II SA/Gl 77/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka (spr.), Protokolant Agnieszka Jurczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi A. H. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną oddala skargę. A. H. wnioskiem z dnia 9 czerwca 2016 r. wystąpiła do Starosty [...] o ustalenie i wypłatę odszkodowania, za nieruchomość położoną w gminie R., obręb [...], oznaczoną w rejestrze ewidencji gruntów i budynków jako działki nr 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, . Wskazała, że podziału dokonano z urzędu w trakcie negocjacji co do wykupu tej nieruchomości przez Gminę R. oraz, że nie wyraziła zgody na wykup nieruchomości za zaproponowaną jej kwotę 13 zł/m2, gdyż przedstawiona propozycja nie wynika z operatu szacunkowego, który winien być sporządzony w sprawie. Decyzją z [...] r. nr [...] Starosta [...] orzekł o umorzeniu postępowania w sprawie ustalenia i wypłaty odszkodowania za ww. nieruchomość bowiem prawo własności wydzielonych działek zostało ujawnione w księdze wieczystej na rzecz A. H., a nie na rzecz Gminy R. W uzasadnieniu organ I instancji wskazał, iż ww. działki zostały wydzielone pod drogę gminną dojazdową z działki nr 10, stanowiącej własność A. H. Postępowanie w tej sprawie Wójt Gminy R. podjął z urzędu. Podział nieruchomości został ujawniony w księdze wieczystej, jednak nie doszło do przejścia prawa własności na rzecz Gminy. Przedmiotowe działki nadal stanowią własność A. H., a tym samym przesłanki z art. 98 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j.: Dz. U. 2015 r., poz. 1774, z późn. zm. zwanej dalej u.g.n.) nie zostały spełnione. Od decyzji wydanej w I instancji A. H. złożyła w przepisanym terminie odwołanie, podnosząc uporczywe uchylanie się Wójta Gminy R. od wykupu nieruchomości, której podziału dokonano z urzędu. Po rozpoznaniu wniesionego odwołania Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] r. nr [...] uchylił umarzającą postępowanie zaskarżoną doń decyzję pierwszoinstancyjną i odmówił ustalenia i wypłaty odszkodowania za ww. nieruchomość. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, iż wydzielenia działek, za które wnioskodawczym domaga się odszkodowania, dokonano decyzją Wójta Gminy R. z [...] r. nr [...]. W uzasadnieniu wskazano, że podziału dokonano "z urzędu na realizację celu publicznego polegającego na wydzieleniu drogi gminnej dojazdowej". Należy podkreślić, że nie każda decyzja o podziale rodzi skutki prawne przewidziane w art. 98 ust. 1 u.g.n. Analiza treści ww. decyzji Wójta potwierdza, że nie została ona wydana w trybie art. 98 ust. 1, a tym samym żadna z działek nie przeszła z mocy prawa na rzecz podmiotu publicznoprawnego. Decyzja ta została wydana z urzędu, a w jej podstawie przytoczono przepisy art. 93 ust. 1, art. 96 ust. 1 i 4 oraz art. 97 ust. 3 pkt 1 u.g.n., nie zaś art. 98, w oparciu o który organ orzeka o podziale na wniosek właściciela lub użytkownika wieczystego. Fakt ten jednoznacznie potwierdził Sąd Rejonowy w C. ujawniając w księdze wieczystej nr [...]prawo własności do nowopowstałych działek na rzecz A. H. Koniecznym warunkiem do uzyskania odszkodowania jest uprzednie przejście prawa własności części wydzielonej nieruchomości na rzecz jednostki samorządu terytorialnego lub Skarbu Państwa. Warunek ten nie został w niniejszej sprawie spełniony, bowiem na podstawie decyzji o podziale, przedmiotowe działki nie przeszły na własność żadnego podmiotu publicznoprawnego, stanowią w dalszym ciągu własność osoby fizycznej (skarżącej). Uwzględniając zatem zaistniały stan prawny na przedmiotowej nieruchomości – nie spełniający przesłanki przywołanego art. 98 ust. 3 u.g.n. - Starosta [...] powinien był orzec o odmowie ustalenia i wypłaty odszkodowania za ww. działki. Należy bowiem odróżnić sytuację bezprzedmiotowości postępowania od bezzasadności żądania strony. Pismem z dnia 29 grudnia 2016 r. A. H. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na ww. decyzję Wojewody [...] w części odmawiającej ustalenia i wypłaty odszkodowania za ww. nieruchomość, wnosząc o jej uchylenie i nakazanie wykupienia nieruchomości przez Wójta Gminy R. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 36 ust. 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym polegające na jego niezastosowaniu w przedmiotowej sprawie. Skoro bowiem ze względu na treść przepisu art. 98 w zw. z art. 97 u.g.n. nie można ustalić odszkodowania, to organy winny były zastosować przepis art. 36 ust 1 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym i dokonać wykupu na jego podstawie. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumenty, które zawarł w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j.: Dz. U. 2014, poz. 1647) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym zgodnie z § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej bądź w postanowieniu z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego. Stosownie zaś do treści art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. 2016, poz. 718 z późn. zm. zwanej dalej: p.p.s.a.) sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz wskazaną podstawą prawną. Przeprowadzone w określonych wyżej ramach badanie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji wykazało, że nie jest ona dotknięta uchybieniami uzasadniającymi jej wzruszenie, a tym samym przedmiotowa skarga, zdaniem składu orzekającego, nie może zostać uwzględniona. Wyjaśnić bowiem w tym miejscu należy, że zgodnie z art. 98 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami działki gruntu wydzielone pod drogi publiczne: gminne, powiatowe, wojewódzkie, krajowe – z nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek właściciela, przechodzą, z mocy prawa, odpowiednio na własność gminy, powiatu, województwa lub Skarbu Państwa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne. Przepis ten stosuje się także do nieruchomości, której podział został dokonany na wniosek użytkownika wieczystego, z tym że prawo użytkowania wieczystego działek gruntu wydzielonych pod drogi publiczne wygasa z dniem, w którym decyzja zatwierdzająca podział stała się ostateczna albo orzeczenie o podziale prawomocne. Przepis stosuje się odpowiednio przy wydzielaniu działek gruntu pod poszerzenie istniejących dróg publicznych. Stosownie zaś do art. 98 ust. 3 ustawy o gospodarce nieruchomościami za działki gruntu, o których mowa w ust. 1 przysługuje odszkodowanie. Z powyższych przepisów wynika, że przesłankami uzasadniającymi roszczenie odszkodowawcze jest wydzielenie działek gruntu pod drogi publiczne, dokonane na wniosek właściciela lub użytkownika wieczystego, a więc w trybie art. 98 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Aktualizacja roszczenia odszkodowawczego następuje z chwilą zyskania przez decyzji o podziale przymiotu ostateczności. Podział nieruchomości, w wyniku którego powstały przedmiotowe działki, nastąpił jednakże w zupełnie innym trybie, a mianowicie z urzędu na podstawie art. 97 ust. 3 pkt 1 ustawy. Działki wydzielone w wyniku tego podziału pod drogę gminną nie przeszły na własność gminy. To zaś powoduje, że brak jest podstaw do ustalania odszkodowania za wydzielone w taki sposób działki. Wydzielone działki są nadal własnością skarżącej, a ich nabycie może nastąpić wyłącznie w drodze czynności cywilnoprawnych lub też wywłaszczenia, które dopiero wówczas będzie uzasadniało ustalenie odszkodowania. Podział dokonany na podstawie art. 97 ust. 3 pkt 1 u.g.n. stanowi bowiem dopiero podstawę do przeprowadzenia postępowania wywłaszczeniowego i dlatego wyłącza prawo do odszkodowania w trybie przepisu art. 98 ust. 3 tej ustawy. W konsekwencji decyzję Wojewody [...] uznać należy za poprawną. Sąd nie dopatrzył się także w zaskarżonej decyzji naruszenia przepisów k.p.a. Prowadzone przez organ II instancji postępowanie przeprowadzone było wnikliwie, wykazało wszystkie istotne dla sprawy okoliczności, a wydana przez organ decyzja, klarownie uzasadniona, zawiera wszystkie wymagane prawem elementy. Odnosząc się zaś do zarzutu skargi, iż jeśli niemożliwym było ustalenie odszkodowania na podstawie u.g.n. to organ winien był zastosować art. 36 ustawy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym w pełni podzielić należy wyrażone w odpowiedzi na skargę przekonanie organu, iż przedmiotem postępowania zakończonego zaskarżoną decyzją z 25 listopada 2016 r., wydaną na podstawie przepisów ustawy o gospodarce nieruchomościami była sprawa z wniosku z 9 czerwca 2016 r., w którym skarżąca wyraźnie określiła żądanie jako wniosek "o wydanie decyzji o ustaleniu odszkodowania z tytułu działek gruntu wydzielonych pod drogi gminne zgodnie z decyzją Wójta Gminy R. z dnia [...] r. nr [...]", a nie o odszkodowanie z innego tytułu bądź o wykup nieruchomości przez Wójta Gminy R. Zasadnym zatem było wydanie decyzji na podstawie ww. ustawy. Jeśli zatem obecnie intencją skarżącej jest uzyskanie odszkodowania bądź wykupienie działek przez gminę z innych przyczyn niż podział nieruchomości i na innej podstawie prawnej to uprawnieniem skarżącej jest złożenie stosownego wniosku. Zgodnie ze wskazanym w skardze art. 36 ust. 1 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, jeżeli w związku z uchwaleniem planu miejscowego albo jego zmianą korzystanie z nieruchomości lub jej części w dotychczasowy sposób lub zgodny z dotychczasowym przeznaczeniem stało się niemożliwe, bądź istotnie ograniczone, właściciel albo użytkownik wieczysty nieruchomości może żądać od gminy odszkodowania za poniesioną rzeczywistą szkodę albo wykupienia nieruchomości lub jej części. W niniejszym postępowaniu badanie przez Sąd czy skarżąca spełnia przesłanki sformułowane w tejże normie wykracza jednak poza zakres przedmiotowy niniejszej sprawy. W konsekwencji przedstawionych wyżej wywodów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach nie uwzględnił skargi uznając ją za niezasadną i na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.