II SA/Gl 780/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski, Sędziowie Sędzia WSA Iwona Bogucka (spr.),, Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Protokolant sekretarz sądowy Anna Trzuskowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 listopada 2008r. sprawy ze skargi A.T. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia (...). nr (...) w przedmiocie podziału nieruchomości 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz utrzymane nim w mocy postanowienie Wójta Gminy O. z dnia (...). nr (...), 2. orzeka, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. na rzecz skarżącego (...) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pismem z dnia [...] r. Wójt Gminy O. zawiadomił A. T. o wszczęciu z urzędu postępowania w sprawie podziału nieruchomości nr [...], mającego na celu wydzielenie pasa drogowego planowanej drogi dojazdowej. Sporządzony został wstępny projekt podziału nieruchomości w skali 1:2000. Z działki nr [...] o pow. [...] ha zaplanowano wydzielenie trzech nowych działek: oznaczonej nr [...] o pow. [...] ha z przeznaczeniem pod drogę oraz oznaczonych nr [...] (o pow. [...] ha) i nr [...] (o pow. [...]), stanowiących resztę nieruchomości. Uzyskano również opinię inspektora do spraw planowania przestrzennego Urzędu Gminy z dnia [...] r. w sprawie podziału, z której wynika przeznaczenie poszczególnych części działki [...] ustalone w planie zagospodarowania przestrzennego, zaznaczone na mapie kolorem zielonym. Postanowieniem z dnia [...] r. Wójt Gminy O. w pkt 1 przyjął jako dowód w sprawie wyżej opisaną opinię inspektora Urzędu Gminy, dotyczącą warunków podziału wynikających z planu ogólnego zagospodarowania przestrzennego sołectwa P., zatwierdzonego uchwałą Rady Gminy O. nr [...] z dnia [...] r. (Dz. Urz. Woj. [...]. z dnia [...] r., nr [...], poz. [...]), a w pkt 2 postanowienia stwierdził możliwość podziału nieruchomości zgodnie z przedstawionym projektem. W podstawie prawnej podano przepis art. 93 ust. 1,4 i 5 w związku z art. 97 ust. 3 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r., nr 261, poz. 2603 ze zm.). W uzasadnieniu wyjaśniono, że przedstawiony projekt podziału jest zgodny z zapisami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. W zażaleniu na postanowienie pełnomocnik strony zawnioskowała o jego zmianę i stwierdzenie, że planowany podział narusza postanowienia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego co do możliwości zagospodarowania wydzielonych działek. Podniesiono, że zgodność podziału z planem dotyczy nie tylko przeznaczenia terenu, ale także możliwości zagospodarowania wydzielonych działek. Organ do tej drugiej kwestii się nie odniósł. Tymczasem przez teren działki oznaczonej we wstępnym projekcie podziału nr [...] i przeznaczonej w planie pod zabudowę mieszkaniowo-usługową, przebiega gazociąg wysokoprężny. Ze względu na jego położenie i konieczność zachowania stref ochronnych, dokonanie podziału zgodnie z projektem uniemożliwi zabudowę działki. Projekt podziału jest zatem niezgodny ze sposobem zagospodarowania nieruchomości przewidzianym w planie miejscowym. Dodatkowo w uzupełniającym zażalenie piśmie z dnia [...] r. pełnomocnik strony podniosła, że według założeń planu droga miała przebiegać bliżej istniejących zabudowań. W planowanym podziale przebieg drogi zaznaczono odmiennie niż na załączonym do pisma wyrysie z planu, co w znacznym stopniu wpływa na możliwość zagospodarowania działki. W aktach sprawy znajduje się wyrys z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego w granicach administracyjnych sołectwa P., sporządzony w skali 1:5000. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy postanowienie organu I instancji. W uzasadnieniu wyjaśniono, że zgodnie z art. 93 ustawy o gospodarce nieruchomościami, zasadniczym kryterium podziału jest jego zgodność z ustaleniami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Okoliczność ta winna być stwierdzona na podstawie planu, który jest aktem prawa miejscowego. Zapisy rozdziału 2 planu obowiązującego dla terenu przedmiotowej nieruchomości stanowią, że jest ona położona w strefach oznaczonych symbolami: M, Mn, RP, D1/2. W części graficznej określone zostały linie rozgraniczające pas drogowy oznaczony symbolem D1/2. Organ opiniujący jest związany zapisami planu i liniami rozgraniczającymi, które są jednocześnie granicami nowo tworzonych działek, wydzielonych pod inwestycję. Na obecnym etapie postępowania nie jest możliwe dokonanie oceny zasadności zapisów przyjętych w planie. W skardze do sądu administracyjnego skarżący wniósł o uchylenie postanowień organów obu instancji i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. Zarzucił wydanie zaskarżonego postanowienie z naruszeniem art. 93 ust. 2 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez przyjęcie, że planowany podział jest zgodny z planem także co do możliwości zagospodarowania wydzielonych działek, oraz z naruszeniem art. 7 i 77 k.p.a. poprzez niedokonanie oceny możliwości zagospodarowania działek i nierozpoznanie zarzutów zażalenia. W uzasadnieniu wskazano, że organy odniosły się jedynie do kwestii zgodności podziału z zapisami planu, pomijając kwestię możliwości zagospodarowania działek. Zagospodarowanie działki nr [...] zgodnie z planem nie będzie możliwe, jeśli podział zostanie dokonany zgodnie z projektem ze względu na ograniczenia wynikające z przebiegu gazociągu. Wskazano, ze strona nie kwestionuje zapisów planu, albowiem zgodnie z jego postanowieniami planowana droga ma przebiegać bliżej istniejących zabudowań. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Dodatkowo zauważono, że podział dokonywany jest z urzędu dla wydzielenia działki gruntu pod drogę. Pozostała część nieruchomości nie jest objęta podziałem i organ opiniujący nie miał podstaw do dokonywania oceny możliwości zagospodarowania pozostałej części nieruchomości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach rozważył, co następuje: Postępowanie w niniejszej sprawie zostało wszczęte z urzędu, z powołaniem na przepis art. 97 ust. 3 pkt 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r., nr 261, poz. 2603 ze zm.). Przepis ten przewiduje możliwość dokonania podziału nieruchomości z urzędu, jeśli podział taki jest niezbędny do realizacji celów publicznych. Katalog celów publicznych w rozumieniu ustawy zawiera jej art. 6, zaliczając do takich celów m. in. budowę dróg publicznych. Ustawa o gospodarce nieruchomościami nie podaje definicji drogi publicznej, w tym zakresie zastosowanie znajdują przepisy ustawy z dnia 21 sierpnia 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2086). Rodzaje dróg kwalifikowanych jako publiczne wymienia art. 2 ust. 1 ustawy o drogach publicznych, zaliczając do nich drogi krajowe, wojewódzkie, powiatowe i drogi gminne. W ust. 3 tego przepisu wskazano, że drogi publiczne ze względów funkcjonalno-technicznych dzielą się na klasy, określone w warunkach technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie. Przepis § 4 ust. 1 pkt 7 i ust. 2 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie (Dz. U. nr 43, poz. 430), wśród wyróżnionych klas dróg publicznych wymienia drogi dojazdowe oznaczone symbolami D. W niniejszej sprawie celem postępowania było wydzielenie działki pod drogę oznaczoną w planie symbolem D1/2. Z postanowień obowiązującego planu zagospodarowania przestrzennego, będącego podstawą planowanego podziału wynika, że symbolem D w planie oznaczono drogi dojazdowe (§ 4 ust. 1 pkt 11 tekstu planu). Także § 17 pkt 1 jednostkę oznaczoną symbolem D1/2 kwalifikuje jako drogę dojazdową. Okoliczności te pozwalają uznać, że przeprowadzenie z urzędu postępowania w sprawie podziału przedmiotowej nieruchomości było dopuszczalne. Drogi dojazdowe, oznaczone w planach zagospodarowania przestrzennego symbolem D są drogami publicznymi w rozumieniu art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 21 sierpnia 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2004 r. Nr 204, poz. 2086) w związku z art. 2 ust. 3 tej ustawy oraz § 4 ust. 1 pkt 7 i ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Transportu i Gospodarki Morskiej z dnia 2 marca 1999 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać drogi publiczne i ich usytuowanie (Dz. U. nr 43, poz. 430). Przesłanki dopuszczalności dokonania podziału określa art. 93 ustawy o gospodarce nieruchomościami. Podstawowym warunkiem dokonania podziału jest zgodność z ustaleniami planu miejscowego. Zgodność proponowanego podziału z ustaleniami planu opiniuje w drodze postanowienia wójt, burmistrz lub prezydent miasta, zgodnie z art. 93 ust. 4 i 5 ustawy. Należy uznać, że do postanowienia tego nie znajduje zastosowania art. 106 k.p.a., opiniowanie projektu podziału zostało bowiem w sposób odrębny i samodzielny uregulowane w ustawie o gospodarce nieruchomościami. Tożsamość organu opiniującego i następnie orzekającego o podziale nie jest wobec tego kwestią istotną dla sprawy, co Sąd wziął pod uwagę z urzędu. Przedmiotem oceny zgodności projektowanego podziału z planem miejscowym są dwie kwestie, co wynika z art. 93 ust. 2 ustawy. Zgodność ta winna być zbadana zarówno w aspekcie przeznaczenia terenu jak i możliwości zagospodarowania wydzielonych działek. Należy w tym miejscu zwrócić uwagę, że wbrew stanowisku wyrażonemu w odpowiedzi na skargę, ocena winna dotyczyć całej przeznaczonej do podziału nieruchomości, zatem każdej z działek powstających po podziale, nie tylko działki przeznaczonej pod drogę (por. wyrok WSA w Warszawie z dnia 27 czerwca 2006 r., sygn. akt I SA/Wa 2355/05). Zarzuty skarżącego, tak na etapie postępowania odwoławczego, jak i zgłoszone w skardze do sądu dotyczyły właśnie naruszenia przepisu art. 93 ust. 2 ustawy poprzez zaniechanie dokonania oceny co do możliwości zagospodarowania jednej z powstających działek. Sąd uznał zasadność stanowiska skarżącego, że organ nie zrealizował obowiązku wynikającego z art. 93 ust. 2. Trzeba jednak zastrzec, że Sąd nie podziela przekonania skarżącego, jakoby ocena możliwości zagospodarowania wydzielonych działek powinna być dokonana wyłącznie przez pryzmat możliwości zabudowy działki oznaczonej w projekcie podziału numerem 3, ocena ta winna uwzględniać wszelkie dopuszczalne na gruncie obowiązującego planu miejscowego sposoby zagospodarowania tej działki. Organy odwoławczy nie ustosunkował się także do zarzutu odwołania, że przedstawiony projekt podziału w istocie nie jest zgodny z planem, albowiem w planie droga została zlokalizowana w zbliżeniu do istniejącej zabudowy (czyli do terenów oznaczonych symbolem M). Ocena zasadności tego zarzutu przez Sąd nie jest możliwa ze względu na materiał sprawy. Dołączony do akt wyrys z planu zagospodarowania przestrzennego sporządzony jest w skali odmiennej niż mapa projektowanego podziału, co uniemożliwia ich rzeczowe porównanie. Faktem jest, że organ I instancji uzyskał stanowisko pracownika do spraw planowania przestrzennego (opinia z [...] r.) i dopuścił ją jako dowód. Na etapie postępowania przed organem I instancji z dowodem tym strona nie była jednak zapoznana, czym naruszono art. 81 k.p.a. Przepis ten stanowi, że okoliczność faktyczna może być uznana za udowodnioną, jeśli strona miała możliwość wypowiedzenia się co do dowodów. Wobec uchybień w tym zakresie i zarzutów odwołania, tym bardziej organ odwoławczy, orzekający jako organ merytoryczny w sprawie, był zobligowany do zweryfikowania zarzutu co do prawidłowości zlokalizowania przebiegu drogi na gruncie. Z uzasadnienia nie wynika, aby kwestie te rozważył, zaś materiał sprawy nie wskazuje, aby miał taką możliwość. Brak wyrysu z planu miejscowego dla działki, której dotyczy podział, sporządzonego w odpowiedniej skali, uniemożliwia skontrolowanie, czy przebieg drogi na mapie, stanowiącej załącznik do postanowienia Wójta z [...] r., jest zgodny z przebiegiem drogi w planie miejscowym. Mając na względzie podane argumenty, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) w związku z art. 135 i 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.), orzekł jak w sentencji. O kosztach postępowania postanowiono zgodnie z art. 200, 205 § 2 i 209 powołanej ustawy.