II SA/Gl 78/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Piotr Broda, Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Protokolant starszy referent Aleksandra Gumuła, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 września 2013 r. sprawy ze skargi J.S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie pozwolenia na budowę 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty [...] z dnia [...]r., nr [...], 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącej kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Na wniosek P. D. i M. D. wszczęte zostało postępowanie administracyjne w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i wydania pozwolenia na rozbudowę i nadbudowę budynku mieszkalnego jednorodzinnego położonego w Gminie L. na nieruchomości oznaczonej numerem [...]. W toku postępowania E. S. i obecnie skarżąca J. . – współwłaściciele sąsiedniej nieruchomości - zakwestionowali te plany inwestycyjne wskazując, że planowana inwestycja spowoduje nadmierne zacienienie należącego do nich budynku, usytuowanego na sąsiedniej nieruchomości. Postanowieniem z dnia [...] r. organ administracji architektoniczno – budowlanej pierwszej instancji nałożył na inwestorki obowiązek przedłożenia analizy zacienienia budynku należącego do J. S. i E. S. Wnioskodawczynie zadośćuczyniły temu wezwaniu w wyznaczonym terminie. Decyzją z dnia [...] r., nr [...], Starosta [...] odmówił P. D. i M. D. zatwierdzenia projektu budowlanego i wydania pozwolenia na rozbudowę i nadbudowę przedmiotowego budynku. Organ wskazał, że planowana inwestycja nie spełnia warunku określonego w § 13 ust.1 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie, albowiem rozbudowa spowoduje utrwalenie istniejącego zacienienia sąsiedniego budynku. W wyniku odwołania złożonego przez inwestorki, Wojewoda [...], decyzją z dnia [...] r., nr [...], uchylił decyzje organu pierwszej instancji w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że budynek przeznaczony do rozbudowy już obecnie powoduje zacienienie budynku należącego do J. S. i E. S., a tym samym planowana rozbudowa w zasadniczy sposób nie zmieni tego stanu. W ocenie organu odwoławczego przepis § 13 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych winien być rozpatrywany łącznie z § 57 i 60 rozporządzenia, co ze względu na charakter i układ pomieszczeń w budynku należącym do skarżącej i E. S. mogłoby wpłynąć na wynik toczącego się postępowania. Organ pierwszej instancji, po ponownym rozpatrzeniu sprawy, decyzją z dnia [...]r., nr [...], udzielił P. i M. D. pozwolenia na budowę. W uzasadnieniu organ podniósł, że zasadniczą kwestią, która wymagała wyjaśnienia była analiza zacienienia pomieszczeń w budynku należącym do skarżącej i E. S. W toku postępowania organ ustalił, że dwa pomieszczenia, które ewentualnie mogą zostać zacienione posiadają dodatkowe otwory okienne, przez które zapewniony jest dostęp światła, a tym samym nie zostały naruszone uregulowania dotyczące wskazanych wyżej warunków technicznych. Odwołanie od tej decyzji złożyła skarżąca podnosząc brak dokładnych ustaleń odnośnie kwestii nasłonecznienia należącego do niej budynku oraz nieuwzględnienie zastrzeżeń co do przebiegu granicy pomiędzy obydwiema nieruchomościami. Po rozpatrzeniu odwołania Wojewoda [...] zaskarżoną w niniejszym postępowaniu decyzją, utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy podzielił stanowisko prezentowane przez organ pierwszej instancji wskazując, że już obecne usytuowanie obu budynków wskazuje na zacienienie budynku skarżącej, a tym samym planowana inwestycja nie pogorszy jej sytuacji. Nadto organ odwoławczy zwrócił uwagę, że przepisy § 13 ust. 1 oraz § 57 i 60 rozporządzenia w sprawie warunków technicznych winny być analizowane łącznie, co oznacza, że w ich świetle planowana inwestycja jest dopuszczalna i nie narusza obowiązujących regulacji. W skardze na powyższą decyzję skarżąca zarzuciła naruszenie art. 7, 9 i 11 Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.) domagając się jej uchylenia. Skarżąca zaznaczyła, że wizja lokalna mająca na celu ocenę stopnia nasłonecznienia należącego do niej budynku została przeprowadzona w miesiącu sierpniu, co nie dawało podstaw do wysnucia wniosków odnośnie stopnia nasłonecznienia w innych miesiącach – w marciu i we wrześniu. W trakcie wizji, pomimo żądania strony nie dokonano pomiaru istniejących otworów okiennych, nie przesłano jej również, pomimo wyraźnej prośby protokołu ze wspomnianej wizji. Organy nie wzięły również pod uwagę zastrzeżeń co do przebiegu granicy pomiędzy nieruchomościami. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, odwołując się do argumentacji zawartej w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie, która miała miejsce w dniu 11 września 2013 r. pełnomocnik skarżącej złożył pismo procesowe zawierające dodatkową argumentację strony, przemawiającą za uchyleniem zaskarżonej decyzji i zaznaczył, że sporządzenie analizy nasłonecznienia w [...], a nie w dniu [...] i [...] jest sprzeczne z przepisami rozporządzenia Ministra Infrastruktury w sprawie warunków technicznych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje: Skarga zasługiwała na uwzględnienie, albowiem wydane przez organy administracji architektoniczno – budowlanej obydwu instancji rozstrzygnięcia dotknięte są uchybieniami, które musiały skutkować wyeliminowaniem z obrotu prawnego kontrolowanych decyzji. W myśl art. 35 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (tekst jednolity: Dz. U. z 2010 r. nr 243, poz. 1623 ze zm.), przed wydaniem decyzji o pozwoleniu na budowę lub odrębnej decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego właściwy organ sprawdza (...) zgodność projektu zagospodarowania działki lub terenu z przepisami, w tym techniczno-budowlanymi. Takimi przepisami są regulacje zawarte w rozporządzeniu Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie (Dz. U. nr 75, poz. 690 ze zm. – zwanego dalej rozporządzeniem). Analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że wydanie zaskarżonej decyzji jak również poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji nastąpiło z naruszeniem prawa, polegającym na błędnej ocenie zgodności projektu zagospodarowania z przepisami prawa, w szczególności z § 12 ust. 3 pkt 3, § 13, § 57 i § 60 rozporządzenia. Organy administracji architektoniczno – budowlanej nie dostrzegły, że projekt narusza § 12 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia. Zarzut dotyczący naruszenia tego przepisu nie został co prawda podniesiony w skardze, nie mniej jednak Sąd, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. – zwanej dalej p.p.s.a.) i badając sprawę z uwzględnieniem treści art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), nie mógł przejść nad tym naruszeniem do porządku zwłaszcza, że ma ono istotny wpływ na wynik sprawy. Przepis § 12 ust. 3 pkt 3 rozporządzenia stanowi, że w zabudowie jednorodzinnej, uwzględniając przepisy odrębne oraz zawarte w § 13, 60 i 271-273, dopuszcza się (...) rozbudowę budynku istniejącego, usytuowanego w odległości mniejszej niż określona w ust. 1 od granicy z sąsiednią działką budowlaną, jeżeli w pasie o szerokości 3 m wzdłuż tej granicy zostaną zachowane jego dotychczasowe wymiary, a także nadbudowę tak usytuowanego budynku o nie więcej niż jedną kondygnację, przy czym w nadbudowanej ścianie, zlokalizowanej w odległości mniejszej niż 4 m od granicy nie może być otworów okiennych lub drzwiowych. Analiza znajdującego się w aktach sprawy projektu, a w szczególności jego części graficznej pozwoliła stwierdzić, że istniejący budynek mieszkalny, objęty wnioskiem o pozwolenie na budowę (rozbudowę i nadbudowę) znajduje się w odległości 50 cm od granicy z nieruchomością sąsiednią, której współwłaścicielką jest skarżąca. Planowana rozbudowa, jak wynika to z przedłożonego projektu, dochodzi do granicy z działką skarżącej - projektowany wiatrołap wysuwa się o 50 cm poza lico istniejącej ściany, stając ścianą w granicy działki. Oznacza to więc, że w pasie o szerokości 3 m wzdłuż granicy, w razie realizacji zamierzonej inwestycji, dojdzie do zmiany gabarytów istniejącego budynku, co w świetle przywołanego wyżej przepisu jest niedopuszczalne, a co obu organom umknęło z pola widzenia. Dalej wskazać trzeba, że skarżąca miała rację odnośnie zakwestionowania ustaleń dotyczących zacienienie należącego do niej budynku przez budynek usytuowany na nieruchomości sąsiedniej, objęty wnioskiem o rozbudowę. Przypomnieć trzeba, że w myśl § 13, § 57 i § 60 rozporządzenia projektowana rozbudowa winna spełniać wymogi oświetlenia i nasłonecznienia wynikające z tzw. "linijki słońca". Innymi słowy, w toku postępowania administracyjnego należy ustalić, czy w dniach równonocy – 21 marca i 21 września - słońce w sposób dostateczny, zgodny z normą przewidzianą w § 60 ust. 1 rozporządzenia, zapewniony będzie dostęp światła do pomieszczeń przeznaczonych na pobyt ludzi. W rozpoznawanej sprawie została co prawda sporządzona analiza dotycząca stopnia zacienienia budynku należącego do skarżącej, nie mniej jednak brak w niej ustaleń dotyczących stopnia nasłonecznienia tego budynku we wskazanych wyżej dniach równonocy, co czyni jej treść bezużyteczną dla oceny zgodności planowanej inwestycji z przywołanymi wyżej przepisami rozporządzenia. Nad tym faktem organy obu instancji przeszły jednak do porządku, konstatując jedynie, że skoro budynek skarżącej już jest zacieniony, planowana rozbudowa nie zmieni tego stanu w znaczący sposób. Zarazem nie ustalono, czy istnienie otworów okiennych w innych ścianach pozwala na stwierdzenie, że w pomieszczeniach przeznaczonych na pobyt ludzi zapewniona będzie wystarczająca ilość światła. Kwestia ta ma zaś istotne znaczenie dla wyniku sprawy, stąd też czynności dowodowe podjęte przez organy w toku postępowania należy uznać za dalece niewystarczające. Na marginesie jedynie zauważyć trzeba, że wbrew stanowisku pełnomocnika skarżącej tego rodzaju analiza nie musi być dokonywana w dniu [...] lub [...]. Znając bowiem parametry ekliptyki Ziemi, biegły dysponujący specjalistyczną wiedzą w tym zakresie może dokonać niezbędnych obliczeń i ustalić położenie słońca, a co za tym idzie również stopień zacienienia w zasadzie w dowolnym dniu roku. Na koniec wreszcie Sąd zwraca uwagę na niejasności wynikające z lektury projektu budowlanego, na które nie zwrócił uwagi żaden z organów orzekających w niniejszej sprawie. Sporządzona na potrzeby rozbudowy inwentaryzacja istniejącego budynku pozwala stwierdzić, że północna ściana przedmiotowego budynku jest pozbawiona otworów okiennych. Tymczasem w projekcie budowlanym przewidziano umieszczenie dwóch otworów (w łazienkach na parterze i na piętrze) co stoi w ewidentnej sprzeczności z art. 12 ust. 1 i ust. 3 pkt 3 rozporządzenia. Lektura części graficznej projektu budowlanego nie wskazuje, czy mają to być okna czy też otwory wypełnione pustakami szklanymi. Brak w tej kwestii jakichkolwiek wskazówek w części opisowej projektu stanowi dodatkowy argument przemawiający za uwzględnieniem skargi. Mając na względzie powyższe, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji wyroku stwierdzając po myśli art. 152 tej ustawy, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. W oparciu o art. 200 p.p.s.a. zasądzono od organu na rzecz skarżącej kwotę 500 (pięćset) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, które stanowi uiszczony wpis od skargi w wysokości 500 zł. Wskazówki co do dalszego postępowania wynikają wprost z naprowadzonych wyżej motywów. W pierwszej jednak kolejności organy ustalą, czy została rozpoczęta realizacja przedmiotowej inwestycji. W takim bowiem przypadku postępowanie w sprawie udzielenia pozwolenia na budowę stałoby się bezprzedmiotowe, zaś dalsze postępowanie w kwestii zgodności z prawem zrealizowanej lub będącej w toku realizacji inwestycji, winno być prowadzone przez organy nadzoru budowlanego.