II SA/Gl 780/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, Sędzia WSA Artur Żurawik, Protokolant Agnieszka Jurczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 listopada 2016 r. sprawy ze skargi E. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy zmiany nazwiska oddala skargę. Wnioskiem z dnia [...] r., skierowanym do Urzędu Stanu Cywilnego w B., E. S. zwróciła się o zmianę jej imion i nazwiska, zgodnie z ustawą z dnia 17 października 2008 r. o zmianie imienia i nazwiska, z dotychczasowego E. K. S. na Z. O. Z.. W motywach swego wniosku wskazała, iż jest prześladowana z powodu posiadanych obecnie imion i nazwiska ze strony społeczeństwa. Narażona jest na działanie różnych grup i z tego powodu została też wyeliminowana z życia społecznego, rodzinnego i zawodowego. Decyzją Nr [...] z dnia [...] r. Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w B., działając na podstawie art. 4 ust. 1 w związku z art. 7, art. 9 i art. 12 ustawy z dnia 17 października 2008 r. o zmianie imienia i nazwiska (t.jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 10) oraz art. 104 Kodeksu postępowania administracyjnego odmówiła dokonania zmiany imion i nazwiska i nazwiska rodowego E. K. S. nazwisko rodowe S. nr pesel [...]. W uzasadnieniu organ odwołał się do treści art. 4 ust. 1 wymienionej powyżej ustawy, w myśl którego zmiany imienia, nazwiska i nazwiska rodowego można dokonać wyłącznie z ważnych powodów. Do ważnych powodów ustawa zalicza w szczególności noszenie imienia lub nazwiska ośmieszającego albo nielicującego z godnością z godnością człowieka lub które ostało bezprawnie zmienione a także używanie od wielu lat imienia (imion), nazwiska i nazwiska rodowego na które ma nastąpić zmiana. Imiona i nazwisko, którym posługiwała się wnioskodawczyni nie są imionami i nazwiskiem ośmieszającym, jak również nie posługiwała się wcześniej imionami i nazwiskiem proponowanym w sprawie. "Ważny powód zmiany imienia i czy nazwiska" winien być rozpatrywanym w każdej sprawie indywidualnie, ale pożądanym byłoby zrównoważenie pierwiastków subiektywnego i obiektywnego w aspekcie oceny tych "ważnych powodów". Oznacza to, że wnioskodawca winien przekonać organ administracyjny, że wskazany przez niego subiektywnie powód zmiany jest na tyle istotny, by władza dokonała tej zmiany, uznając go za obiektywnie istotny. Zdaniem organu strona nie wskazała żadnych argumentów, które organ mógłby uznać za obiektywnie istotne ważne powody. Przedstawione przez stronę powody to powody tylko subiektywne, a strona nie przedstawiła żadnych dowodów na ich zaistnienie. Odwołanie od powyższej złożyła E. S.. Odwołując się do ustawy o zmianie imienia i nazwiska, stwierdziła, że takie właśnie ważne powody, zaistniały w jej sprawie. Wskazała na "dyskryminację, eksterminację, niemożność uzyskiwania środków utrzymania koniecznego z powodu braku możliwości uzyskania pracy, niemożliwość bezkarnego odżywiania się i wykonywania zwykłych codziennych czynności życiowych, bycie prześladowanym, upokarzanym na każdym kroku, poniżanym (...)". Z powodu imion i nazwiska usiłowano ją i jej synów zamordować. Wyjaśniła, że przyczyną tego jest ".. mistyka dotycząca m.in. imion i nazwisk ...". Dodała, że pomimo złożenia zawiadomień do Prokuratury Rejonowej i Okręgowej w C., a także złożeniu prywatnych oskarżeń do Sądu Rejonowego w C. Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego nie dopatrzyła się ważnych powodów dla załatwienia jej wniosku. Podsumowała, że posiadając obecne imiona i nazwisko jest "jak pozbawiona wszelkich prawa obywatelskich". Zaskarżoną w sprawie decyzją nr [...] z dnia [...] r. Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. Poddając kontroli rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji organ stwierdził, że zmiany imienia i nazwiska, zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy, można dokonać wyłącznie z ważnych powodów, w szczególności w przypadkach szczegółowo wyliczonych w ustawie. W ocenie organu przypadek wnioskodawczyni nie wyczerpuje znamion wymienionych w ustawie, przy czym nie musi, gdyż ustawodawca wymienił nadto przesłankę w postaci "ważnych powodów".- nie wymienionych dokładnie w przepisie. "Ważne powody" mogą być ważne przede wszystkim dla strony a nie dla organu. Zgodnie jednak ze stanowiskiem Naczelnego Sądu Administracyjnego "ważne powody" z art. 4 ust. 1 ustawy nie mogą wynikać wyłącznie z subiektywnego przekonania osoby żądającej zmiany, ale muszą również sprostać zobiektywizowanym i zracjonalizowanym kryteriom - oznacza to, że organy administracji orzekające w sprawie nazwiska lub imienia mają obowiązek wnikliwego wyjaśnienia podstaw faktycznych żądania, czyli postępowanie powinno być przeprowadzone zgodnie z regułami dowodowymi rządzącymi postępowaniem administracyjnym. Nie tracąc z pola widzenia subiektywnych motywacji leżących u podstaw żądania strony, zdaniem organu odwoławczego należy uznać, że wykładnia art. 4 ustawy zastosowana przez Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w B. była właściwa. Prawidłowo oceniono, iż argumenty przedstawione przez stronę tj. m.in zagrożenie ze strony grupy przestępczej, w skład której mają wchodzić pracownicy wymiaru sprawiedliwości, Policji, pomocy społecznej i inni nie zasługują na uwzględnienie. Nie zostały bowiem poparte żadnymi dowodami, a nie można za takie uznać licznych pism kierowanych do tych instytucji. W aktach brak natomiast dowodów, by prokuratura zareagowała wszczęciem postępowania na doniesienia o "przestępstwach". Dodatkowo podkreślono, że organ administracji zobowiązany jest do przestrzegania zasady stabilizacji imion i nazwisk i nie może uwzględniać żądania ich zmiany, opartego tylko i wyłącznie na przekonaniu, że ich brzmiennie jest powodem mniej lub bardziej wyimaginowanych prześladowań. Organ odwoławczy stwierdził, że skala opisywanych krzywd i zagrożeń, a także mnogość osób w to zamieszkanych wskazuje na to, iż w sprawie mamy do czynienia z żądaniem opartym na zmyślonej i irracjonalnej podstawie, z argumentacją obrażającą zdrowy rozsądek, a stąd trudno uznać, że zasługuje ono na uwzględnienie. Skargę na powyższe rozstrzygnięcie do sądu administracyjnego złożyła E. S.. Zarzuciła orzekającym w sprawie organom błędną interpretację przedstawionych przez nią faktów, podkreślając wykorzystywanie jej trudnej sytuacji życiowej, rodzinnej i materialnej. Stwierdziła, że kierowane przez nią liczne pisma do wielu instytucji, tym do sądów i prokuratury są celowo blokowane i nie rozpatrywane, co świadczy tylko o ich nieprawidłowym działaniu. Wyjaśniła, iż "ważne powody" nie są w tym przypadku subiektywne, ale są faktem rzeczywistym, co potwierdzają opisane przez nią krzywdy i zagrożenia, dotyczącymi jej osoby oraz jej dzieci. Z całą pewnością nie są one wymyślone. W przedstawionych dokumentach nie napisała bowiem o ani jednej osobie, która nie miałaby pojęcie o jej istnieniu i nie przyczyniła się do jej sytuacji. Całkowicie błędna analiza przedstawionych przez nią faktów, stała się przyczyną wydania przez Wojewodę [...] decyzji całkowicie chybionej i nieprawidłowej. Podniosła także w dalszej części skargi szereg zarzutów kierowanych w stosunku do konkretnych osób nie związanych z niniejszą sprawą, niejako na potwierdzenie, że wszystkie wskazane przez nią okoliczności wynikały z mistyki jej obecnego imienia i nazwiska. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie jako nieuzasadnionej, powtarzając argumenty przedstawione w zaskarżonej decyzji, kładąc szczególny nacisk na to, iż w skardze nie pojawiły się żadne nowe argumenty, a treść tej skargi to stek urojeń, luźnych tekstów, "collage mnóstwa wyrazów nie układających się w żaden nowy tekst". Argumentacja taka nie może wpłynąć na zmianę stanowiska w sprawie. Na rozprawie w dniu 23 listopada 2016 r. pełnomocnik skarżącej podtrzymał jej osobistą skargę, potwierdzając, iż skarżąca subiektywnie czuje się prześladowana z racji aktualnie posiadanego imienia i nazwiska. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując sprawę zważył, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona. Zaskarżona decyzja nie narusza bowiem prawa materialnego, ani też organy administracji nie uchybiły regułom postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź skutkującym wznowieniem tego postępowania. Tymczasem w świetle art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.jedn. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), jedynie stwierdzenie tego rodzaju naruszenia prawa, skutkuje uwzględnieniem skargi. Stan faktyczny ustalony przez organ w sprawie nie budzi wątpliwości i jest wystarczający do jej rozstrzygnięcia. Skarżąca wystąpiła do Urzędu Stanu Cywilnego w B. z wnioskiem o zmianę dotychczasowych imion i nazwiska E. K. S. na nowe Z. O. Z., motywując to prześladowaniami, z jakimi musi zmagać się z powodu posiadanych obecnie imion i nazwiska. Materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowił art. 4 ust. 1 ustawy z dnia 17 października 2008 r. o zmianie imienia i nazwiska (t.jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 10). zgodnie z którym zmiany imienia i nazwiska można dokonać wyłącznie z ważnych powodów, w szczególności gdy dotyczą zmiany: 1. imienia i nazwiska ośmieszającego albo nielicującego z godnością człowieka; 2. na imię lub nazwisko używane; 3. na imię i nazwisko, które zostało bezprawnie zmienione; 4. na imię lub nazwisko noszone zgodnie z przepisami prawa państwa, którego obywatelstwo również posiada. W ocenie składu orzekającego, zaprezentowane przez organy administracji rozumienie art. 4 ust. 1 wymienionej ustawy jest prawidłowe i nie można organom zarzucić błędnej wykładni tego przepisu. Jak słusznie podkreśliły organy, ustawodawca jako zasadę przyjął względną stabilizację imion i nazwisk, dopuszczając dokonanie zmiany imienia i/lub nazwiska tylko i wyłącznie z ważnych powodów, jednocześnie w kolejnych punktach od 1 do 4 wskazując przykładowo takie ważne powody. Katalog ten nie jest jednak zamknięty, o czym świadczy użycie zwrotu "w szczególności". Oznacza to, że ustawodawca dopuszcza możliwość zaistnienia innych sytuacji, które mogą uzasadnić zmianę imienia lub nazwiska, jeżeli tylko zostaną one ocenione jak "ważne powody". Sformułowanie "ważne powody" jest zwrotem nieostrym, którego interpretację pozostawiono organom orzekającym w sprawie. Trzeba jednak podkreślić, że w przypadku tzw. pojęć niedookreślonych, do których pojęcie "ważne powody" niewątpliwie należy, wykładnia nie może nosić cech dowolności, nie może też przekraczać dopuszczalnej granicy swobody interpretacji tych określeń na tle konkretnego stanu faktycznego (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 7 października 2009 r., Sygn. akt II SA/Wr 83/09). W wyroku z dnia 15 marca 2007 r. sygn. akt II OSK 452/06, lex nr 325299, Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że interpretacja pojęć nieostrych musi być dokonywana na gruncie konkretnej sprawy, innymi słowy powinna uwzględniać indywidualne warunki każdego przypadku. Rozstrzygnięcie czy zachodzą ważne powody uzasadniające uwzględnienie wniosku wymaga zatem wyważenia z jednej strony interesu społecznego i celów jakie ma realizować zawarta w cytowanym art. 4 ust. 1 ustawy zasada względnej stabilizacji imion i nazwisk, a z drugiej strony indywidulnego interesu strony wnioskującej o zmianę imienia i/lub nazwiska. Dokonując takiej oceny należy mieć na uwadze, że nabycie oraz posługiwanie własnym imieniem i nazwiskiem ma znaczenie indywidualizujące i identyfikujące daną osobę w stosunkach urzędowych i prywatnych i jak wskazano powyżej powinno je cechować stabilność i pewność. W rozpoznawanej sprawie, wobec bezspornego ustalenia, że nie wchodzą w grę przypadki wyraźnie określone w przepisie art. 4 ust. 1 ustawy, organy musiały odnieść się do pojęcia "ważne powody" uzasadniającego zmianę imienia i/lub nazwiska. Dokonując w tym zakresie oceny, zdaniem składu orzekającego, granice swobody interpretacji pojęcia "ważne powody" na gruncie niniejszej, konkretnej sprawy nie zostały przez organy administracji przekroczone. Trafnie organ odwoławczy powołując się na utrwalone orzecznictwo sądów administracyjnych wskazał, że "ważne powody" przemawiające za zmianą imienia i nazwiska nie mogą wynikać jedynie z subiektywnego przekonania osoby żądającej zmiany, ale muszą również sprostać zobiektywizowanym i zracjonalizowanym kryteriom oceny. W ocenie składu orzekającego wydane w sprawie decyzja odmowna Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w B. oraz utrzymującą ją w mocy decyzja Wojewody Śląskiego odpowiadają podanym powyżej wymogom. Zgodzić się należy z orzekającymi organami, że wniosek skarżącej E. K. S. o zmianę imion i nazwiska na Z. O. Z. należy ocenić jako niezasadny w świetle przywołanej regulacji art. 4 ust. 1 ustawy. Podany przez skarżącą powód w postaci obawy przed prześladowaniami z powodu posiadanych imion i nazwiska ze strony społeczeństwa i zorganizowanej grupy przestępczej, nie można uznać za przesłankę "ważnych powodów". Skarżąca nie przestawiła na tę okoliczność żadnych przekonujących dowodów. Nie można bowiem za takie uznać przedkładanych w toku postępowania pliku pism kierowanych do różnych instytucji, w tym do prokuratur czy sądów. Nie wynika z nich bowiem żadna obiektywna ważna przyczyna, jest to co najwyżej subiektywne odczucie samej skarżącej. Wprawdzie na gruncie poprzedniej ustawy, ale regulacja ta niewiele odbiega od obecnej ustawy i zachowuje aktualność, Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15 marca 2007 r., sygn. akt II OSK 452/06 stwierdził, "ustawa z dnia 15 listopada 1956 r. o zmianie imion i nazwisk wprowadza zasadę względnej stabilizacji imion i nazwisk. Oznacza to, że - co do zasady - imię i nazwisko są trwałymi atrybutami człowieka, prawnie mu przypisanymi poprzez zarejestrowanie w aktach stanu cywilnego, a ich zamiana może nastąpić tylko z ważnych względów (...) Oznacza to, ze wola obywatel polskiego nie stanowi przesłanki samodzielnej i wystarczającej do zmiany imienia i nazwiska. Względna stabilizacja imion i nazwisk jest wartością chronioną. Imię i nazwisko, z uwagi na spełniane funkcje w życiu jednostki, rodziny i grup społecznych oraz na znaczenie ich trwałości dla prawidłowej realizacji tych funkcji, nie mogą być postrzegane jedynie jako dobra osobiste, podlegające ochronie na gruncie prawa cywilnego. Podmiotowe prawo do imienia i nazwiska nie funkcjonuje w próżni. Towarzyszy mu nie tylko obowiązek posługiwania się imieniem (imionami) i nazwiskiem prawnie przypisanym, ale również prawna ochrona względnej ich trwałości jako swoistego dobra publicznego.". W takim stanie rzeczy sąd administracyjny nie dopatrzył się naruszenia przepisu prawa materialnego czy też przepisów procedury administracyjnej w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z tych wszystkich względów Wojewódzki Sąd Administracyjny skargę oddalił jako nieuzasadnioną na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.