II SA/Gl 780/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk, Sędziowie Asesor Barbara Brandys-Kmiecik,, WSA Rafał Wolnik (spr.), Protokolant stażysta Beata Kapłon, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lipca 2006 r. sprawy ze skargi Spółki z o.o. "A" w K. na postanowienie [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie opłaty legalizacyjnej 1. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S. z dnia [...] r. nr [...] oraz orzeka, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości, 2. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego na rzecz skarżącej kwotę [...] /[...]/ złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Na skutek wniosku skarżącej "A" Spółki z o.o. z siedzibą w K., złożonego w dniu [...] 2003 roku i skierowanego do Prezydenta Miasta S., wszczęte zostało postępowanie o udzielenie pozwolenia na użytkowanie hali magazynowej wyrobów [...] położonej w S. przy ul. [...]. W związku ze zmianą właściwości organów w tym przedmiocie, jaka nastąpiła od dnia 11 lipca 2003 roku (ustawa z dnia 27 marca 2003 roku o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz zmianie niektórych ustaw – Dz.U. Nr 80, poz. 718) wniosek skarżącej przekazany został do Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w S., który pismem z dnia [...] 2003 roku zawiadomił skarżącą Spółkę o wyznaczeniu terminu wizji na terenie wnioskowanego obiektu. Wizja taka odbyła się w dniu [...] 2003 roku, a ze sporządzonego przy udziale przedstawiciela skarżącej protokołu wynika, że przedmiotowa hala wybudowana została w latach 1996-1997 bez pozwolenia na budowę. Hala znajduje się w bardzo dobrym stanie technicznym i jest zgodna z przedłożoną inwentaryzacją powykonawczą. W protokole zaznaczono ponadto, że inwestorem hali jest "B" Spółka z o.o. z siedzibą w K.. W toku postępowania ustalono również, iż inwestycja zgodna jest z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego miasta S. (pismo UM w S. z dnia [...] 2003 roku, Nr [...] wraz z załącznikami). W dniu [...] 2003 roku Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego w S. wydał w trybie art. 48 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane (obecnie tekst jedn. Dz.U. z 2003 roku, Nr 207, poz. 2016 z późn. zm.) postanowienie oznaczone numerem [...], na mocy którego nakazał wstrzymanie robót budowlanych oraz przedłożenie dokumentów, o których mowa w art. 33 ust. 2 i 3 Prawa budowlanego. Postanowienie to skierowane zostało do "B" Spółki z o.o. Nałożone obowiązki zostały wykonane, zaś w dniu [...] 2004 roku organ pierwszej instancji powołując się na art. 49 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 59g Prawa budowlanego postanowieniem Nr [...] ustalił dla firmy "B" Spółki z o.o. opłatę legalizacyjną w kwocie [...] złotych, stwierdzając w uzasadnieniu, iż zachodzą przesłanki do legalizacji obiektu. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca Spółka "A" Spółka z o.o. Wskazała, że wobec złożenia wniosku przed nowelizacją ustawy Prawo budowlane, wniosek ten winien był zostać rozpoznany na podstawie przepisów dotychczasowych, które nie przewidywały opłaty legalizacyjnej. Rozpoznając zażalenie [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego zaskarżonym w niniejszej sprawie postanowieniem utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wskazano, że wobec wejścia w życie z dniem 11 lipca 2003 roku znowelizowanych Przepisów prawa budowlanego organ pierwszej instancji prawidłowo je zastosował, umożliwiając tym samym legalizacje przedmiotowej samowoli budowlanej. Za prawidłowe uznano także samo wyliczenie wysokości opłaty. Skargę do Sądu na to postanowienie złożyła skarżąca, wnosząc o zmniejszenie opłaty legalizacyjnej o połowę. Stwierdziła, że wymierzona opłata jest zbyt wysoka, albowiem znacznie przewyższa wartość spornej hali. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Na rozprawie w dniu 30 maja 2006 roku pełnomocnik skarżącej złożył do akt pismo procesowe z dnia [...] 2006 roku wraz z odpisem postanowień Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] roku i [...] roku, a także aktualny odpis z Krajowego Rejestru Sądowego według stanu na dzień [...] 2006 roku. W złożonym piśmie procesowym pełnomocnik skarżącej domagał się stwierdzenia nieważności zaskarżonego postanowienia, jak również poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji, ewentualnie ich uchylenia. Na poparcie swojego stanowiska podał, iż na mocy uchwały z dnia [...] roku doszło do połączenia Spółek "B" i "A" poprzez przejęcie tej pierwszej przez obecnie skarżącą. Połączenie to zostało wpisane do Krajowego Rejestru Sądowego na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w K. z dnia [...] roku. W konsekwencji postanowieniem wydanym z urzędu Sąd Rejonowy w K. postanowieniem z dnia [...] roku wykreślił "B" Spółkę z o.o. z Krajowego Rejestru Sądowego na podstawie art. 45 ust. 5 ustawy o Krajowym Rejestrze Sądowym. W takiej sytuacji zaskarżone postanowienia wydane zostały w stosunku do nieistniejącego podmiotu, co skutkuje ich nieważnością na zasadzie art. 156 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego (kpa). Ponadto zarzucono niewłaściwe zastosowanie przepisów prawa, gdyż zdaniem skarżącej w sprawie winny znaleźć zastosowanie przepisy Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym przed dniem 11 lipca 2003 roku. Ustosunkowując się do powyższych twierdzeń skarżącej, organ odwoławczy pismem z dnia [...] 2006 roku podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko. Powołał się na przepis art. 30 § 4 kpa, który w jego ocenie w zaistniałej sytuacji pozwala przyjąć, że postępowanie z udziałem następcy prawnego nie wymaga powtórzenia. Odnośnie natomiast właściwego zastosowania prawa powołał się na przepis art. 7 ust. 2 ustawy nowelizującej z dnia 27 marca 2003 roku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga musiała zostać uwzględniona, aczkolwiek Sąd nie podzielił wszystkich argumentów, podnoszonych przez skarżącą. W pierwszej kolejności wskazać należy, że sądy administracyjne zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału Sąd doszedł do przekonania, że postanowienie organu pierwszej instancji dotknięte jest kwalifikowaną wadą prawną skutkującą stwierdzenie nieważności. Tym samym zaskarżone postanowienie, jako utrzymujące w mocy postanowienie dotknięte wadą nieważności, również jest postanowieniem nieważnym. W sprawie pozostaje bezsporne, że w dniu [...] 2003 roku doszło do ujawnienia w Krajowym Rejestrze Sądowym połączenia Spółek "B" i "A". Z tą też datą połączenie wywołało określone skutki prawne. Do połączenia Spółek doszło w trybie art. 492 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 15 września 2000 roku Kodeks spółek handlowych (Dz.U. Nr 94, poz. 1037 z późn. zm.), zwanej dalej ksh, w ten sposób, ze Spółka "A" przejęła Spółkę "B". Również skutek rozwiązania i wykreślenia z rejestru Spółki przejętej ("B") nastąpił z tą datą, a to wobec treści art. 493 § 1 i 2 ksh. Od tego momentu Spółka "B" utraciła swój byt prawny. Tymczasem postanowienie organu pierwszej instancji wydane zostało w dniu [...] roku i skierowane do "B" Spółki z o.o., która to osoba w tej dacie już nie istniała. Z kolei zaskarżone postanowienie utrzymuje w mocy tak zaadresowane postanowienie organu pierwszej instancji w żaden sposób nie odnosząc się do kwestii zmiany strony postępowania. Wydanie postanowienia w stosunku do "B" Spółki z o.o. w K. musi w świetle powyższego prowadzić do wniosku, że postanowienie to skierowane zostało do osoby nie będącej stroną w sprawie, albowiem osoba ta prawnie nie istniała w dacie jego wydania. Taka z kolei sytuacja powoduje, iż wyczerpana została przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji określona w art. 156 § 1 pkt 4 Kodeksu postępowania administracyjnego. Nieważność, jaką dotknięte zostały kontrolowane przez Sąd postanowienia organów obu instancji ma charakter bezwzględny i o ile nie została stwierdzona w postępowaniu administracyjnym, o tyle musiała zostać uwzględniona w postępowaniu sądowo-administracyjnym. Podnoszona przez organ odwoławczy kwestia następstwa prawnego z art. 30 § 4 kpa nie znajduje zastosowania w niniejszej sprawie. Co prawda nie ulega wątpliwości, że skarżąca na zasadzie art. 494 § 1 ksh wstąpiła w wszelkie prawa i obowiązki Spółki "B", to jednak art. 30 § 4 kpa stanowi, że następcy prawni wstępują w miejsce dotychczasowej strony jeżeli zbycie (tutaj przejęcie) praw następuje w toku postępowania. Tymczasem do przejęcia praw przez skarżącą doszło jeszcze przed wszczęciem postępowania w niniejszej sprawie. Już sam ten fakt eliminuje możliwość wydania postanowienia w stosunku do poprzednika prawnego. Zauważyć przyjdzie, iż nawet gdyby do przejęcia doszło w toku postępowania administracyjnego, to skutkiem zastosowania art. 30 § 4 kpa winno być wydanie postanowienia w stosunku do podmiotu przejmującego prawa i obowiązki dotychczasowej strony, co również nie miało miejsca. Art. 494 § 1 ksh znalazł w tej sprawie zastosowanie o tyle, że na jego podstawie Sąd przyjął, iż skarżąca Spółka ma interes prawny uprawniający ją do wniesienia skargi po myśli art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej p.s.a. Nie zasługują natomiast na uwzględnienie te zarzuty skarżącej, które odnoszą się do niewłaściwego zastosowania przepisów Prawa budowlanego w brzmieniu obowiązującym od dnia 11 lipca 2003 roku. Zgodnie bowiem z art. 7 ust. 2 ustawy nowelizującej z dnia 27 marca 2003 roku do postępowań dotyczących obiektów budowlanych wybudowanych bez wymaganego pozwolenia na budowę wszczętych przed dniem wejścia w życie ustawy, a nie zakończonych decyzją ostateczną, stosuje się przepisy m.in. art. 48 i 49 Prawa budowlanego w brzmieniu nadanym ustawą nowelizującą. Sąd nie podziela również tych argumentów skarżącej, które odnoszą się do wysokości i uciążliwości nałożonej opłaty legalizacyjnej. Kwestie te nie zależą bowiem od uznania organu i organ nie ma podstaw do miarkowania, a tym bardziej do odstąpienia od wymierzenia tej opłaty. Brak też podstaw do uzależniania wysokości opłaty legalizacyjnej od wartości obiektu. Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji na zasadzie art. 145 § 1 pkt 2 p.s.a. W przedmiocie wykonalności zaskarżonego postanowienia Sąd orzekł na podstawie art. 152 p.s.a. O kosztach postępowania orzeczono na zasadzie art. 200 w zw. z art. 205 p.s.a. uwzględniając uiszczony przez skarżącą wpis sądowy, opłatę skarbową od pełnomocnictwa oraz wynagrodzenie adwokata w wysokości wynikającej z § 18 ust. 1 pkt 1 lit. a) w związku z § 6 pkt 7 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 z późn. zm.). Wobec treści rozstrzygnięcia sprawa będzie ponownie przedmiotem postępowania przed organem pierwszej instancji, który w szczególności ustali aktualny status strony w postępowaniu i uwzględni aktualny stan prawny wynikający w szczególności ze zmian wprowadzonych ustawą z dnia 16 kwietnia 2004 roku o zmianie ustawy – Prawo budowlane (Dz.U. Nr 93, poz. 888) oraz ustawą z dnia 28 lipca 2005 roku o zmianie ustawy – Prawo budowlane oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz.U. Nr 163, poz. 1364) ze zwróceniem uwagi na zawarte w tych ustawach przepisy intertemporalne.