II SA/Gl 781/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Sędziowie Sędzia WSA Edyta Kędzierska (spr.), Sędzia WSA Rafał Wolnik, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 sierpnia 2022 r. sprawy ze skargi L.M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 24 marca 2022 r. nr SKO.4106.229.2021 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Decyzją z dnia 24 marca 2022 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie, w wyniku rozpoznania odwołania wniesionego przez skarżącego, utrzymało w mocy decyzję organu I instancji w przedmiocie odmowy przyznania wyżej wymienionemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu opieki nad ojcem. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał przede wszystkim, że ojciec skarżącego legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym na czas określony do 31 sierpnia 2023 r., jednakże pozostaje w związku małżeńskim i jego małżonka ma orzeczenie o lekkim stopniu niepełnosprawności, pobiera emeryturę i jednocześnie prowadzi działalność gospodarczą transportową i spedycyjną. Organ podniósł, że według art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Ponadto podkreślił, że V. M. – żona osoby wymagającej opieki, legitymując się orzeczeniem o lekkim stopniu niepełnosprawności, jest nadal aktywna zawodowo i jest zobowiązana do sprawowania opieki nad niepełnosprawnym małżonkiem. W skardze wniesionej od powyższej decyzji do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarżący – reprezentowany przez pełnomocnika - podniósł zarzut naruszenia przez organ przepisów prawa materialnego tj. art. 17 ust 1 pkt 4 w zw z art. 17 ust 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez przyjęcie, że do kręgu osób uprawnionych do uzyskania świadczenia pielęgnacyjnego nie zalicza się syna, będącego jednocześnie opiekunem faktycznie osoby niepełnosprawnej, z uwagi na to, iż opieka ta powinna być sprawowana przez współmałżonkę niepełnosprawnego, która nie posiada orzeczenia o znacznym stopniu niepełnosprawności, podczas, gdy funkcjonalna wykładania ww. przepisów winna skutkować przyznaniem wnioskowanego świadczenia. Mając powyższe na uwadze wniósł o uchylenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 24 marca 2022 r. oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji z dnia 1 lutego 2022 r w przedmiocie odmowy przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w związku z koniecznością opieki nad osobą niepełnosprawną i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez przyznanie skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego ewentualnie przekazanie sprawy organowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczasową argumentację. Sprawa została rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym (art. 119 pkt 2 w zw. z art. 120 P.p.s.a.) - na wniosek skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na podstawie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2021 r., poz. 137), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości w zakresie swojej właściwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym § 2 cytowanego przepisu stanowi, iż kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Natomiast zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r. poz. 329), zwanej dalej P.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie uchyla zaskarżoną decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi; naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga wniesiona w niniejszej sprawie nie zasługiwała na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z przepisami prawa materialnego oraz zasadami postępowania administracyjnego. Organ odwoławczy utrzymał w mocy decyzję organu I instancji o odmowie przyznania skarżącemu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad ojcem, ze względu na to, że ojciec skarżącego pozostaje w związku małżeńskim z osobą, która nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Podstawę powyższego rozstrzygnięcia stanowił art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jedn. Dz. U. z 2022 r., poz. 615 ze zm.), zgodnie z którym, świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba wymagająca opieki pozostaje w związku małżeńskim, chyba że współmałżonek legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności. Z akt niniejszej sprawy, w tym z wywiadu środowiskowego wynika, że w dacie wydania zaskarżonej decyzji – co wskazał organ w jej uzasadnieniu - małżonka osoby wymagającej opieki, czyli matka skarżącego, miała orzeczony lekki stopień niepełnosprawności, pobierała emeryturę (skończyła 62 lata) i jednocześnie prowadziła działalność gospodarczą transportową i spedycyjną, spędzając w firmie 8 godzin dziennie. Prawidłowo zatem organ ustalił, że w powyższych okolicznościach zaistniała negatywna przesłanka przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, określona w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Podkreślenia bowiem wymagało, że według poglądu wielokrotnie wyrażonego w orzecznictwie - pozostawanie osoby wymagającej opieki w związku małżeńskim z osobą nie legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, tylko wówczas nie może być uważane za przesłankę odmowy prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, gdy małżonek obowiązany do sprawowania opieki nie jest obiektywnie zdolny tego obowiązku wypełnić, a zrealizować tę pomoc jest w stanie osoba zobowiązana do alimentacji w dalszej kolejności. Zgodnie bowiem z art. 132 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, obowiązek alimentacyjny zobowiązanego w dalszej kolejności – w tym wypadku dziecka osoby wymagającej opieki – powstaje dopiero wtedy, gdy nie ma osoby zobowiązanej w bliższej kolejności albo gdy osoba ta nie jest w stanie uczynić zadość swemu obowiązkowi. W przedmiotowej zaś sprawie organ, w wyniku prawidłowo dokonanych ustaleń i ich oceny, zawarł w decyzji stwierdzenia sprowadzające się do tego, że nie istnieją obiektywne przeszkody po stronie małżonki osoby wymagającej opieki, uniemożliwiające jej wykonywanie obowiązku opieki. Jest to bowiem osoba nadal aktywna zawodowo, prowadząca działalność gospodarczą. Natomiast przyjęcie, że małżonek obowiązany do sprawowania opieki, obiektywnie nie jest zdolny tego obowiązku wypełnić, może mieć miejsce w szczególnie wyjątkowych sytuacjach, w których małżonek ten sam wymaga opieki z uwagi na stan zdrowia. W związku z tym, że zaistniała negatywna przesłanka przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, określona w art. 17 ust. 5 pkt 2 lit. a ustawy o świadczeniach rodzinnych, zasadnie organ odmówił przyznania skarżącemu wnioskowanego świadczenia. Wobec tego, nie zasługiwały na uwzględnienie zarzuty skargi dotyczące naruszenia przez organ prawa materialnego przez błędną wykładnię art. 17 ust 1 pkt 4 w zw z art. 17 ust 1a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Mając na uwadze przedstawiony stan sprawy Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja została wydana zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa materialnego i w wyniku prawidłowo przeprowadzonego postępowania, spełniającego warunki określone m.in. w art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. W tych okolicznościach, brak było podstaw do zakwestionowania zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, wydanej na skutek wyczerpującego wyjaśnienia sprawy, na podstawie zgromadzonych w sposób kompletny dowodów, właściwej ich oceny oraz prawidłowych rozważań faktycznych i prawnych, zawartych w jej uzasadnieniu (art. 107 § 3 k.p.a.). W związku z powyższym, zgodnie z art. 151 P.p.s.a., skargę należało oddalić.