II SA/Gl 753/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska, Sędziowie Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.), Sędzia WSA Artur Żurawik, Protokolant specjalista Ewa Pasiek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 września 2019 r. sprawy ze skargi M.G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku rodzinnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy K. z dnia [...]r. nr [...] Decyzją z dnia [...] r. Wójt Gminy K. po rozpatrzeniu wniosku skarżącego M. G. z dnia [...] r., orzekł o odmowie przyznania prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego zasiłku na małoletnią córkę M. G. W uzasadnieniu organ I instancji podał, że dochód 3-osobowej rodziny w 2017 r. wyniósł 2.297,58 zł miesięcznie, co w przeliczeniu na osobę daje kwotę 765,86 zł i przekracza kwotę 674 zł, uprawniającą do zasiłku i dodatków o kwotę 91,86 zł (art. 5 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, Dz. U. z 2017 r. poz. 1952 ze zm.). Ustalając dochód w rodzinie, organ wziął pod uwagę dochód skarżącego z tytułu umowy o pracę oraz świadczenia z funduszu alimentacyjnego wypłacone w 2017 r. obu córkom, tj. M. i A. Organ wyjaśnił, że nie odliczył od dochodu potrąconych z wynagrodzenia skarżącego świadczeń z funduszu alimentacyjnego, gdyż dłużnik zobowiązany jest je zwrócić organowi właściwego wierzyciela. Ponadto, zgodnie z § 15 ust. 1 rozp. Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 27 lipca 2017 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczeń rodzinnych oraz zakresu informacji, jakie mają być zawarte we wniosku, zaświadczeniach i oświadczeniach o ustalenie prawa do świadczeń rodzinnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1466), od dochodu członka rodziny odejmuje się kwotę alimentów na rzecz osób spoza rodziny. Skarżący ma zaś zobowiązania alimentacyjne wobec córek, które są członkami rodziny. Nadto, organ I instancji zweryfikował prawo do zasiłku pod kątem art. 5 ust. 3 - 3c ustawy. Ustalił jednak, że dochód miesięczny rodziny przekracza kwotę 674 zł pomnożoną przez liczbę członków rodziny, czyli 2.022 zł, o kwotę 275,58 zł, tj. o kwotę wyższą niż łączna kwota zasiłków rodzinnych z dodatkami przysługujących rodzinie w okresie zasiłkowym, która wynosi 132,33 zł. Zatem zdaniem organu, zasiłek nie przysługuje. W odwołaniu od decyzji skarżący zakwestionował sposób obliczenia dochodu rodziny. Wyjaśnił, że małoletnia córka do maja 2018 r. przebywała u matki. Od czerwca 2018 r. prawomocnym wyrokiem uzyskał prawo opieki nad nią. Stąd też zwrócił się o przyznanie mu zasiłku rodzinnego. Poprzednio, tj. w 2017 r. komornik sądowy potrącał mu z wynagrodzenia za pracę alimenty na rzecz córek. Jednak organ nie uwzględnił potrącanych mu alimentów, w łącznej kwocie 8.858,76 zł, mimo że doliczył do dochodu świadczenia alimentacyjne otrzymane w tym okresie na rzecz córek. Zdaniem skarżącego, naruszono zatem art. 3 ustawy. Stąd też wniósł o ponowne przeanalizowanie dokumentacji. Do odwołania dołączył potwierdzenie przelewów bankowych tytułem zajęcia komorniczego. Jednakże zaskarżoną decyzją odwołania nie uwzględniono. Utrzymując w mocy decyzję odmowną Kolegium stwierdziło bowiem, że organ I instancji prawidłowo obliczył dochód w rodzinie skarżącego na podstawie wymaganej dokumentacji. Zdaniem Kolegium, od kwoty dochodu nie można bowiem odliczyć alimentów płaconych na rzecz dzieci, bowiem są one obecnie członkami rodziny strony. Po zacytowaniu treści art. 3 pkt 2 i art. 5 ustawy o świadczeniach rodzinnych, organ odwoławczy stwierdził zatem, że zasiłek rodzinny nie przysługuje. W skardze do sądu administracyjnego skarżący podtrzymał zarzuty i argumentację, zawartą w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Zarzucił, że Kolegium nie wskazało, na jakiej podstawie potrącone mu z wynagrodzenia alimenty na rzecz dzieci, nie zostały odliczone od dochodu rodziny za rok 2017, podczas gdy jako dochód uwzględniono świadczenia alimentacyjne z Funduszu, mimo, że córki przebywały wówczas u matki, czyli w innej rodzinie. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i argumentację. W toku rozprawy sądowej skarżący podał, że faktycznie córki przebywały u niego od listopada 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona. Zaskarżona decyzja zapadła bowiem wskutek błędnej wykładni art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych, wyżej powołanej (Dz. U. z 2018 r. poz. 2220), co spowodowało wadliwe ustalenie dochodu za 2017 r., a w konsekwencji odmowę przyznania skarżącemu prawa do zasiłku rodzinnego z dodatkami na rzecz małoletniej córki. Spór w niniejszej sprawie dotyczy kwestii, czy od dochodu w rodzinie skarżącego należało odliczyć kwotę potrąceń z wynagrodzenia skarżącego z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz córek, które obecnie pozostają pod jego pieczą w związku ze zmianą orzeczenia o sposobie sprawowania władzy rodzicielskiej. W roku 2017, który to okres stanowi podstawę ustalania dochodu w rodzinie na użytek ustalenia prawa do tych świadczeń, córki przebywały u matki, tworząc z nią rodzinę. Otrzymywały wówczas świadczenia z funduszu alimentacyjnego, które organy obydwu instancji doliczyły do dochodu na podstawie art. 3 pkt 1 lit. c cyt. ustawy, mimo że wówczas osoby te nie tworzyły rodziny w rozumieniu ustawy. Jednak zdaniem organów, od dochodu obecnej rodziny nie podlegają, odliczeniu kwoty potrąconych skarżącemu w 2017 r. świadczeń z funduszu alimentacyjnego na rzecz córek. Kwoty tych świadczeń nie stanowiły bowiem alimentów i nie były zapłacone na rzecz osób spoza rodziny. Zdaniem sądu administracyjnego, stanowiska tego nie sposób podzielić. Zasadnie podniósł skarżący, iż doprowadziłoby to do odmiennego rozumienia pojęcia rodziny na użytek ustalania dochodu w przypadku jego uzyskania oraz odliczeń od tego dochodu. Te same osoby byłyby traktowane jako rodzina, gdy idzie o źródła dochodu (świadczenia z funduszu alimentacyjnego, doliczone do dochodu), natomiast nie byłyby rodziną, gdy idzie o potrącenia z uzyskanego dochodu (wyegzekwowane z wynagrodzenia skarżącego kwoty tych świadczeń). Tymczasem ustalenie dochodu na użytek spornych świadczeń dotyczy okresu, kiedy skarżący nie tworzył rodziny z małoletnią córką. Brak jednak racjonalnych przesłanek do rozróżniania pojęcia rodziny. Należy zatem konsekwentnie i jednolicie traktować dane osoby jako rodzinę, zarówno na poczet uzyskanego dochodu, jak i potrąceń z dochodu. Faktem jest, że ustawodawca w treści art. 3 pkt 1 ustawy, stanowi o odliczeniu od dochodu kwot alimentów, świadczonych na rzecz innych osób. Natomiast pkt 1 lit. c tego przepisu, jako źródła dochodu odrębnie wymienia alimenty i odrębnie świadczenia z funduszu alimentacyjnego. Jednakże należy mieć na uwadze cel zasiłku rodzinnego jako przysługującego na częściowe pokrycie wydatków na utrzymanie dziecka. (art. 4 ust. 1 ustawy). Stąd też użytego w pkt 1 tego przepisu pojęcia "alimenty świadczone na rzecz innych osób", nie sposób interpretować zawężająco jako kwoty na utrzymanie innych osób świadczone osobiście przez zobowiązanego do alimentacji. Taki sam charakter mają bowiem świadczenia z funduszu alimentacyjnego, a obowiązkiem dłużnika jest ich zwrot wraz z odsetkami. Stąd też zdaniem składu orzekającego, błędnie przyjęły organy obydwu instancji, że wyegzekwowane przez komornika sądowego z wynagrodzenia za pracę skarżącego należności na rzecz funduszu alimentacyjnego, nie podlegają odliczeniu od dochodu na użytek ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego. Spowodowało to nienależyte ustalenie dochodu w rodzinie skarżącego w 2017 r., a w konsekwencji, odmowę przyznania świadczeń. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje organów obydwu instancji jako wydane z naruszeniem art. 3 pkt 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz art. 7, 77 § 1 i 80 kpa, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Orzeczenie sądu oparto na przepisach art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.). Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ I instancji winien zatem ustalić wysokość dochodu w rodzinie skarżącego za 2017 r. po odliczeniu wyegzekwowanych z jego wynagrodzenia za pracę należności na rzecz funduszu alimentacyjnego, lecz bez uwzględnienia odsetek i opłaty komorniczej jako należności, nie mających charakteru alimentów. Dopiero na tej podstawie należy obliczyć dochód w rodzinie skarżącego, co stanowić będzie podstawę do rozstrzygnięcia jego wniosku.