II SA/Gl 775/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Bogucka (spr.), Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, Protokolant referent Aleksandra Gumuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 kwietnia 2012 r. sprawy ze skargi J.W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...]r. nr[...] w przedmiocie oddziaływanie na środowisko uchyla zaskarżoną decyzję. Pismem z dnia [...] R.W. zawiadomił Starostę [...] o prowadzeniu przez [...] na działce przy ul. [...] w C. działalności powodującej emisję hałasu i zapylenia przy szlifowaniu na wolnym powietrzu elementów kominków. Starosta [...] wszczął postępowanie w sprawie i decyzją z dnia [...] zobowiązał właściciela zakładu "A" do zaprzestania prowadzenia uciążliwych prac powodujących emisję hałasu i zapylenia na zewnątrz pomieszczeń produkcyjnych i wykonywania prac w hali przy drzwiach zamkniętych. Decyzja ta została doręczona R.W. i M.G.. Uznając, że oznaczenie adresata tej decyzji było wadliwe, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., po przeprowadzeniu postępowania z urzędu, decyzją z [...] r. stwierdziło nieważność decyzji Starosty [...] z [...] Prowadząc ponownie postępowanie w sprawie, Starosta [...] decyzją z [...] r.nr [...] umorzył wobec J.W. postępowanie w sprawie podjęcia przez firmę "A" M.G. działań mający na celu ograniczenie negatywnego oddziaływania na środowisko. W uzasadnieniu podano, że J.W. nie jest stroną postępowania, albowiem na jego posesji pomiary nie wykazały przekroczenia norm hałasu w związku z działalnością firmy. J.W. złożył odwołanie od tej decyzji. Jednocześnie Starosta [...] decyzją z [...] r. nr [...] umorzył postępowanie w sprawie podjęcia przez [...] działań mających na celu ograniczenie negatywnego oddziaływania na środowisko, uzasadniając to faktem, że w stosunku do zakładu organ nadzoru budowlanego prowadzi postępowanie legalizacyjne. Decyzja ta została przeznaczona do doręczenia wyłącznie M.G., który otrzymał ją [...] r. i nie wniósł od niej odwołania. Natomiast Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpoznaniu odwołania J.W. od decyzji Starosty z [...] r., decyzją z [...] r. uchyliło decyzję organu I instancji i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia wskazując, że postępowanie w sprawie nie było prowadzone wobec J.W., lecz [...], a brak podstaw do nałożenia obowiązku nie stanowi o bezprzedmiotowości postępowania. Decyzja ta pozostaje w obrocie prawnym, albowiem mimo wszczęcia z urzędu postępowania w sprawie stwierdzenia jej nieważności i wydania przez SKO w dniu [...] r. decyzji stwierdzającej nieważność, po rozpoznaniu wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z [...] r. SKO w K. uchyliło swą poprzednią decyzję z [...] r. i odmówiło stwierdzenia nieważności swej decyzji z [...] r. Po wydaniu przez SKO w K. decyzji z [...] r. uchylającej decyzję Starosty z [...] r. i przekazującej sprawę do ponownego rozpoznania, Starosta [...] przy piśmie z [...] r. przesłał J.W. swą decyzję z [...] r. umarzającą postępowanie w sprawie podjęcia przez [...] działań mających na celu ograniczenie negatywnego oddziaływania na środowisko. W piśmie tym poinformowano J.W., że zgodnie z pouczeniem zawartym w decyzji, przysługuje mu od niej odwołanie w terminie 14 dniu od daty otrzymania. J.W odebrał pismo i decyzję [...] r. Pismem z [...]r. wniósł odwołanie od decyzji Starosty [...] z [...] r. Zaskarżoną decyzją z [...]r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. umorzyło postępowanie odwoławcze jako bezprzedmiotowe, na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. w związku z art. 105 k.p.a. W uzasadnieniu opisano przebieg postępowania i stwierdzono, że odwołanie zostało wniesione w terminie. Wyjaśniono, że na wstępnym etapie organ odwoławczy winien również rozstrzygnąć kwestię dopuszczalności odwołania. Nie można jednak stwierdzić niedopuszczalności odwołania ze względów podmiotowych, jeżeli wnoszący powołuje się na własny interes prawny. W tej sytuacji organ winien interes ten zbadać i w przypadku stwierdzenia, że wnoszący odwołanie interesem prawnym w sprawie się nie legitymuje, postępowanie odwoławcze umorzyć. Rozważając interes prawny J.W. w niniejszej sprawie Kolegium przyjęło, że skoro nie legitymuje się on tytułem prawnorzeczowym do nieruchomości położonej w zasięgu negatywnego oddziaływania na środowisko, nie jest stroną postępowania administracyjnego w sprawie ograniczenia oddziaływania na środowisko. J.W. legitymuje się umową dzierżawy niezabudowanej części działki nr [...] przy ul. [...] w C. oraz umową najmu lokalu mieszkalnego położonego na tej działce. Skoro odwołanie nie pochodzi od strony postępowania, zasadne jest umorzenie przez organ postępowania odwoławczego. Zastrzeżono, że decyzja rozstrzyga tylko o legitymacji wnoszącego odwołanie, nie tamuje możliwości rozpoznania odwołań wniesionych przez podmioty legitymowane. W skardze do sądu administracyjnego J.W. zarzucił naruszenie prawa materialnego. Podniósł, że umowa dzierżawy obliguje go do troski o utrzymanie przedmiotu dzierżawy w stanie niepogorszonym, co kreuje jego interes prawny w sprawie. Skoro ma tytuł prawny do występowania przed sądami cywilnymi jako władający, to ma też legitymację w postępowaniach administracyjnych. Zarzucił nadto, że organy pominęły w postępowaniu udział właściciela gruntu – Gminy [...]. Stanowisko swoje podtrzymał w piśmie procesowym z [...] r. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozważył, co następuje: W ocenie Sądu wydana decyzja podlega usunięciu z obrotu prawnego, albowiem została wydana z naruszeniem prawa procesowego, mogącym mieć istotny wpływ na wynik postępowania. Naruszenie to jest skutkiem wadliwego rozpoznania przez organ odwoławczy okoliczności faktycznych i ich prawnej kwalifikacji. Kolegium zastrzegło w początkowych fragmentach uzasadnienia, że w pierwszej kolejności dokonało ustaleń dotyczących terminowości i dopuszczalności przedmiotowej odwołania, stwierdzając że nie zachodzą przeszkody do jego rozpoznania. Pismo skarżącego do organu odwoławczego, zgodnie z jego nazwą, potraktowane zostało zatem jako wniesione w terminie odwołanie od decyzji Starosty z [...] r. Kolegium zaakceptowała w ten sposób praktykę, polegającą na doręczeniu decyzji osobie pominiętej przy jej wydaniu, już po upływie terminu do wniesienia odwołania przez stronę, która decyzję otrzymała. Nie budzi wątpliwości, że decyzja z [...] r. została wydana bez udziału skarżącego, nie został on przewidziany jako osoba uprawniona do jej otrzymania i decyzja nie została mu doręczona w czasie, w którym dokonano jej doręczenia M.G., będącemu w konsekwencji jedyną stroną, której decyzja została doręczona. Skutków takiego stanu organ administracji nie może zmienić poprzez dokonanie doręczenia decyzji w późniejszym terminie innym osobom, w szczególności nie można uznać, że takie doręczenie otwiera drogę do złożenia odwołania. W przekonaniu Sądu, wobec doręczenia decyzji z [...] r. M.G., weszła ona do obrotu prawnego i po upływie terminu do wniesienia odwołania, stała się ostateczna. Doręczenie decyzji ostatecznej innym osobom nie umożliwia złożenia odwołania i w konsekwencji uruchomienia zwykłego trybu weryfikacji decyzji. W takiej sytuacji możliwe jest wyłącznie zastosowanie trybu nadzwyczajnego, w szczególności wznowienia postępowania z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a. Wadliwe poinformowanie skarżącego przez Starostę, że może on wnieść odwołanie od decyzji nie ma żadnego znaczenia dla oceny dopuszczalności wniesienia takiego odwołania. Od decyzji ostatecznej, za jaką należy uznać decyzję z [...] r., nie można wnieść odwołania. Kolegium winno po pierwsze dostrzec fakt ostateczności decyzji. Po wtóre zaś, winno zwrócić się do strony z informacją o możliwych do zastosowania procedurach i z zapytaniem, czy w konsekwencji podtrzymuje wolę złożenia odwołania, czy też jej pismo należy kwalifikować w inny sposób, w szczególności jako wniosek o wznowienie postępowania. Rozstrzygnięcie, jakie Kolegium winno podjąć, zależało od wyników tych ustaleń. Natomiast rozpoznanie pisma skarżącego jako odwołania nie było dopuszczalne ze względu na ostateczność decyzji. Rozpoznając sprawę, Kolegium wyjaśni skarżącemu proceduralne uwarunkowania z nią związane i wyda rozstrzygnięcie odpowiadające stanowisku zajętemu przez skarżącego. W przypadku podtrzymania przez niego kwalifikacji pisma jako odwołania, Kolegium stwierdzi jego niedopuszczalność. W sytuacji, gdy strona wskaże, że wnioskuje o wznowienie postępowania, Kolegium przekaże pismo skarżącego organowi właściwemu zgodnie z art. 150 § 1 k.p.a. Mając na względzie podane argumenty, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c. ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012, poz.), orzekł jak w sentencji. O zwrocie kosztów postępowania nie postanowiono ze względu na brak stosownego wniosku strony skarżącej, prawidłowo pouczonej przez Sąd o konieczności jego złożenia do czasu zamknięcia rozprawy. O regulacji art. 210 § 1 ppsa, Sąd pouczył skarżącego w pkt 3 pouczenia do wezwania z 25 października 2011 r. oraz w pkt 5 pouczenia do zawiadomienia o rozprawie z dnia 7 marca 2012 r. O wykonalności uchylonej decyzji do czasu prawomocności wyroku na podstawie art. 152 ppsa nie orzeczone ze względu na treść decyzji nie podlegającej wykonaniu i brak podstaw do prowadzenia postępowania odwoławczego.