II SA/Gl 768/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka (spr.),, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski,, Sędzia NSA Ewa Krawczyk, Protokolant Marta Guzik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 listopada 2015 r. sprawy ze skargi "A" Sp. z o.o. w W. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie rozbiórki obiektu budowlanego 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w K. na rzecz skarżącej Spółki kwotę 757 (siedemset pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Prezydent Miasta B. decyzją nr [...] z dnia [...] r. zatwierdził projekt budowlany i udzielił "A" Sp z o.o. (zwanej dalej: Spółką bądź inwestorem) pozwolenia na budowę bezprzewodowej stacji przekaźnikowej "A" nr [...] na dachu budynku mieszkalnego przy ulicy [...] w B. W skład ww. stacji wchodził maszt o wys. 8,30 m wraz z ośmioma antenami radioliniowymi, a także urządzenia zasilające. Z kolei decyzją z dnia [...] r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla Miasta B. udzielił Spółce pozwolenia na użytkowanie ww. stacji. Pismem z 29 stycznia 2015 r. A. G., U. G. i S. G. wnieśli o wszczęcie postępowania w sprawie samowolnej zmiany sposobu użytkowania ww. inwestycji. Pismo podobnej treści przesłał K. B. w dniu 8 lutego 2014 r., informując organ, iż inwestor w ostatnim tygodniu na szczycie masztu anteny wybudował pomost i montuje dodatkowe anteny sektorowe. Z kolei 10 lutego 2014 r. K. S. poinformowała PINB, że inwestor w dniach [...]r. prowadził prace polegające na zainstalowaniu dodatkowych anten sektorowych. Z protokołu z oględzin przeprowadzonych w dniu [...] r. wynika, iż pełnomocnik Spółki oświadczył, że na dachu ww. budynku na istniejącej konstrukcji wsporczej, zainstalowano dodatkowo instalacje radiokomunikacyjne w postaci anten sektorowych (sześć sztuk), urządzenia sterującego APM30, elementów toru antenowego (RR4, sztuk dziewięć), podestów roboczych wraz ze wspornikami. Pozostałe urządzenia stanowią elementy stacji objętej pozwoleniem na budowę wydanym przez Prezydenta Miasta B. w dniu [...]r. Postanowieniem z dnia [...]r. PINB nałożył na Spółkę obowiązek przedłożenia wskazanych przez organ dokumentów - w terminie do [...]r. Inwestor nie wypełnił nałożonego obowiązku. Pismem z dnia 29 września 2014 r. pełnomocnik Spółki wniósł natomiast o przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadka w sprawie wysokości urządzeń oraz charakteru robót budowlanych. Zdaniem Spółki w przedmiotowej stacji zainstalowane zostały urządzenia, które nie wymagają ani pozwolenia na budowę, ani zgłoszenia robót budowlanych. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego dla miasta B., działając na podstawie art. 48 ust. 1 w związku z ust. 4 i na podstawie art. 83 ust. 1 ustawy z dnia 1 lipca 1994 r. Prawo budowlane (t.j.: Dz. U. 2013, poz. 1409 z późn. zm.), nakazał Spółce rozbiórkę części masztu antenowego stacji przekaźnikowej "A" nr [...] zlokalizowanej na dachu budynku mieszkalnego przy [...] w B., rozbudowanego samowolnie. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, iż na przedmiotowej stacji zamontowane zostały dodatkowe urządzenia w postaci sześciu anten sektorowych, a także urządzenia sterujące, urządzenia zasilające i nadawczo-odbiorcze. Mocno rozbudowany został maszt antenowy o dodatkowe pomosty, konstrukcje do mocowania anten sektorowych, drabinki do mocowania kabli, wsporniki do mocowania dodatkowych modułów (6 szt.) itp. Poprzez wykonanie powyższych robót budowlanych nastąpiła rozbudowa istniejącej stacji. Organ I instancji wskazał, że według wyjaśnień pełnomocnika, inwestor nie posiada stosownego pozwolenia na rozbudowę przedmiotowej stacji ani na rozbudowę masztu. Jego zdaniem dodatkowe "urządzenia" zainstalowane w stacji bazowej telefonii komórkowej nr BBI-1031-F ze względu na ich wysokość mniejszą od 3 m, nie wymagały nawet zgłoszenia - art. 30 ust. 1 pkt 3 lit. b ustawy Prawo budowlane. Zdaniem jednak organu rozbudowa ww. stacji i związane z tym roboty budowlane wymagają pozwolenia na budowę nie mieszcząc się w kategorii wyjątku określonego w art. 29 ust. 2 pkt 15 ustawy Prawo budowlane. Przytoczony przepis odnosi się do instalowania urządzeń na budynku i nie może znaleźć zastosowania do zwolnienia od obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę lub na rozbudowę stacji telefonii komórkowej. Fakt usytuowania stacji na dachu budynku nie mógł wpłynąć na zmianę jej kwalifikacji. Według wyroku NSA z dnia 27 września 2012 r. sygn. akt II OSK 1013/11 "stacja bazowa telefonii komórkowej usytuowana na dachu jest obca w stosunku do budynku i nie jest związana z jego funkcjonowaniem". Organ podkreślił, że rozbudowa ośmiometrowego masztu antenowego wymagała co najmniej zgłoszenia. Wykonanie robót budowlanych bez zgłoszenia właściwemu organowi jest samowolą budowlaną. Stosownie zaś do art. 48 ust. 4 ustawy Prawo budowlane "w przypadku niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, o których mowa w ust. 3 stosuje się przepis ust. 1". W konsekwencji orzec należało rozbiórkę. Odwołanie od ww. decyzji w dniu [...]r. złożyła Spółka zarzucając jej naruszenie art. 7, 8, 77, 107 § 3 w zw. z art. 11 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 57 § 2 k.p.a., art. 7 Konstytucji RP w zw. z art. 6 i 8 k.p.a., art. 10 § 1 k.p.a., art. 78 § 1 k.p.a., art. 48 ust. 1 w zw. z ust. 4 Prawa budowlanego, art. 3 pkt 3 Prawa budowlanego oraz § 3 pkt 2 rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 26 października 2005 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać telekomunikacyjne obiekty budowlane i ich usytuowanie, art. 29 ust. 2 pkt 15 w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 3 lit.b Prawa budowlanego. Zaskarżono także postanowienie z dnia 23 czerwca 2014 r. W wyniku rozpoznania wniesionego odwołania decyzją z [...] r. nr [...][...]Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego w K. uchylił zaskarżoną decyzję w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania organowi I instancji, a także uchylił postanowienie nr [...] z dnia [...]r. W uzasadnieniu organ II instancji zrelacjonował przebieg dotychczasowego postępowania administracyjnego wskazując następnie, iż w związku z niewywiązaniem się przez zobowiązanego z nałożonego obowiązku wynikającego z postanowienia z dnia [...]r. organ I instancji zobligowany był w przedmiotowej sprawie, zgodnie z wyraźną dyspozycją wynikającą z art. 48 ust. 4 ustawy Prawo budowlane, do zastosowania art. 48 ust. 1 tejże ustawy. [...]WINB zacytował art. 48 Prawa budowlanego stwierdzając następnie, iż konsekwencją niespełnienia w wyznaczonym terminie obowiązków, nałożonych postanowieniem o wstrzymaniu robót, musi być wydanie decyzji nakazującej rozbiórkę. Nieprzedstawienie przez inwestora dokumentów nie pozwala bowiem organowi nadzoru budowlanego na ustalenie, czy w konkretnym przypadku samowola budowlana kwalifikuje się do zalegalizowania. Pomimo tych uwag odwołanie, zdaniem [...]WINB, zasługuje na uwzględnienie. Zasadniczym powodem, dla którego organ uchyla zaskarżoną decyzję i postanowienie na podstawie art. 138 § 2 k.p.a. jest naruszenie przez organ powiatowy art. 10 w zw. z art. 28 k.p.a. Jak bowiem wynika z przekazanych przez organ powiatowy danych z ewidencji gruntów działka nr 1(ul. [...]) sąsiaduje z dz. nr 2 (własność: Gmina B.) oraz dz. nr 628/24 (własność: S. G., A. G. i U. G.). Tymczasem jako stronę postępowania organ uznał wyłącznie właścicieli dz. nr 1(D. i P. B.) oraz inwestora. Całkowicie niezrozumiałe jest nadto, zdaniem organu, uznanie za stronę postępowania K. S., K. B. oraz E. W., których działki nie znajdują się w bezpośrednim sąsiedztwie spornego obiektu. Ponadto, zdaniem organu II instancji, PINB nie ustalił daty wykonania robót oraz ich charakteru, a także wysokości urządzeń zamontowanych na istniejącym już obiekcie, co istotne legalnie wykonanym i oddanym już do użytkowania na mocy ostatecznej decyzji organu powiatowego, naruszając przepisy prawa materialnego tzn. art. 48 Prawa budowlanego. Porównania m.in. wymaga dokumentacja znajdująca się w aktach sprawy zakończonej ww. decyzją (zakres wykonanych robót) oraz wnioski i ustalenia z przeprowadzonych kontroli przez organ (aktualny stan obiektu), co również pozwoli na ustalenie prawdopodobnej daty wykonania robót oraz zakresu prac i zastosowania tym samym właściwego trybu legalizacji. Nie może ujść uwadze, iż za każdym razem w trakcie czynności kontrolnych organ powiatowy opierał się, jak wynika z treści protokołów, na "oświadczeniach" stron, zamiast na własnych obserwacjach, czy wyliczeniach z samodzielnie dokonanych pomiarów, chociażby dotyczących wysokości zainstalowanych anten. Ponadto PINB całkowicie zignorował wnioski dowodowe złożone przez Spółkę w piśmie z dnia 3 października 2014 r. (przesłuchanie świadków) naruszając przepisy prawa procesowego tj. art. 78 § 1 k.p.a. w stopniu mających istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem ich nieuwzględnienie niewątpliwie mogło mieć przełożenie chociażby na wdrożenie prawidłowego trybu legalizacji inwestycji. Zdaniem nadto organu II instancji fundamentalne znaczenie dla treści rozstrzygnięcia ma pogląd zaprezentowany w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 lipca 2014 r. (II OSK 371/13), w których Sąd wskazał: "nawet pomimo dodatkowego podwieszania kolejnych, anten na przedmiotowej wieży nie doszło do powstania kolejnego obiektu (por. wyrok NSA z dnia 27 września 2012 r., sygn. akt II OSK 1013/11). W niniejszej sprawie, w wyniku umieszczania na wieży kolejnych anten doszło do klasycznego przypadku rozbudowy obiektu budowlanego (art. 3 pkt 6 Prawa budowlanego) jako stanowiącego całość techniczno-użytkową z uwagi na posiadane elementy funkcjonalne, czyli przeznaczenie, wyposażenie oraz sposób i możliwość wykorzystania tego obiektu jako całości. Rozbudowa tego rodzaju obiektu w okresie 2000-2009 nie była zwolniona od uzyskania decyzji o pozwoleniu na budowę i nie podlegała zgłoszeniu. Oznacza to, że do dokonania rozbudowy budowli jaką jest wieża (maszt antenowy) wymagane było uzyskanie decyzji o pozwolenia na budowę, zgodnie z ogólną zasadą wynikającą z art. 28 ust. 1 Prawa budowlanego (...). [...]WINB wskazał nadto, iż biorąc pod uwagę okoliczności przedmiotowej sprawy, koniecznym było uchylenie również postanowienia znak [...]z dnia [...]r. Pismem z dnia 15 lipca 2015 r. reprezentowana przez adw. A. K. "A" Spółka z o.o. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na ww. decyzję [...]WINB domagając się jej uchylenia, a także uchylenia decyzji pierwszoinstancyjnej i postanowienia organu I instancji z [...]r. Decyzji [...]WINB pełnomocnik zarzucił, zarzuty te rozwijając obszernie w uzasadnieniu i przywołując na ich poparcie orzecznictwo sądowe: - naruszenie art. 138 § 2 k.p.a. poprzez jego zastosowanie, w sytuacji, gdy nie istnieją podstawy faktyczne ani prawne do dalszego prowadzenia postępowania, a poza tym poprzez błędne wskazanie okoliczności jakie należy wziąć pod uwagę przy ponownym rozpatrzeniu tej sprawy; - naruszenie art. 6 k.p.a. w zw. z art. 7 Konstytucji RP poprzez niedziałanie w postępowaniu administracyjnym przez organ II instancji na podstawie i w granicach prawa; - naruszenie art. 7, 8, 77 § 1, art. 80 k.p.a. oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez uznanie, iż o tym kto jest stroną ocenianego postępowania administracyjnego decyduje to czy dana działka ewidencyjna, do której przysługuje danej osobie stosowny tytuł prawny, znajduje się w bezpośrednim sąsiedztwie inwestycji, a także poprzez ustalanie jaki tytuł prawny przysługuje danym osobom do działek ewidencyjnych znajdujących się w obszarze oddziaływania obiektu przy pomocy danych z ewidencji gruntów i budynków zamiast przy pomocy danych wynikających z treści działu II ksiąg wieczystych prowadzonych dla przedmiotowych nieruchomości oraz poprzez niewskazanie czy strony przedmiotowego postępowania należy ustalać zdaniem organu na podstawie art. 28 k.p.a. czy też na podstawie art. 28 ust. 2 w zw. z art. 3 pkt 20) ustawy Prawo budowlane; - naruszenie art. 3 pkt. 6) Prawa budowlanego poprzez zastosowanie i zaklasyfikowanie zrealizowanej inwestycji jako rozbudowy obiektu podczas gdy ograniczyła się ona do instalacji kolejnych urządzeń na istniejącej antenowej konstrukcji wsporczej; - naruszenie art. 29 ust. 2 pkt 15) w zw. z art. 30 ust. 1 pkt 3) lit b) Prawa budowlanego poprzez ich niezastosowanie, pomimo, że inwestycja zrealizowana przez Spółkę ograniczyła się do instalacji urządzeń o wysokości nie przekraczającej 3 metrów na istniejącej antenowej konstrukcji wsporczej. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty, które zawarł był w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. 2014, poz. 1647 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej bądź w postanowieniu z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Stosownie zaś do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. 2012, poz. 270 z późn. zm. zwanej dalej: p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że jest ona dotknięta uchybieniami uzasadniającymi jej wzruszenie, a tym samym skarga, jako zasadna, musiała zostać uwzględniona. Wydana przez organ decyzja jest bowiem co najmniej przedwczesna z uwagi na nierozważenie wszystkich okoliczności sprawy, naruszając tym samym art. 7 i 77 § 1 k.p.a.. Uzasadnienie zaskarżonego rozstrzygnięcia zawiera także wewnętrzne sprzeczności uniemożliwiające ocenę poprawności rozumowania organu, naruszając tym samym art. 107 § 3 k.p.a.. W pierwszej kolejności wskazać w tym miejscu należy, iż znaczna część uzasadnienia, po zrelacjonowaniu przebiegu postępowania, poświęcona została przez [...]WINB na zacytowanie i omówienie art. 48 Prawa budowlanego z zaakcentowaniem, że niewypełnienie przez inwestora nałożonych nań postanowieniem obowiązków skutkuje obligatoryjnym nakazem rozbiórki. Ten obszerny fragment uzasadnienia jednoznacznie sugeruje, iż [...]WINB podziela kwalifikację zastosowaną jako podstawa rozstrzygnięcia przez organ I instancji (art. 48 ust. 1 w zw. z ust. 4 Prawa budowlanego). W sprzeczności z tą częścią wywodów organu stoi jednak wskazanie przez [...]WINB w dalszej części rozważań, iż dopiero prawidłowe ustalenie prawdopodobnej daty wykonania robót oraz zakresu prac pozwoli na zastosowanie właściwego trybu legalizacji. Podobna myśl sformułowana została także w kolejnym akapicie, w którym organ II instancji podkreśla, skądinąd bardzo słusznie, że organ powiatowy zignorował wnioski dowodowe Spółki zawarte w piśmie z dnia 3 października 2014 r. (przesłuchanie świadków) naruszając przepisy prawa procesowego tj. art. 78 § 1 k.p.a. Zdaniem zaś [...]WINB cyt. "ich nieuwzględnienie niewątpliwie mogło mieć przełożenie chociażby na wdrożenie prawidłowego trybu legalizacji inwestycji". [...]WINB nie wyjaśnił jaki tryb legalizacji ma na uwadze, skoro uprzednio zaakceptował zastosowanie w tej mierze art. 48 ust. 1 w zw. z ust. 4 Prawa budowlanego. Uniemożliwia to ocenę przyjętego przez organ rozumowania co do właściwego trybu legalizacyjnego, choć oczywiście zarzuty wobec PINB co do nieustalenia wskazanych wyżej okoliczności i nieuwzględnienia wniosków dowodowych Spółki niewątpliwie są trafne. Niezrozumiałe są natomiast wywody organu dotyczące art. 10 k.p.a. którego to przepisu naruszenie przez PINB zostało wskazane przez organ odwoławczy jako cyt. "zasadniczy powód" uchylenia. Z nieznanych bowiem przyczyn, bazując jedynie na danych z ewidencji gruntów, organ wskazał osoby wg ewidencji władające działką jako strony postępowania (nie dopuszczone do udziału przez PINB) jedynie z racji sąsiedztwa z działką, na której znajduje się inwestycja, bez jakiegokolwiek słowa na temat interesu prawnego tych osób, jak również braku interesu osób, których nie uznał [...]WINB za strony z racji odleglejszego położenia. Uchybienie to trafnie podniesiono w skardze. Nadto, uznając jak się wydaje, analogicznie jak uczynił to PINB, iż wykonane roboty stanowią wymagającą pozwolenia na budowę rozbudowę obiektu budowlanego [...]WINB przywołuje obszerny fragment uzasadnienia NSA z 29 lipca 2014 r. sygn. akt II OSK 371/13 stwierdzając, iż ma on w sprawie cyt. "fundamentalne znaczenie", nie dostrzegając jak można sądzić, że dotyczy on robót wykonanych w latach 2000-2009, w odmiennym zatem okresie, a w konsekwencji w odmiennym stanie prawnym, niż o wiele późniejsze działania inwestora będące przedmiotem niniejszej sprawy. Organ kwalifikując wykonane przez Spółkę działania nie rozważył nadto kwestii 29 ust. 2 pkt 15 Prawa budowlanego, pomimo że przedmiotem sprawy nie jest budowa stacji bazowej telefonii komórkowej, obejmująca wykonanie na budynku konstrukcji wsporczej (masztu) umieszczonej na fundamencie, wraz z urządzeniami antenowymi, a jedynie prace mające na celu umieszczenie dodatkowych anten na stacji już legalnie istniejącej. [...]WINB kwestii tej nie rozważył ograniczając się do przywołania wskazanego wyżej wyroku, z jednoczesnym pominięciem nowszych orzeczeń NSA, odmiennie kwalifikujących zarówno usytuowanie masztu na dachu budynku, jak też montaż anten – por. w tej mierze np. wyrok NSA z dnia 24 lipca 2015 r. sygn. akt II OSK 3035/13 wyrażający pogląd, iż jedynie instalacje wolno stojące stanowią budowlę, nie zaś maszty i anteny zainstalowane na istniejących obiektach budowlanych i wyrok NSA z dnia 14 maja 2015 r. sygn. akt II OSK 2956 podkreślający w uzasadnieniu, że instalowanie na istniejącym obiekcie budowlanym urządzeń w postaci konstrukcji wsporczej i anten będzie podlegało jedynie zgłoszeniu, jeśli wysokość tego urządzenia będzie przekraczać 3 m. Kwestia ta koniecznie winna była zostać przez [...]WINB rozważona albowiem wedle strony skarżącej choć cały maszt, objęty udzielonym w 2008 r. pozwoleniem na budowę, ma wysokość ponad 8 m, to jednak dodatkowe anteny montowane były na wysokości nie przekraczającej 3 m. Rozważenie to musi doprowadzić do oceny czy istotnie w sprawie winno było być prowadzone postępowanie naprawcze i jeśli tak to na jakiej podstawie czy też postępowanie w sprawie winno zostać umorzone. Dopiero wówczas [...]WINB będzie mógł ocenić, którą z przewidzianych w art. 138 k.p.a. decyzji należy w sprawie wydać. Sąd podkreśla nadto, że formułując zarzuty wobec decyzji pierwszoinstancyjnej [...]WINB nie dostrzegł, że decyzja ta nie wskazuje w osnowie co w istocie ma ulec rozbiórce, a tym samym jest z założenia niewykonalna. Nakazując rozbiórkę PINB orzekł bowiem jedynie, że nakazuje cyt. "rozbiórkę części masztu antenowego stacji przekaźnikowej "A" nr BBI-1031-F zlokalizowanej na dachu budynku mieszkalnego przy [...] w B., rozbudowanego samowolnie" bez wskazania jak część winna zostać usunięta. W konsekwencji zdaniem Sądu [...]WINB winien ponownie rozpoznać wniesione odwołanie, uwzględniając nowelizację przepisów Prawa budowlanego i w zależności od dokonanych ustaleń podjąć stosowne, tym razem należycie umotywowane, ustosunkowujące się do wszystkich zarzutów odwołania, rozstrzygnięcie. W świetle przedstawionych wyżej wywodów należało uwzględnić skargę i na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. orzec jak w sentencji. Nadto w myśl art. 152 cytowanej ustawy określono, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. O kosztach postępowania obejmujących wpis od skargi w kwocie 500,00 zł i wynagrodzenie pełnomocnika – 240,00 zł oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa – 17,00 zł orzeczono na wniosek strony skarżącej na podstawie art. 200, 205 i 209 p.p.s.a., a także § 18 w zw. z § 6 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (t.j.: Dz. U. 2013, Nr 461).