II SA/Gl 754/08

Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach - Łukasz Strzępek po rozpoznaniu w dniu 25 listopada 2008 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. O. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie wykonania określonych robót budowlanych w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu postanawia: 1) zwolnić skarżącego z wpisu od skargi w kwocie przekraczającej [...] zł, 2) oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy w pozostałym zakresie Odpowiadając na wezwanie Sądu do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie [...] zł – ustalonego w oparciu o § 2 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów, z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.), skarżący, w piśmie procesowym z dnia [...] r. zwrócił się o zwolnienie z wpisu od skargi. Następnie, po przesłaniu do Sądu druku urzędowego formularza PPF poszerzył zakres wniosku, zwracając się o całkowite zwolnienie od kosztów sadowych oraz o ustanowienie adwokata z urzędu. W druku formularza J. O. zaznaczył, iż jest ojcem samotnie wychowującym córkę, utrzymującym się z renty strukturalnej w wysokości [...] zł netto miesięcznie. Wnioskodawca jest właścicielem domu odziedziczonego po rodzicach, domu w budowie o pow. [...] m2 (stanowiącego współwłasność z byłą małżonką), a także nieruchomości rolnej o pow. [...] ha. Dodatkowo wskazał, iż w skład jego majątku wchodzi również lokal mieszkalny o pow. [...] m2, do którego jednakże nie posiada tytułu prawnego. W toku dalszego postępowania, na skutek wezwań referendarzy sądowych skarżący udokumentował okoliczności związane ze swoim stanem majątkowym, w szczególności zaś wysokość miesięcznych kosztów związanych z utrzymaniem lokalu mieszkalnego w T., a także wysokość uzyskiwanego świadczenia rentowego. Dodatkowo J. O. podniósł, iż jego była małżonka nie partycypuje w kosztach utrzymania córki. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy zważono co następuje: Obowiązujące przepisy ustanawiają zasadę odpłatności postępowania (art. 199 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz.1270 ze zm. – zwanej dalej P.p.s.a.), nie mniej jednak nie ma ona charakteru bezwzględnego. Wyjątkiem od niej jest możliwość przyznania prawa pomocy, które stosownie do treści art. 245 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi może zostać przyznane stronie w zakresie całkowitym lub częściowym. Osobie fizycznej, która wystąpiła o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata z urzędu prawo pomocy może być przyznane wówczas, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania bez uszczerbku w utrzymaniu swoim i swojej rodziny (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a.). Analiza sytuacji materialnej skarżącego, dokonana z uwzględnieniem treści przywołanych wyżej przepisów prowadzi do konstatacji, iż złożony przezeń wniosek mógł być uwzględniony jedynie w części dotyczącej wpisu od skargi. Przesłanką przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym jest brak jakichkolwiek środków, a także możliwości ich zdobycia przez stronę. Oznacza to, że osoba ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy w tym zakresie musi wykazać, iż jej sytuacja materialna jest wyjątkowo trudna, a stan majątkowy wyklucza zbycie któregokolwiek ze składników celem zdobycia funduszy. Dopiero tego rodzaju okoliczności mogą ewentualnie stanowić podstawę do zwolnienia strony z obowiązku ponoszenia daniny o charakterze publicznoprawnym oraz do wyłożenia ze środków publicznych kwot przeznaczonych na opłacenie usług świadczonych przez adwokata ustanowionego z urzędu. Brak jest jednak dostatecznych przesłanek do stwierdzenia, że tego rodzaju sytuacja ma miejsce w odniesieniu do skarżącego. Przede wszystkim zauważyć przyjdzie, iż niepodobna przyjąć, że prawo pomocy może być przyznane wówczas, gdy osoba, która się o nie ubiega posiada składniki majątku mające określoną wartość, które zarazem nie są jej niezbędne co życia, a których zbycie mogłoby przynieść określony dochód. Z druku formularza PPF wynika, że J. O. jest właścicielem budynku odziedziczonego po rodzicach, współwłaścicielem budynku w budowie (współwłasność z byłą małżonką), a także właścicielem nieruchomości rolnej położonej w B. Sam zaś zamieszkuje w lokalu w T. Rodzi się więc uzasadniona wątpliwość, czy wszystkie, wskazane wyżej składniki majątku są skarżącemu niezbędne. Skoro bowiem uzyskuje rentę strukturalną, będącą świadczeniem przeznaczonym dla osób, które spełniły przesłanki określone w art. 3 ustawy z dnia 26 kwietnia 2001 r. o rentach strukturalnych w rolnictwie (Dz. U. Nr 52, poz. 539 ze zm.) – w tym. m.in. zaprzestały prowadzenia działalności rolniczej i przekazały gospodarstwo rolne o łącznej powierzchni co najmniej [...] ha, to rodzi się pytanie o zasadność utrzymywania w swoim majątku składników nie tylko nie przynoszących dochodu, lecz wręcz generujących koszty (np. w postaci podatków od nieruchomości). Taki stan rzeczy wyklucza uznanie, że sytuacja materialna wnioskodawcy jest wyjątkowo ciężka, skoro jego dochód podlega uszczupleniu na utrzymanie nieruchomości, z których nie czerpie żadnego pożytku i które nie są mu niezbędne do utrzymania się. Nie mniej jednak, niezależnie od podniesionych wyżej okoliczności uznano, że dochód J.O. jest na tyle niski, że skarżący nie będzie w stanie uiścić całego wpisu od skargi. W związku z tym uznano, iż zasługuje on na zwolnienie z części wpisu, tj. z kwoty [...] zł, pozostała zaś część ([...] zł) jak i pozostałe koszty sądowe będzie zobowiązany zapłacić. Z powyższych względów, w oparciu o art. 245 § 1 i § 2 P.p.s.a. w zw. z art. 246 § 1 pkt 1 tej ustawy w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 i § 3 P.p.s.a. orzeczono jak w sentencji postanowienia.