II SA/Gl 772/14

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Włodzimierz Kubik (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Piotr Broda, Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, Protokolant sekretarz sądowy Marta Zasoń, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2014 r. sprawy ze skargi W. J. na decyzję [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie skierowania na badania psychologiczne 1. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji w całości i orzeka, że nie podlega ona wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku; 2. uchyla decyzję Powiatowego Komendanta Policji w Z. z dnia [...] r. nr [...] w zakresie orzekającym o skierowaniu na badania psychologiczne oraz poprzedzającą ją decyzję tego organu z dnia [...] r. nr [...]. Pismem z dnia [...] r. Komendant Powiatowy Policji w Z. zawiadomił W. J. o wszczęciu z urzędu postępowania w przedmiocie skierowania go na badania psychologiczne w trybie przepisów ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (j.t. Dz. U. z 2005 r., nr 108, poz. 908 ze zm.). Powodem wszczęcia tego postępowania było kierowanie przez stronę pojazdem samochodowym w stanie nietrzeźwości, co zostało stwierdzone w trakcie kontroli drogowej mającej miejsce w dniu [...] r. w Z. na drodze krajowej nr 81. Decyzją z dnia [...] r., nr [...], wydaną w oparciu o art. 124 ust. 1 pkt 2 lit a) ustawy Prawo o ruchu drogowym, Komendant Powiatowy Policji w Z. skierował W. J. na badania psychologiczne. Drugą wydaną w tym samym dniu decyzją nr [...] organ ten skierował natomiast W. J. na badania lekarskie. Pismem z dnia [...] r. odwołanie od tych obu decyzji wniósł W. J. podnosząc, że w orzeczeniach tych błędnie wskazano jego nazwisko, bowiem nie nazywa się on "J." lecz "J". Wnoszący odwołania stwierdził też, że w dniu [...] r. wskazanym w uzasadnieniach obu decyzji nie prowadził samochodu w stanie nietrzeźwości. W wyniku tych odwołań Komendant Powiatowy Policji w Z., działając w trybie art. 132 Kodeksu postępowania administracyjnego, decyzją z dnia [...] r., uchylił w całości swoje decyzje z dnia [...] r. o skierowaniu na badania lekarskie nr KRL-121/12 i o skierowaniu na badania psychologiczne [...] W uzasadnieniu stwierdził, że w przedmiotowych skierowaniach popełniony został błąd pisarski dotyczący nazwiska strony oraz błędnie wskazano datę popełnienia czynu określonego w art. 178 § 1 Kodeksu karnego. Także i tę decyzję zakwestionował W. J. wnosząc od niej odwołanie pismem z dnia [...] r. W uzasadnieniu przedstawił przebieg dotychczasowego postępowania, szczególny nacisk kładąc na fakt niepowiadomienia Starostwa Powiatowego w Z. o uchyleniu wcześniej wydanych skierowań na badania lekarskie i badania psychologiczne. Mając powyższe na uwadze domagał się on powiadomienia Wydziału Komunikacji Starostwa Powiatowego w Z. o decyzji wydanej przez Komendanta Powiatowego Policji w Z. z dnia [...] r. W piśmie z dnia [...] r. nazwanym "wyjaśnieniem" W. J. stwierdził, że jego odwołanie nie dotyczy merytorycznej treści decyzji z dnia [...] r., którą wydano zgodnie z przepisami prawa, lecz jedynie braku powiadomienia o tym fakcie właściwego Wydziału Komunikacji, do którego przesłano pierwotne skierowania na badania. W trakcie prowadzonego postępowania odwoławczego W. J. kolejnym pismem z dnia [...] r. (określonym jako "zażalenie") poinformował Komendanta Wojewódzkiego Policji w K., że sam zawiadomił Wydział Komunikacji o uchyleniu pierwotnych skierowań na badania lekarskie i psychologiczne oraz oświadczył, że wycofuje swoje odwołanie i uważa sprawę za bezprzedmiotową . Decyzją z dnia [...] r., nr [...], [...] Komendant Wojewódzki Policji w K. (dalej zwany [...] m [...]) działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 Kodeksu postępowania administracyjnego, uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej skierowania na badanie psychologiczne i orzekając co do istoty sprawy utrzymał w mocy decyzję Komendanta Powiatowego Policji w Z. nr [...] z dnia [...] r. W uzasadnieniu tej decyzji organ przedstawił przebieg postępowania, w tym zebrane przez siebie dodatkowe dowody wskazujące, że to W. J. w dniu [...] r. prowadził samochód w stanie nietrzeźwości. Następnie stwierdził, że celem postępowania odwoławczego, wbrew twierdzeniom odwołującego się, nie jest tylko odniesienie się organu drugiej instancji do zarzutów odwołania, lecz ponowne rozpatrzenie i rozstrzygnięcie sprawy. Wyjaśnił też, że organ odwoławczy nie jest związany zarzutami odwołującego się i podejmuje wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Dodał, że wpływ odwołania nie tylko zatem uprawnia ale obliguje organ drugiej instancji do zbadania wszelkich aspektów sprawy przed ponownym jej rozstrzygnięciem. Zdaniem [...]decyzja organu pierwszej instancji z dnia [...] r. wydana została z rażącym naruszeniem prawa. W związku z tym, zgodnie z art. 137 Kodeksu postępowania administracyjnego, organ nie mógł uwzględnić cofnięcia odwołania, bowiem doprowadziłoby to do sytuacji, w której W. J. (pomimo kierowania pojazdem w stanie nietrzeźwości) – nie zostałby skierowany na badania psychologiczne, mające na celu orzeczenie istnienia lub braku przeciwskazań psychologicznych do kierowania przez niego pojazdami. Orzekając co do istoty sprawy, organ odwoławczy uznał, iż uchylenie dotychczasowego rozstrzygnięcia spowodowało przywrócenie do obrotu prawnego decyzji organu pierwszej instancji z dnia 30 czerwca 2012 r., nr KRP- 87/12, o skierowaniu strony na badania psychologiczne przeprowadzane na podstawie art. 124 ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy Prawo o ruchu drogowym. Stwierdził następnie, że ustalenia faktyczne potwierdziły stan nietrzeźwości kierowcy podczas zatrzymania go w dniu [...] r. w Z.. [...] wyjaśnił też, że decyzja o skierowaniu na badania psychologiczne dotknięta była wprawdzie błędem literowym w nazwisku zainteresowanego oraz błędnym wskazaniem daty przedmiotowego zdarzenia ale w jego ocenie błędy te nie wyrządziły stronie postępowania żadnej szkody. Nadto decyzja ta opatrzona była numerem Powszechnego Elektronicznego Systemu Ewidencji Ludności (PESEL), który jednoznacznie identyfikuje daną osobę fizyczną. Organ zauważył też, że zebrane w toku postępowania odwoławczego dowody wskazują na posługiwanie się przez stronę prawem jazdy wystawionym na nazwisko "J." zamiast poprawnego "J.". W złożonym w 2000 roku wniosku o wymianę prawa jazdy podał on bowiem, że nazywa się "J.". W tej sytuacji pomimo, że decyzja z dnia [...] r. w podanym zakresie była wadliwa, to przy uwzględnieniu istnienia podstaw prawnych i faktycznych do skierowania W. J. na badania psychologiczne organ uznał, iż stwierdzone błędy formalne tej decyzji były niewystarczające do jej uchylenia. Decyzja ta została zaskarżona przez W. J. do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Gliwicach, który wyrokiem z dnia 29 maja 2014 r., sygn. akt II SA/Gl 189/13 uchylił decyzję [...] Komendanta Wojewódzkiego Policji w K. z dnia [...] r., nr [...]. W uzasadnieniu tego wyroku WSA wskazał przede wszystkim, że organ odwoławczy prawidłowo oceniając stan faktyczny i prawny sprawy winien korzystając z art. 138 § 1 pkt 2 kpa, orzec co do istoty sprawy, kierując właściwą osobę na przedmiotowe badania psychologiczne. Obowiązujące przepisy nie pozostawiają bowiem organowi żadnej swobody w tym zakresie. W następstwie tego wyroku [...] Komendant Wojewódzki Policji decyzją z dnia [...] r., nr [...], powołując się na przepis art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2012 r. , poz. 270 ze zm.) – dalej zwanej p.p.s.a., "skierował W. J.a na badania psychologiczne przeprowadzane w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami". W uzasadnieniu tej decyzji organ przedstawił w sposób obszerny przebieg całego postępowania. Następnie stwierdził, że w wskazanym wyżej wyroku WSA w Gliwicach przesądził, że wbrew twierdzeniom skarżącego [...] był nie tylko uprawniony, ale także zobowiązany rozpatrzyć sprawę w jej całokształcie, bowiem przeprowadzone postępowanie bezspornie wykazało, że W. J. w dniu [...] r. w Z. prowadził pojazd mechaniczny będąc w stanie nietrzeźwości. Podkreślił także, że WSA uznał, iż prawidłowo oceniając stan prawny, winien był on korzystając z art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. orzec co do istoty sprawy - kierując właściwą osobę na badania psychologiczne oraz zobowiązał organ administracji do wydania prawidłowego rozstrzygnięcia i wyeliminowania uchybienia polegającego na uchyleniu decyzji organu I instancji wydanej w ramach autokontroli. Z takim rozstrzygnięciem nie zgodził się skarżący wnosząc kolejną skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Przywołując treść przepisów prawa, zarzucił wydanie zaskarżonej decyzji niezgodnie z aktualnie obowiązującymi przepisami prawa oraz przez niewłaściwy organ. Wskazał, że w wyniku wejścia w życie nowelizacji ustawy o kierujących pojazdami organem właściwym do wydania decyzji w przedmiotowej sprawie jest bowiem starosta. Dodatkowo wskazał, że do dnia 3 stycznia 2016 r. skierowanie na badanie lekarskie i psychologiczne następuje na podstawie wyroku przesłanego przez sąd w trybie art. 182 § 1 kodeksu karnego wykonawczego. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i odwołał się do argumentacji jaką zaprezentował w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W piśmie z dnia 28 czerwca 2014 r. skarżący przedstawił przebieg postępowania oraz obszernie opisał okoliczności, w jakich doszło do posługiwania się przez niego nazwiskiem "J.", a nie "J.". Wskazał, że od [...] roku posiadał dowód osobisty na nazwisko J. i stan taki trwał do 2001 r. kiedy to wydając mu nowy dowód osobisty wpisano w nim nazwisko "J.". Zatem wymieniając w 2000 roku prawo jazdy wskazał we wniosku nazwisko "J." zgodnie z dowodem osobistym. W piśmie procesowym z dnia [...] r. [...] poinformował , że Sąd Rejonowy w Z. nieprawomocnym wyrokiem z dnia [...] r., sygn. akt [...], uznał W. J. winnym popełnienia przestępstwa z art. 178a § 1 k.k. polegającego na prowadzeniu samochodu osobowego w dniu [...] r. w stanie nietrzeźwości oraz skazał go na karę 1 roku pozbawienia wolności z zawieszeniem na okres [...] lat oraz m.in. orzekł o zakazie prowadzenia przez skazanego wszelkich pojazdów mechanicznych przez okres [...] lat. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem przepisów o właściwości oraz z rażącym naruszeniem art. 135 a ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (j.t. Dz. U. z 2014 r. poz. 600 ze zm.) oraz art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Przystępując do rozważań prawnych wskazać należy, że decyzje organów Policji, które były kontrolowane przez WSA w Gliwicach w sprawie oznaczonej sygn. akt II SA/Gl 189/13 wydane zostały w innym stanie prawnym. W dniu 19 stycznia 2013 r. weszła bowiem w życie ustawa o kierujących pojazdami. Na mocy art. 125 pkt 10 lit j) tej ustawy uchylone zostały zaś z tym dniem przepisy zawarte w rozdziale 4 działu IV ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 ze zm.), a wśród nich art. 124 regulujący kwestie związane z kierowaniem na badania psychologiczne przeprowadzane w celu stwierdzenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem. Zgodnie z ust. 1 pkt 2 lit a) tego artykułu takiemu badaniu psychologicznemu podlegał kierujący pojazdem silnikowym skierowany, w drodze decyzji, przez organ kontroli ruchu drogowego, jeżeli kierował pojazdem w stanie nietrzeźwości lub po użyciu środka działającego podobnie do alkoholu. W § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 1 kwietnia 2005 r. w sprawie badań psychologicznych kierowców i osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami oraz wykonujących pracę na stanowisku kierowcy ( Dz. U. Nr 69, poz. 622 ), wydanego w oparciu o delegację zamieszczoną w art. 125 Prawa o ruchu drogowym sprecyzowane zostało, że organem właściwym do kierowania na badania psychologiczne osób, o których mowa w art. 124 ust. 1 pkt 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym był komendant powiatowy (miejski, rejonowy) Policji. Rozporządzenie to w oparciu o art. 137 ustawy o kierujących pojazdami zachowało moc prawną do dnia 20 lipca 2014 r. kiedy to weszło w życie rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 8 lipca 2014 r. w sprawie badań psychologicznych osób ubiegających się o uprawnienia do kierowania pojazdami, kierowców oraz wykonujących pracę na stanowisku kierowcy (Dz. U. z 2014 r. poz. 937). Zauważyć jednakowoż trzeba, że w myśl art. 99 ust. 1 pkt 3 lit a) obowiązującej ustawy o kierujących pojazdami decyzję administracyjną o skierowaniu kierowcy lub osoby posiadającej uprawnienia do kierowania tramwajem na badania psychologiczne w zakresie psychologii transportu, jeżeli kierowała pojazdem w stanie nietrzeźwości, w stanie po użyciu alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu – wydaje starosta. W oparciu zaś o to skierowanie uprawniony psycholog, po przeprowadzeniu badania w zakresie psychologii transportu, wydaje osobie badanej na podstawie art. 84 ust. 1 ustawy o transporcie drogowym orzeczenie psychologiczne o istnieniu lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdem. W myśl art. 99 ust. 2 pkt 1 lit. b) omawianej ustawy starosta wydaje decyzję administracyjną, o skierowaniu na badania psychologiczne w zakresie psychologii transportu z urzędu na podstawie informacji uzyskanych od administratora centralnej ewidencji kierowców - w zakresie, o którym mowa w ust. 1 pkt 3 lit. a. Stosownie do stanowiącego przepis przejściowy art. 135a ustawy o kierujących pojazdami - do dnia 3 stycznia 2016 r. skierowanie na badanie lekarskie i badanie psychologiczne w przypadku kierowania pojazdem w stanie nietrzeźwości, w stanie po użyciu alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu, następuje jednak na podstawie odpisu wyroku przesłanego przez sąd w trybie art. 182 § 1 ustawy z dnia 6 czerwca 1997 r. - Kodeks karny wykonawczy (Dz. U. Nr 90, poz. 557, ze zm.). Mając na uwadze treść powołanych przepisów stwierdzić należy, że z dniem [...] r. tj. od dnia wejścia w życie ustawy o kierujących pojazdami organy Policji utraciły kompetencje do kierowania na badania psychologiczne kierowców we wszystkich przypadkach, w tym także w przypadkach kierowania przez te osoby pojazdem w stanie nietrzeźwości lub po użyciu środka działającego podobnie do alkoholu. Podkreślić należy, że przepisy ustawy o kierujących pojazdami poza art. 135a oraz art. 137 nie zawierają innych przepisów międzyczasowych normujących tryb postępowania po wejściu w życie tej ustawy w odniesieniu do stanów faktycznych wskazanych w art. 124 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Wobec braku takiej regulacji należy zatem w takich sytuacjach stosować przepisy nowe. Mając na uwadze hierarchię aktów prawnych dla ustalenia właściwości organów orzekających w sprawie kierowania na badania psychologiczne osób prowadzących pojazdy w stanie nietrzeźwości lub po użyciu środka działającego podobnie do alkoholu za pozbawione znaczenia prawnego należy uznać jednocześnie regulacje zawarte w § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 1 kwietnia 2005 r., które obowiązywało w okresie przejściowym od 19 stycznia 2013 r. do dnia 20 lipca 2014 r. W konsekwencji przeprowadzonych rozważań stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja [...] z dnia [...] r. została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości organów. Zgodzić się należy także ze skarżącym, że skierowanie go po dniu 19 stycznia 2013 roku na przedmiotowe badanie winno nastąpić na podstawie odpisu wyroku przesłanego przez sąd w trybie art. 182 § 1 k.k.w. Z przesłanej Sądowi kopii nieprawomocnego wyroku Sądu Rejonowego w Z. z dnia [...] r., sygn. akt [...], wynika, że kontrolowana w niniejszym postępowaniu decyzja została wydana natomiast na kilka miesięcy przed wydaniem tego nieprawomocnego wyroku. W konsekwencji stwierdzić trzeba, że zaskarżona decyzja [...]wydana została z rażącym naruszeniem art. 135 a ustawy o kierujących pojazdami. Niezależnie od zaistnienia w sprawie wykazanych wyżej przesłanek, o jakich mowa w art. 156 § 1 pkt 1 i pkt 2 k.p.a. nakazujących Sądowi stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji w oparciu o przepis art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a., dostrzec należy, że zaskarżona decyzja została wydana także z rażącym naruszeniem wskazanego w jej podstawie prawnej art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. Przepis ten daje bowiem organowi odwoławczemu uprawnienie do uchylenia zaskarżonej decyzji organu I instancji w całości albo w części i orzeczenie w tym zakresie co do istoty sprawy albo uchylenie tej decyzji i umorzenie postępowania pierwszej instancji w całości albo w części. Wydana w II instancji decyzja [...]kierująca skarżącego na badania psychologiczne w celu ustalenia istnienia lub braku przeciwwskazań psychologicznych do kierowania pojazdami, w której organ ten nie wypowiedział się co do losów decyzji autokontrolnej Komendanta Powiatowego Policji w Z. z dnia [...] r. rażąco narusza zatem wspomniany przepis k.p.a. Wbrew stanowisku organu odwoławczego zaskarżona decyzja nie ma też charakteru reformatoryjnego, o jakim była mowa w prawomocnym wyroku WSA w Gliwicach z dnia 29 maja 2013 r., II SA/Gl 189/13. Tym samym za nieuprawnione potraktować należało powołanie w jej podstawie prawnej art. 153 p.p.s.a. Odnosząc się do kwestii związania organu wskazaniami co do dalszego postępowania zawartymi w przedmiotowym wyroku wskazać należy, że sprowadzały się one jedynie do stwierdzenia, że "organ orzekający będzie miał na uwadze poczynione powyżej ustalenia i wyeliminuje wskazane uchybienie, wydając prawidłowe rozstrzygnięcie". Oznacza to, że WSA nie wypowiedział się w uzasadnieniu wyroku z dnia 29 maja 2013r. w kwestii zmiany stanu prawnego, do jakiej doszło po wydaniu decyzji kontrolowanych w tym postępowaniu sądowym. Mając zaś na uwadze przepis art. 19 k.p.a. nakazujący organom administracji publicznej przestrzeganie z urzędu swojej właściwości [...] w razie powstałych po jego stronie wątpliwości co do swojej właściwości do orzekania w przedmiotowej sprawie po dniu 19 stycznia 2013 r. winien był wystąpić w trybie art. 158 p.p.s.a. do Sądu o wyjaśnienie tych wątpliwości. Kierując się przepisem art. 135 p.p.s.a. skład Sądu orzekający w niniejszym postępowaniu uznał także, że z uwagi na zmianę stanu prawnego niezbędnym dla końcowego załatwienia sprawy było także uchylenie autokontrolnej decyzji Komendanta Powiatowego Policji w Z. z dnia [...] r., nr [...] w zakresie orzekającym o skierowaniu na badania psychologiczne oraz poprzedzającej ją decyzji tego organu z dnia [...] r. , nr [...]. Dodać należy, że takie rozstrzygnięcie pozostaje w zgodzie z oceną prawną tych decyzji zamieszczoną w prawomocnym wyroku WSA w Gliwicach II SA/Gl 189/12. Ponownie rozpatrując sprawę Powiatowy Komendant Policji w Z. przekaże w oparciu o art. 65 § 1 k.p.a. akta sprawy właściwemu miejscowo staroście, który po otrzymaniu odpisu wyroku Sądu Rejonowego w Z. winien wydać odpowiednie orzeczenie. W tym stanie rzeczy Sąd w oparciu o art. 145 § 1 pkt 2 oraz art. 135 p.p.s.a. orzekł jak sentencji wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania Sąd nie orzekał z uwagi na brak stosownego wniosku skarżącego, o jakim jest mowa w art. 209 p.p.s.a.