II SA/Gl 779/07

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Leszek Kiermaszek, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Bogucka, Sędzia WSA Rafał Wolnik (spr.), Protokolant starszy referent Magdalena Jankowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 lutego 2008r. sprawy ze skargi G. S. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie ustalenia obowiązku uiszczania opłat za odbiór odpadów komunalnych stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia oraz orzeka, że nie podlega ono wykonaniu w całości. Zaskarżonym postanowieniem Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania przez skarżącego od decyzji Wójta Gminy R. z dnia [...] roku, Nr [...] w przedmiocie ustalenia obowiązku uiszczenia opłat za odbieranie odpadów komunalnych. Jako podstawę prawną zaskarżonego rozstrzygnięcia wskazano art. 134 w związku z art. 129 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego (kpa). W uzasadnieniu organ wskazał, że decyzja Wójta Gminy R., od której odwołanie wniósł skarżący, została mu doręczona w dniu [...] roku. Odwołanie wniesione zostało w dniu [...] roku, a zatem po terminie przewidzianym w art. 129 kpa, co uzasadniało wydanie zaskarżonego postanowienia. W dalszej, obszernej części uzasadnienia, Samorządowe Kolegium Odwoławcze odniosło się merytorycznie do twierdzeń i zarzutów skarżącego podniesionych w odwołaniu, dokonując ich analizy na gruncie przepisów ustawy z dnia 13 września 1996 roku o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (tekst jedn. Dz.U. z 2005 roku, Nr 236, poz. 2008). W skardze na to postanowienie skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący podnosi okoliczności mające wskazywać na niezasadność i niewykonalność decyzji Wójta Gminy R. z dnia [...] roku. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie powtarzając treść uzasadnienia zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga musiała zostać uwzględniona, aczkolwiek z odmiennych przyczyn, aniżeli te które zostały w niej wskazane. W pierwszej kolejności wskazać należy, że sądy administracyjne zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Sprawując taką kontrolę sądy te nie są związane zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – zwanej dalej p.s.a.), a zgodnie z art. 145 § 1 pkt 2 p.s.a. zobowiązane są do stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kpa. Zaskarżone w niniejszej sprawie postanowienie wydane zostało z rażącym naruszeniem prawa, a tym samym uznać je należało za nieważne na zasadzie art. 156 § 1 pkt 2 kpa. Z akt sprawy wynika bowiem, co umknęło Samorządowemu Kolegium Odwoławczemu, że skarżący zakwestionował decyzję Wójta Gminy R. już w piśmie z dnia [...] roku. Pismo to, jak wynika z załączonej koperty, zostało w tym samym dniu tj. w dniu [...] roku nadane na adres organu pierwszej instancji w Urzędzie Pocztowym K. Z jego treści wynika w sposób nie budzący wątpliwości, iż skarżący nie jest zadowolony z rozstrzygnięcia (art. 128 kpa). Wyraźnie przy tym wskazuje datę i numer kwestionowanej decyzji, a ponadto powołuje się na wcześniej zajmowane przez siebie stanowisko w sprawie. Skoro zatem, co jest w sprawie bezsporne, decyzja organu pierwszej instancji doręczona została skarżącemu w dniu [...] roku, to pismo wniesione w dniu [...] roku spełniające warunki z art. 128 kpa należy uznać za odwołanie od tej decyzji i to za odwołanie wniesione w przewidzianym w art. 129 § 2 kpa terminie. Wobec powyższego pismo skarżącego z dnia [...] roku, które wpłynęło do organu pierwszej instancji w dniu [...] roku nie mogło stanowić odwołania od decyzji tego organu z dnia [...] roku. Pismo to, jak sam skarżący w nim wskazał, dotyczy pisma Wójta Gminy R. Nr [...] i w istocie stanowi odpowiedź na to pismo. W aktach sprawy znajduje się pismo Wójta z dnia [...] roku o podanym przez skarżącego numerze i porównując treść obu tych pism nie sposób nie dostrzec, że noszą one znamiona korespondencji prowadzonej pomiędzy organem a zobowiązanym na etapie wszczęcia postępowania egzekucyjnego w zakresie obowiązków określonych decyzją z dnia [...] roku. Skoro zatem pismo skarżącego z dnia [...] roku nie jest odwołaniem od decyzji Wójta Gminy R. z dnia [...] roku, to stwierdzenie w drodze postanowienia, że zostało ono wniesione z uchybieniem terminu do wniesienia odwołania, nie znajduje oparcia w obowiązujących przepisach prawa. Przepis art. 134 kpa odnosi się bowiem wyłącznie do środków zaskarżenia takich jak odwołanie i zażalenie (art. 144 kpa), nie zaś do innych pism składanych w postępowaniu administracyjnym. Bez znaczenia dla oceny sprawy pozostaje stanowisko organu pierwszej instancji zaprezentowane w piśmie datowanym na [...] roku (wydaje się z okoliczności sprawy, że chodziło o [...] roku), przekazującym pismo skarżącego z dnia [...] roku, w którym organ ten stwierdza, iż pismo skarżącego stanowi odwołanie od decyzji z dnia [...] roku. Rolą organu odwoławczego jest zbadanie na etapie wstępnym, jaki charakter ma wniesione pismo, a także zapoznanie się z całością akt sprawy. Zgodnie bowiem z art. 140 kpa w sprawach nie uregulowanych w art. 136-139 kpa, w postępowaniu przed organami odwoławczymi mają odpowiednie zastosowanie przepisy o postępowaniu przed organami pierwszej instancji, a to oznacza m.in., że obowiązkiem organu odwoławczego jest dokładne i wszechstronne wyjaśnienie stanu faktycznego i prawnego. Niezależnie od powyższego zwrócić przyjdzie uwagę, iż również bez podstawy prawnej w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia odniesiono się do meritum sprawy. Zgodnie z art. 107 § 3 kpa uzasadnienie winno dotyczyć faktów i wyjaśnienia podstawy prawnej danego rozstrzygnięcia. Skoro zatem rozstrzygnięcie zapadło w trybie art. 134 kpa, to uzasadnienie winno się ograniczać do wskazania motywów zastosowania tego właśnie przepisu w okolicznościach danej sprawy. Wykroczenie poza tak ukształtowane granice uzasadnienia może stanowić przedwczesny osąd sprawy, co wydaje się niedopuszczalne, w szczególności, kiedy stronie przysługują jeszcze prawne możliwości wzruszenia decyzji. Postanowienie o uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, wydane w trybie art. 134 kpa, ma charakter wyłącznie procesowy. Błędne jest zatem zamieszczanie w jego uzasadnieniu treści dotyczącej obowiązków strony wynikających z przepisów prawa materialnego, bowiem treść taka dotyczy kwestii merytorycznych, które nie mogą być rozstrzygane w drodze takiego postanowienia. Stwierdzić w tym miejscu przyjdzie, że samo uchybienie w zakresie uzasadnienia postanowienia nie wyczerpuje znamion rażącego naruszenia prawa. Znamiona te wyczerpuje natomiast wydanie postanowienia w odniesieniu do pisma nie będącego odwołaniem ani zażaleniem w rozumieniu przepisów kpa, a z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie, co wyżej wykazano. Ustalone wyżej rażące naruszenie prawa jest przesłanką stwierdzenia nieważności zaskarżonego postanowienia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny. Przepis art. 145 § 1 pkt 2 p.s.a. stanowi bowiem, że sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kpa lub innych przepisach. Wykazanie przyczyny nieważności postanowienia jest okolicznością przesądzającą treść rozstrzygnięcia. Sąd nie może w tej sytuacji ustosunkować się do merytorycznej argumentacji skargi, ani tym bardziej, oceniać w tym kontekście decyzji organu pierwszej instancji. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na zasadzie art. 145 § 1 pkt 2 p.s.a. W kwestii wykonalności zaskarżonego postanowienia Sąd orzekł po myśli art. 152 p.s.a., natomiast o zwrocie kosztów postępowania nie orzeczono, a to z uwagi na brak złożenia stosownego wniosku, pomimo uprzedniego pouczenia skarżącego w tym przedmiocie (art. 210 § 1 p.s.a.). Wskazówki co do dalszego prowadzenia postępowania wynikają wprost z powyższych wywodów. W szczególności organ odwoławczy przystąpi do rozpoznania odwołania skarżącego z dnia [...] roku od decyzji organu pierwszej instancji z dnia [...] roku. Na marginesie tylko wskazać przyjdzie, że poukładane w sposób przypadkowy i niechronologiczny akta administracyjne nie przyczyniają się do usprawnienia postępowania i wydania prawidłowych rozstrzygnięć. To jednak w niczym nie usprawiedliwia wydania zaskarżonego postanowienia, a jedynie świadczy o niestaranności osób odpowiedzialnych za gromadzenie i porządkowanie akt sprawy.