II SA/Gl 777/06

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Łucja Franiczek Sędzia NSA Ewa Krawczyk Protokolant starszy referent Magdalena Jankowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi K. K., P. K. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Rejonowy Zarząd Gospodarki Terenami w P. orzekł o wywłaszczeniu na rzecz Państwa stanowiącej własność K. i P. K. nieruchomości położonej w P., obejmującej działki nr A i B o łącznej powierzchni [...] m2 oraz o ustaleniu w zamian za wywłaszczoną nieruchomość odszkodowania w kwocie [...] zł, z jednoczesnym przekazaniem ww. kwoty do depozytu w Sądzie Rejonowym w G. z uwagi na brak adresu osób uprawnionych do odbioru. Pismem z dnia [...] r. K. i P. K. zwrócili się do Sądu Rejonowego w G. Wydziału Ksiąg Wieczystych o wypłatę przedmiotowego odszkodowania. Poinformowali także, iż rozmiary działek zostały niewłaściwie wskazane i przysługuje im również odszkodowanie za różnicę w powierzchni. Następnie z wnioskiem o wypłatę odszkodowania zwrócili się w dniu [...] 2001 r. do Starosty Powiatu G., a pismem z dnia [...] 2001 r. poinformowali Prezydenta G., iż nie byli zawiadomieni o decyzji wywłaszczeniowej, nie wiedzieli też o możliwości odbioru ustalonego w roku 1982 odszkodowania. Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Starosta G. wznowił postępowanie administracyjne w sprawie wywłaszczenia działek nr A i B, podając w uzasadnieniu, iż wnioskodawcy bez własnej winy nie brali udziału w postępowaniu wywłaszczeniowym. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Starosta ten odmówił jednak uchylenia ostatecznej decyzji wywłaszczeniowej albowiem jego zdaniem postępowanie wywłaszczeniowe prowadzone było zgodnie z obowiązującymi wówczas przepisami prawa. W następstwie wniesionego przez K. i P. K. odwołania Wojewoda [...] uchylił zarówno przedmiotową decyzję, jak też postanowienie z dnia [...] r. stwierdzając, iż wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 § 1 pkt 4 Kpa następuje tylko na żądanie strony. Zdaniem Wojewody [...] wnioskodawcy nie złożyli jednak takiego podania i domagali się jedynie wypłaty odszkodowania a zatem tylko w tym zakresie organ I instancji winien był orzekać. Wyrokiem z dnia 16 grudnia 2004 r. sygn. akt 2SA/Ka 2905/02 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę K., i P. K. wniesioną na w/w decyzję Wojewody [...]. Uzasadnienie tego wyroku nie zostało sporządzone. Z uwagi na jego treść oraz przedmiot decyzji będącej przedmiotem kontroli Sądu należy jednak przyjąć, że zaakceptował on stanowisko, iż na tym etapie postępowania małżonkowie K. nie złożyli wniosku o wznowienie postępowania zakończonego decyzją wywłaszczeniową. Wyrokiem tym w przedmiotowym zakresie były związane w dalszym postępowaniu zarówno organy administracji publicznej jak i Sąd w niniejszej sprawie, a to zgodnie z treścią art. 170 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm. zwanej dalej ustawą ppsa ). Po wydaniu tego wyroku bo w piśmie z dnia [...] 2004 r. małżonkowie K. wnieśli o "odnowienie aktu wywłaszczenia działek nr A i B" podnosząc, że błędnie została określona podczas wywłaszczenia ich powierzchnia. Co do niezgodności rzeczywistej powierzchni wywłaszczonych działek z powierzchnią przyjętą w decyzji wywłaszczeniowej powołali się na pismo Kierownika Referatu Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej Starostwa Powiatowego w G. z dnia [...] r. Z pisma tego wynika, iż podczas przeprowadzonego w 2003 r. rozgraniczenia ustalono, że faktyczna powierzchnia działki nr A ( noszącej obecnie numer [...]) wynosi [...] m2 , zaś działki nr B ( noszącej obecnie nr [...]) [...] m2, gdy w decyzji wywłaszczeniowej ich powierzchnie zostały przyjęte odpowiednio na [...] m2 i [...] m2. Ostatecznie charakter w/w pisma z dnia [...] jako wniosku o wznowienie postępowania został sprecyzowany przez małżonków K. w ich piśmie z dnia [...] 2006 r. ( karta [...] akt organu I instancji). Wcześniej bo w piśmie z dnia [...] 2005 r. ( karta [...] tych akt ) oświadczyli oni, że omówione wyżej pismo Powiatowego Ośrodka Dokumentacji i Geodezji Kartograficznej w G. z dnia [...] 2004 r. otrzymali w [...] lub w [...] 2004 r. Orzekając ponownie w przedmiocie wniosku o wznowienie z dnia [...] 2004 r. ( po jego sprecyzowaniu pismem z dnia [...] 2006 r.) Starosta G. decyzją z dnia [...] r. nr [...], wydaną na podstawie art. 104, art. 145 § 1 pkt 5, art. 148 § 1 i art. 149 § 3 Kpa ponownie odmówił wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją wywłaszczeniową Rejonowego Zarządu Gospodarki Terenami w P. z dnia [...]r. Nr [...]. Postanowieniem wydanym w tym samym dniu odmówił jednocześnie sprostowania w tej decyzji wywłaszczeniowej jako oczywistej omyłki powierzchni wywłaszczonych działek. Uzasadniając decyzję o odmowie wznowienia postępowania Starosta G. stwierdził, że w powołanych we wniosku o wznowienie postępowania okolicznościach, stanowiących podstawę wznowienia, małżonkowie K. dowiedzieli się na przełomie [...] i [...] 2004 r. z w/w pisma Starostwa Powiatowego w G. z dnia [...] 2004 , zaś wniosek o wznowienie złożyli w dniu [...] 2005 r. ( według daty stempla pocztowego ). Wniosek ten został zatem złożony z uchybieniem terminu o jakim mowa w art. 148 § 1 kpa. W odwołaniu od tej decyzji z dnia [...] r. P. i K. małżonkowie K. podtrzymali wniosek o wznowienie postępowania podnosząc fakt błędnego określenia w decyzji wywłaszczeniowej powierzchni objętej nią działek. Wojewoda [...] odwołania tego nie uwzględnił i zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymał w mocy orzeczenie organu I instancji z powołaniem się na treść art. 138 § 1 pkt 1 Kpa w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 oraz art. 148 § 1 kpa. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia podzielił ustalenia faktyczne organu I instancji i ich ocenę prawną. W szczególności podzielił ustalenie, że wniosek o wznowienie postępowania został złożony z uchybieniem miesięcznego terminu do jego wniesienia, określonego w art. 148 § 1 kpa. Przyjmując najkorzystniej dla wnioskodawców, że o podstawie wznowienia dowiedzieli się oni w ostatnim dniu [...] 2004 r. ( z omówionego wyżej pisma Starostwa G. z dnia [...] r. ) należało bowiem przyjąć, że wniosek o wznowienie został złożony ponad 6 miesięcy po upływie ustawowego terminu. To zaś musiało skutkować jego oddaleniem. W skardze do sądu administracyjnego P. i K. K. podnieśli, że do wywłaszczenia nieruchomości doszło "bez ich wiedzy", przy błędnym przyjęciu powierzchni wywłaszczonych działek. Powołali się też na treść swojego pisma z dnia [...] 2006 r. złożonego w sprawie tut. Sądu sygnatura II SA/Gl 237/06. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasowe stanowisko i jego uzasadnienie. Dodatkowo stwierdził, że wnioskodawcy nie żądali przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania. W piśmie procesowym z dnia [...] 2006 r. ( karta [...] akt sądowych ) skarżący stwierdzili, że wniosek o wznowienie postępowania z dnia [...] 2004 r. złożyli zgodnie z "poleceniem" WSA w Gliwicach sformułowanym na rozprawie sądowej w [...] 2004 r., które niewątpliwie odpowiadało obowiązującemu prawu. Stwierdzenie to zostało nadto potwierdzone przez ich pełnomocnika na rozprawie sądowej w dniu 20 kwietnia 2007 r. W piśmie procesowym z dnia [...] 2007 r. skarżący wnieśli o dopuszczenie dowodu z zeznań świadka M. W., który na zlecenie Burmistrza P. dokonywał rozgraniczenia ich działek - dla ustalenia okoliczności w jakich doszło do błędnego przyjęcia ich powierzchni w decyzji wywłaszczeniowej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje : Skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem brak jest zdaniem Sądu podstaw do przyjęcia, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa, a tylko pod tym względem podlegała ona kontroli w postępowaniu sądowym zgodnie z treścią art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ). W pierwszej kolejności należy podkreślić, że w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Sąd nie znalazł podstaw do zakwestionowania z urzędu ( w zw. z treścią art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a.), że wniosek o wznowienie postępowania oparty na przesłance wymienionej w art. 145 § 1 pkt 5 kpa skarżący sformułowali w piśmie procesowym z dnia [...] 2004 r. Ustaleń w tym względzie organów obu instancji skarżący nie kwestionowali. Wprost przeciwnie na tę datę powołali się jednoznacznie w swoim piśmie procesowym z dnia [...] 2006 r., przytaczając jednocześnie okoliczności w jakich doszło do jego złożenia. Za ustaleniem tym przemawia też w jednoznaczny sposób treść pisma skarżących z dnia [...] 2006 r. złożonego w sprawie tut. Sądu sygn. akt II SA/Gl 237/06 ( karta [...] tych akt ), na które powołali się również w skardze. Za takim ustaleniem przemawia nadto , co już podkreślono, treść art. 170 ustawy p.p.s.a. ( a to w związku z wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 16 grudnia 2004 r. sygn. akt II SA/Ka 2905/02). W tej zaś sytuacji nie sposób podważyć stanowiska organów obu instancji, którego skarżący zresztą nie kwestionowali, że ich wniosek o wznowienie postępowania sformułowany w piśmie z dnia [...] 2004 r. został złożony z uchybieniem terminu o jakim mowa w art. 148 § 1 kpa. Nawet bowiem przyjmując najkorzystniej dla skarżących, że o powoływanej podstawie wznowienia z art. 145 § 1 pkt 5 kpa dowiedzieli się oni z pisma Starostwa Powiatowego w G. z dnia [...] 2004 r. dołączonego im najpóźniej w końcu [...] 2004 r. ( o różnicy powierzchni działek skarżący piszą już bowiem chociażby w swoim piśmie procesowym, które wpłynęło do tego Starostwa dnia [...] 2003 r. – kserokopia karta [...] akt sądowych ), to termin do złożenia wniosku o wznowienie postępowania upływał [...] 2004 r., gdy tymczasem wniosek został sporządzony dopiero [...] 2004 r. Zasadnie też zwrócił uwagę Wojewoda [...], że skarżący ani nie złożyli wniosku o przywrócenie tego terminu ani też nie usprawiedliwili jego uchybienia. W takiej sytuacji odmowa wznowienia postępowania administracyjnego znajdowała swoje uzasadnienie w treści art. 149 § 3 kpa. Skutkuje to oddaleniem skargi jako nieuzasadnionej na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a. Sąd oddalił wcześniej wniosek skarżących o dopuszczenie dowodu z przesłuchania świadka M. W., gdyż zgodnie z treścią art. 106 § 3 ustawy p.p.s.a. władny jest przeprowadzić jedynie dowód uzupełniający z dokumentów. Nadto należy zważyć, iż okoliczność błędnego oznaczenia w decyzji wywłaszczeniowej powierzchni działek skarżących nie była kwestionowana, a właśnie na tę okoliczność dowód z tego świadka był wnioskowany. Należy też podnieść, że z przyczyn określonych w art. 145 § 1 pkt 5 kpa wznowienie postępowania może nastąpić również z urzędu. Wtedy też wznowienie postępowania nie jest ograniczone żadnym terminem. Skorzystanie z tej możliwości powinien rozważyć Starosta G., a to w sytuacji gdy błędne przyjęcie powierzchni działek w decyzji wywłaszczeniowej nie budzi w świetle materiału sprawy wątpliwości. Za wznowieniem z urzędu postępowania w takiej sytuacji przemawia treść art. 7,8 i 9 kpa, zwłaszcza w sytuacji, gdy skarżący mieszkający od dłuższego czasu za granicą mają wyraźne trudności z precyzyjnym formułowaniem swoich żądań i obroną swoich praw.