wykonane w obrębie budynku i w ich wyniku nie doszło do zmiany parametrów w postaci kubatury, powierzchni zabudowy, wysokości, długości, szerokości czy liczby kondygnacji obiektu w rozumieniu art. 3 pkt 7a ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane (obecnie Dz. U. z 2018 r., poz. 1202 ze zm.). Zabudowa przestrzeni pomiędzy elementami konstrukcyjnymi na strychu oraz wymiana okien, była objęta dokonanymi skutecznie zgłoszeniami, do których właściwy organ administracji architektoniczno-budowlanej nie wniósł sprzeciwu. Stąd też organy nadzoru budowlanego władne były do ingerencji w proces budowlany jedynie w razie stwierdzenia przesłanek z art. 50 ust. 1 Prawa budowlanego. Tak więc, wymagane było stwierdzenie, czy roboty te w istocie wymagały pozwolenia na budowę, bądź zostały wykonane w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia, czy zagrożenie środowiska lub zgłoszenia dokonano z naruszeniem art. 30 ust. 1, czy też w sposób istotnie odbiegający od warunków, określonych w przepisach. Zarzuty skarżących dotyczą zaś wykonania robót bez ich zgody. Zatem kwestionują oni tytuł prawny inwestorów do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Zdaniem sądu administracyjnego, zarzuty są nieuzasadnione. Inwestorzy złożyli bowiem wymagane oświadczenie w trybie art. 3 pkt 11 oraz art. 30 ust. 2 w zw. z art. 32 ust. 4 Prawa budowlanego. Zgoda skarżących na wykonanie robót budowlanych nie była wymagana, gyż nie obejmowały one części wspólnych, stanowiących współwłasność stron jako właścicieli dwóch odrębnych lokali mieszkalnych. Kwestionowanie zgodności wpisów do ksiąg wieczystych nie jest dopuszczalne w postępowaniu przed organami nadzoru budowlanego. Stąd też podnoszona przez skarżącą niezgodność w zakresie powierzchni poszczególnych lokali mieszkalnych i części do nich przynależnych jako poddasza, nie mogła odnieść skutku. Wbrew zarzutom skarżących, ustalenia co do przynależności spornego wyłazu dachowego do lokalu nr [...], są prawidłowe. Organy nadzoru budowlanego oparły się bowiem nie tylko na ustaleniach nieprawomocnego wyroku sądu cywilnego, wyżej powołanego, lecz także na opinii biegłego sądowego dr inż. J. G. z dnia 10 sierpnia 2016 r. wraz z uzupełnieniem z dnia 23 lutego 2017 r. Odpisy tej opinii dołączono do akt administracyjnych organu I instancji. Z opinii tej wynika, że podziału budynku dokonano wg osi. Przestrzeń pomiędzy belkami strychu a szczytem dachu wraz z wyłazem należy do lokalu nr [...]. Skarżący tytuł prawny do tej części poddasza wywodzą z faktu, że na podstawie umowy korzystali ze spornego wyłazu, który uprzednio znajdował się w ogólnodostępnej części poddasza, zaś wskutek wykonanych robót przestrzeń ta została zabudowana. Dowodzi to niezbicie, że nie była to część wspólna, lecz odrębny przedmiot własności, gdyż wówczas zbędne byłoby zawieranie umowy co do możliwości korzystania ze spornego wyłazu dachowego. Potwierdzeniem istniejącego stanu prawnego jest także treść pozwu o ochronę naruszonego posiadania, a nie o ochronę własności. W tej sytuacji bez znaczenia jest fakt, że przywołany wyżej wyrok sądu cywilnego jest nieprawomocny. Zapadł on bowiem w sprawie o ochronę posiadania. Organy nadzoru budowlanego nie były też władne do oceny, czy skarżący winni wykonać własne kosztowne wejście na dach, jak to zaproponował biegły sądowy, czy też należało im w procesie cywilnym umożliwić korzystanie z wyłazu, do którego dostęp jest możliwy obecnie wyłącznie z pomieszczeń przynależnych do lokalu nr [...]. Jest to bowiem spór cywilnoprawny, którego wynik nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej przed organami nadzoru budowlanego. Organy te władne są bowiem jedynie do zbadania przesłanek z art. 50 ust. 1 Prawa budowlanego. Dopiero wówczas możliwe jest wydanie nakazów z art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 tej ustawy, a więc nakazu przywrócenia stanu poprzedniego, bądź rozbiórki części obiektu budowlanego, czy też wykonania określonych robót i czynności w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem. W niniejszej sprawie brak zaś przesłanek ustawowych do wydania takich nakazów. Nawet przy przyjęciu, że w dacie zgłoszenia robót wymagały one pozwolenia na budowę, sposób ich wykonania nie narusza wymogów techniczno-budowlanych ani też zasady sztuki budowlanej, czy też prawa własności skarżących. Nie doszło w szczególności do niedopuszczalnego pogorszenia warunków użytkowych i bezpieczeństwa obiektu. Przedmiotowy budynek ma bowiem charakter budynku mieszkalnego jednorodzinnego. Wymagane jest zatem tylko jedno wejście na dach. Prawidłowo tez organy obydwu instancji nie stwierdziły naruszenia §§ 72 ust. 1; 209; 237 ust. 10 i 308 ust. 1 rozp. wyżej powołanego. Oznacza to brak naruszenia wymogów w zakresie bezpieczeństwa przeciwpożarowego. Odnosząc się zaś do kwestii ochrony konserwatorskiej, którą objęty jest przedmiotowy budynek, stwierdzić należy, że pierwsze zgłoszenie robót, obejmujące wymianę pokrycia dachowego i okien, zostało opatrzone uwagą o braku zastrzeżeń konserwatora. Drugie zgłoszenie nie obejmowało zaś żadnych robót, wpływających na wygląd obiektu, gdyż dotyczyło robót wewnątrz tego budynku. Stąd też nie wymagało zgody konserwatora zabytków. Kwestia, czy i jakie, skarżący winni wykonać roboty celem uzyskania własnego wejścia na dach, leży poza ramami niniejszej sprawy. Ani organy nadzoru budowlanego, ani też sąd administracyjny nie są uprawnione do zbadania sprawy pod kątem zasad współżycia społecznego. Ochrona uzasadnionych interesów skarżących na gruncie prawa budowlanego następuje bowiem jedynie w aspekcie wymogów tego prawa, a więc zgodności robót ze sztuką budowlaną i wymogami techniczno-budowlanymi. Z tych wszystkich względów, brak podstaw prawnych do kwestionowania ustaleń faktycznych i poglądu prawnego organów obydwu instancji o bezprzedmiotowości niniejszego postępowania w rozumieniu art. 105 § 1 kpa. Brak bowiem przesłanek do wydania nakazu w trybie art. 51 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy – Prawo budowlane w zw. z art. 50 ust. 1 tej ustawy, a sprawa została należycie wyjaśniona i prawidłowo oceniono zebrany materiał dowodowy, zwłaszcza w zakresie dysponowania przez inwestorów nieruchomością (odrębnym lokalem) na cele budowlane. Nie stwierdzając zatem naruszenia prawa materialnego, ani też uchybienia regułom procedury, zwłaszcza art. 7, 8, 77, 78 i 80 kpa, które to uchybienie mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkowałoby wznowieniem postępowania, Wojewódzki Sąd Administracyjny skargę oddalił jako nieuzasadnioną na podstawie art. 151 w zw. z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.). Dochodzenie roszczeń skarżących możliwe jest bowiem jedynie w procesie cywilnym. mr