II SA/Gl 781/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Bonifacy Bronkowski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Włodzimierz Kubik, Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, Protokolant St. sekr. Małgorzata Orman, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 marca 2009 r. sprawy ze skargi W. W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę. Po rozpoznaniu wniosku P. W. z dnia [...] r. Prezydent Miasta K. decyzją z dnia [...] r. orzekł o wymeldowaniu W. W. z pobytu stałego w lokalu Nr [...] przy ul. [...] w K. W uzasadnieniu decyzji stwierdził, że W. W. utracił uprawnienie do przebywania w tym lokalu i w lokalu tym nie mieszka od czasu wykonania w dniu [...] r. przez Komornika Sądu Rejonowego w K. wyroku tego Sądu orzekającego jego eksmisję. Decyzja ta została utrzymana następnie w mocy decyzją Wojewody [...] z dnia [...] r. Nr [...]. W następstwie wniesionej przez W. W. skargi przedmiotowa decyzja Wojewody [...] została uchylona wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 1 kwietnia 2004 r. sygn. akt 3/II SA/Ka 612/02. W uzasadnieniu tego wyroku WSA zarzucił, iż ustalenie organów obu instancji co do utraty przez W. W. uprawnień do przebywania w objętym postępowaniem lokalu zostało oparte na wyroku eksmisyjnym, który w dacie orzekania przez organ odwoławczy został już uchylony i z tego powodu nie mógł wywoływać takich skutków prawnych. W konsekwencji jego wykonanie w drodze egzekucji sądowej nie mogło skutkować też ustaleniem, że skarżący opuścił dobrowolnie miejsce pobytu stałego. Nadto powołał się Sąd na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 r. sygn. akt K 20/01 (OTK z 2002 r. Nr 3, poz. 34), w następstwie którego utracił moc art. 9 ust. 2 ustawy z 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960, obecnie Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm., zwanej dalej ustawą lub ustawą o ewidencji ludności). W następstwie powyższego wyroku WSA Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] r. uchylił ww. decyzję Prezydenta K. i przekazał sprawę temu organowi do ponownego rozpatrzenia. Z uwagi na toczące się przed sądem powszechnym sprawy z powództwa W. W. przeciwko P. W. o wydanie lokalu objętego wnioskiem o wymeldowanie, postępowanie administracyjne zostało zawieszone. Po jego podjęciu (skarga W. W. na postanowienie o podjęciu została oddalona prawomocnym wyrokiem WSA w Gliwicach z dnia 28 sierpnia 2008 r. sygn. akt II SA/Gl 281/08) i przeprowadzeniu ponownego postępowania Prezydent Miasta K. decyzją z dnia [...] r. Nr [...] wydaną na podstawie art. 104 kpa oraz art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności ponownie orzekł o wymeldowaniu W. W. W uzasadnieniu decyzji opisano obszernie przebieg przeprowadzonego w sprawie postępowania dowodowego. W jego następstwie Prezydent K. ustalił, że W. W. w objętym decyzją lokalu nie mieszka od dnia wykonania przez Komornika Sądu Rejonowego w K. wyroku tego Sądu z dnia [...] r. orzekającego jego eksmisję tj. od dnia [...] r. Wtedy to mieszkanie zostało wydane jego właścicielowi P. W. Stał się on jego właścicielem w następstwie aktu notarialnego darowizny poczynionej przez jego babkę a matkę W. W., M. W.. Podjęta przez W. W. na drodze postępowania przed sądem powszechnym próba unieważnienia aktu darowizny tego mieszkania nie przyniosła rezultatu. Powództwo w tym względzie przeciwko P. W. zostało bowiem oddalone prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w K. z dnia [...] r. sygn. akt [...]. Prawomocnie zostało również oddalone jego powództwo o zwrot mieszkania. W przedmiotowym lokalu W. W. nie ma żadnych swoich rzeczy, nie ma do mieszkania dostępu i nie stanowi ono jego centrum życiowego. Fakt niezamieszkiwania potwierdzili nie tylko wszyscy przesłuchani w sprawie świadkowie ale i sam skarżący. Potwierdziły to także oględziny. Taka informacja została też nadesłana przez policję. Organ uznał, że jakkolwiek mieszkania skarżący nie opuścił dobrowolnie lecz w następstwie wykonania wyroku eksmisyjnego, który później został uchylony, to wobec bezskuteczności podjętych na drodze sądowej prób ponownego legalnego w nim zamieszkania, okoliczność ta nie stanowi przeszkody do wymeldowania. Skarżący nie wykazał bowiem jednocześnie orzeczeniem sądu, że bezprawnie utrudnia mu się ponowne zamieszkanie w przedmiotowym lokalu. Zameldowanie ma bowiem charakter ewidencyjny, nie jest obecnie związane z uprawnieniem do lokalu i powinno odzwierciedlać rzeczywiście istniejący stan rzeczy w zakresie pobytu danej osoby. W odwołaniu od tej decyzji W. W. podtrzymał twierdzenie, że akt darowizny mieszkania (z którego został wymeldowany) na rzecz uczestnika postępowania został sfałszowany. Stwierdził, że uczyni wszystko aby do mieszkania powrócić. Działania organów administracji publicznej w sprawie o wymeldowanie uznał za stronnicze, tendencyjne i celowo dla niego niekorzystne. Zarzucił także, iż został pozbawiony możliwości udziału w oględzinach mieszkania. Wojewoda [...] odwołania tego nie uwzględnił i zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Nr [...], wydaną z powołaniem się na treść art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności, utrzymał decyzję organu I instancji w mocy. W uzasadnieniu tego rozstrzygnięcia podzielił ustalenia faktyczne organu niższej instancji i ich ocenę prawną. Również zdaniem organu odwoławczego w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, który organ ten ponownie przeanalizował i ocenił, nie ulega wątpliwości, że W. W. bez wymeldowania opuścił miejsce pobytu stałego w objętym decyzją mieszkaniu. Biorąc pod uwagę ewidencyjny charakter zameldowania musiało to skutkować w świetle treści art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności jego wymeldowaniem. Zwrócił organ odwoławczy uwagę na długotrwałość pobytu odwołującego się poza miejscem stałego zameldowania, która to okoliczność dodatkowo przesądza, że sporny lokal nie stanowi jego "centrum spraw życiowych". W skardze do sądu administracyjnego W. W. powtórzył w ogólnym zarysie stanowisko zaprezentowane wcześniej w odwołaniu. Podniósł, że zaskarżył do sądu administracyjnego postanowienie o podjęciu postępowania w sprawie o wymeldowanie. Zarzucił, iż nie jest prawdą aby nie przedsięwziął działań umożliwiających mu powrót do mieszkania. Zdaniem skarżącego P. W. został bezprawnie właścicielem mieszkania. Podniósł, że jego matka, która podarowała mieszkanie, zmarła w podejrzanych okolicznościach. Podtrzymał twierdzenie, że w mieszkaniu ma swoje rzeczy osobiste i ruchomości. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując w ogólnym zarysie argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W piśmie procesowym z dnia [...] r. skarżący powołując się na dołączone do tego pisma kserokopie dokumentów zarzucił, że P. W. i D. W. składali nieprawdziwe zeznania, co było i jest tolerowane zarówno przez organy administracji publicznej jak i przez sądy. Zaakcentował, iż nie zostały mu zwrócone rzeczy osobiste, które przy wykonywaniu jego eksmisji zostały powierzone przez komornika pod dozór D. W. Podniósł, że gdyby mieszkanie opuścił dobrowolnie to tych rzeczy by tam nie zostawiał. Uczestnik postępowania P. W. wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie albowiem wbrew jej zarzutom brak jest zdaniem Sądu podstaw do przyjęcia, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem obowiązującego prawa. Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy o ewidencji ludności osoba, która opuszcza miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące, jest obowiązana wymeldować się w organie gminy, właściwym ze względu na dotychczasowe miejsce jej pobytu, najpóźniej w dniu opuszczenia tego miejsca. W myśl natomiast ust. 2 wskazanego wyżej przepisu organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Odnosząc się do wskazanej wyżej ciążącej na organie gminy powinności dokonania wymeldowania osoby, która wbrew przepisom obowiązku tego sama nie dopełniła zaakcentować należy, że opuszczenie miejsca stałego pobytu, jako niezbędna przesłanka wymeldowania, określona w art. 15 ust. 2 cyt. ustawy, winno być rozumiane jako dobrowolne wyprowadzenie się wynikające z własnej woli osoby zainteresowanej, a nie z powodu bezprawnych działań lub zachowań innych osób – por. w tej kwestii np. uzasadnienie wyroku NSA w Warszawie z dnia 17 marca 2003 r., V S.A. 2323/02, LEX nr 159183. Na równi z dobrowolnym wyprowadzeniem się z lokalu traktuje się jednak także sytuację, w której wprawdzie dana osoba wyprowadza się pod przymusem bądź zostaje z lokalu bezprawnie usunięta jednak godzi się z tym i nie korzysta z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do lokalu, względnie pomimo podjęcia takich środków nie uzyskuje skutecznego prawa do ponownego zamieszkania w danym lokalu. Podkreślić nadto w tym miejscu należy, iż tak samo jak zameldowanie, również wymeldowanie jest wyłącznie aktem rejestracji danych dotyczących pobytu określonej osoby. Analogicznie więc jak w przypadku zameldowania, również przy wymeldowaniu źródłem powinności organu administracji dokonania tej czynności jest sam fakt opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu przez osobę podlegającą wymeldowaniu, niezależnie od tego, czy utraciła formalne uprawnienie do przebywania w tym miejscu – por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 6 lutego 2003 r., V SA 1398/02, LEX nr 159189. W świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego szczegółowo opisanego i rozważanego przez organy obu instancji również zdaniem Sądu nie może budzić żadnych wątpliwości, że skarżący opuścił miejsce pobytu stałego w objętym postępowaniem lokalu w dniu wykonania jego eksmisji tj. [...] r. Od tego czasu niewątpliwie tam nie mieszka. W świetle materiału sprawy nie ulega też wątpliwości, że w dacie orzekania przez organy obu instancji nie dysponował on żadnym prawem do tego mieszkania, jakkolwiek w świetle aktualnej treści art. 15 ustawy kwestia ta dla oceny podstaw wymeldowania nie ma znaczenia. Nie może mieć też w tym względzie znaczenia, że mieszkanie to opuścił niedobrowolnie w następstwie wykonania wyroku eksmisyjnego, który został następnie uchylony. Pomimo podjętych prób w drodze postępowań przed sądem powszechnym skarżący nie uzyskał prawa do ponownego zamieszkania w tym lokalu i faktycznie do mieszkania już nie powrócił. Zaistniały stan prawny należy zatem zdaniem Sądu traktować za równoznaczny z dobrowolnym opuszczeniem mieszkania. Tym samym zostały spełnione obie przesłanki wymeldowania określone w art. 15 ust. 1, co dawało podstawę do wydania zaskarżonej decyzji w zw. z treścią ust. 2 tej normy prawnej. W tej sytuacji dla oceny legalności zaskarżonej decyzji nie mogła mieć znaczenia podnoszona przez skarżącego okoliczność istniejącego sporu między nim a jego siostrą, związanego m.in. z powierzonymi jej pod dozór w czasie wykonywania eksmisji jego rzeczy osobistych. Nawet gdyby bowiem przyjąć, że faktycznie w spornym mieszkaniu znajdują się jakieś rzeczy skarżącego to w żaden sposób nie podważa to ustalenia, że skarżący w mieszkaniu tym od [...] r. nie przebywa i nie mieszka. Tym samym nie mogła mieć znaczenia dla wyniku sprawy akcentowana przez skarżącego okoliczność, że nie brał on udziału w oględzinach (nawet gdyby teoretycznie przyjąć, że było to następstwem niewłaściwego działania organu I instancji). Skarżący nie może też oczekiwać aby w sprawie o wymeldowanie, jak i w ogóle w postępowaniach administracyjnych i sądowych, były rozstrzygane spory powstałe na gruncie stosunków rodzinnych i osobistych, nie znajdujące unormowania w obowiązujących przepisach prawa, na co dobitnie zwrócił w odniesieniu do niego Sąd Rejonowy w K w uzasadnieniu zalegającego w aktach administracyjnych (k. 277) postanowienia z dnia [...] r. sygn. akt [...]. Należy też zauważyć, że co prawda już po wydaniu zaskarżonej decyzji, skarżący stał się najemcą lokalu socjalnego przy ul. [...] w K. (kserokopia umowy najmu karta 13 akt sądowych). Z powyższych względów skarga jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). SW