II SA/Gl 782/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Rafał Wolnik, Sędziowie Sędzia NSA Łucja Franiczek (spr.), Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Protokolant sekretarz sądowy Ewa Jędrasik, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi Wspólnoty [...] w B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji w sprawie podziału nieruchomości oddala skargę Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Prezydent Miasta B. działając na podstawie art. 92 – 99 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2000 r. Nr 46, poz. 543), po rozpatrzeniu wniosku [...] Spółdzielni Mieszkaniowej w B. zatwierdził projekt podziału nieruchomości objętej Kw [...] obręb L., położonej w B. na następujące działki: – pgr [...] o pow. [...] m2 – pgr [...] o pow. [...] m2 – pgr [...] o pow. [...] m2. W uzasadnieniu organ administracji wyjaśnił, że podział nieruchomości nastąpił niezależnie od ustaleń planu zagospodarowania przestrzennego zgodnie z art. 95 pkt 4 powołanej ustawy oraz ustawą z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (Dz. U. z 2001 r. Nr 4, poz. 27). Następnie wnioskiem z dnia [...]r. Zarząd Wspólnoty [...] w B. wystąpił o "anulowanie" powyższej decyzji jako dotkniętej wadami prawnymi i faktycznymi. Zdaniem wnioskodawcy, protokół graniczny został sporządzony niezgodnie z art. 32 ustawy – Prawo geodezyjne i kartograficzne, bowiem nie dokonano pomiaru dwóch najistotniejszych punktów granicznych, tj. pkt [...] i [...]. Tymczasem wadliwy protokół został przyjęty bez żadnych uwag przez Naczelnika Wydziału Geodezji i Kartografii, zaś po uprawomocnieniu się decyzji zatwierdzającej projekt podziału i ujawnieniu tego w księdze wieczystej, [...] Spółdzielnia Mieszkaniowa wystąpiła do Wspólnoty [...] o wykup wydzielonej parceli nr [...]. Po rozpatrzeniu wniosku decyzją z dnia [...]r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. na podstawie art. 157 § 2 i 3 kpa orzekło o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...]r. Zdaniem Kolegium, zgodnie z art. 97 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, stroną postępowania w sprawie podziału nieruchomości jest jej właściciel, współwłaściciel lub użytkownik wieczysty. W myśl art. 28 kpa, stroną może być także osoba, której przysługuje ograniczone prawo rzeczowe do nieruchomości, jeżeli wykaże swój interes prawny. Tymczasem właścicielem nieruchomości, objętej podziałem była Gmina B., a użytkownikiem wieczystym – [...] Spółdzielnia Mieszkaniowa w B., zaś Wspólnota [...] nie wykazała, aby przysługiwały jej jakiekolwiek prawa do nieruchomości, bądź powstałych w wyniku podziału działek. Natomiast okoliczność, że członkowie Wspólnoty są zainteresowani nabyciem prawa własności działki nr [...], nie jest interesem prawnym, ale interesem faktycznym. Stąd też zdaniem Kolegium, skoro Wspólnocie [...] nie przysługiwało prawo strony w postępowaniu o podział nieruchomości, to nie może się skutecznie domagać stwierdzenia nieważności decyzji, zatwierdzającej podział. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy, błędnie zatytułowanym odwołaniem Zarząd Wspólnoty [...] podniósł, iż interes prawny Wspólnoty w postępowaniu podziałowym wynika z faktu, że [...] Spółdzielnia Mieszkaniowa twierdzi, iż część ich budynku stoi na działce nr [...], podczas gdy faktycznie może to być jedynie pas o długości [...] m i szerokości [...] m, co daje [...] m2, zaś wydzielona działka ma powierzchnię [...] m2. Stąd też Wspólnota uprawniona jest do żądania stwierdzenia nieważności decyzji podziałowej. Wreszcie, wniesiono o wznowienie postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i 4 kpa oraz rozstrzygnięcie sporu, czy budynek przy ul. [...] stoi w całości na działce nr [...], czy też nie. Zaskarżoną decyzją po ponownym rozpatrzeniu sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze orzekło o utrzymaniu w mocy decyzji dotychczasowej, podtrzymując pogląd, że Wspólnota [...] nie ma przymiotu strony w postępowaniu podziałowym zgodnie z art. 28 kpa. W skardze do sądu administracyjnego Wspólnota [...] ponowiła dotychczasową argumentację, podnosząc nadto, że decyzją o podziale z dnia [...]r. naruszono ich własność, gdyż odcięto [...] m2 ich budynku na rzecz [...] Spółdzielni Mieszkaniowej, zmieniając granice między nieruchomościami, ustalone w planie, zatwierdzonym decyzją z dnia [...]r. Stąd też zdaniem skarżącej Wspólnoty, w niniejszej sprawie należało uwzględnić interes społeczny i faktyczny aby zbadać zgodność z prawem decyzji podziałowej, bowiem w świetle posiadanych dokumentów budynek przy ul. [...] jest usytuowany na działce nr [...]. Na tej podstawie skarżąca wniosła o uchylenie obydwu decyzji Kolegium oraz decyzji Prezydenta Miasta B. z dnia [...]r. W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko i argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest nieuzasadniona. Zaskarżona decyzja o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji podziałowej nie narusza bowiem prawa, a tylko w takim zakresie podlegała kontroli sądowej. Prawidłowy jest pogląd Kolegium, że skarżącej Wspólnocie nie przysługuje przymiot strony, uprawniający do wszczęcia takiego postępowania. Zgodnie z art. 157 § 2 kpa stronami postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności są osoby, którym przysługiwał przymiot strony w postępowaniu zakończonym kwestionowaną decyzją, bądź ich następcy prawni, a także osoby, których interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji (vide: wyrok NSA z dnia 12 stycznia 1994 r. sygn. akt II SA 2164/92, ONSA 1995/1/32). Tymczasem skarżąca Wspólnota nie mieści się w tej kategorii podmiotów. Krąg osób legitymowanych do złożenia wniosku o podział nieruchomości wymienia art. 97 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami (tekst jednolity Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.), nawiązując do interesu prawnego. Brak w tejże ustawie przepisów określających krąg podmiotów uprawnionych do udziału w tym postępowaniu. Stąd też w tej materii ma zastosowanie przepis art. 28 kpa. Zgodnie z tą regulacją, stroną postępowania jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. W orzecznictwie dominuje zaś pogląd, że tylko przepis prawa materialnego stanowiąc podstawę interesu prawnego stwarza dla określonego podmiotu legitymację procesową strony. Stąd też stroną postępowania o podział nieruchomości jest właściciel, użytkownik wieczysty oraz osoby, którym przysługują ograniczone prawa rzeczowe, jeśli wykażą swój interes prawny w rozumieniu art. 28 kpa. Zatem inny podmiot, któremu nie przysługuje tytuł do nieruchomości, wynikający z prawa rzeczowego, nie jest stroną postępowania podziałowego (vide: wyrok NSA z dnia 21 października 1999 r. sygn. akt I SA 285/99 (LEX nr 48618). W niniejszej sprawie istota sporu sprowadza się zaś po pierwsze do ustalenia przebiegu granic, a po wtóre do stwierdzenia, czy i jak część budynku przy ul. [...] w B. została zrealizowana z przekroczeniem granicy z działką sąsiednią nr [...] o pow. [...] m2, powstałą w wyniku podziału nieruchomości na podstawie kwestionowanej decyzji z dnia [...] r. Tego rodzaju kwestie nie są zaś w żaden sposób rozstrzygane w postępowaniu podziałowym, w którym nie ustala się wszak przebiegu granic zewnętrznych nieruchomości, podlegającej podziałowi. O ile zaś istnieje spór co do położenia punktów i linii granicznych, bądź też jedynie co do położenia znaków granicznych, właściwy w tym zakresie jest tryb rozgraniczania nieruchomości, bądź wznowienia znaków granicznych, uregulowany ustawą z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jednolity Dz. U. z 2005 r. Nr 240, poz. 2027 ze zm.). Po wyczerpaniu drogi postępowania administracyjnego do rozpatrzenia sporu na tym tle właściwy jest zaś sąd powszechny (art. 34 i art. 39 tej ustawy). W żadnym wypadku nie jest zatem dopuszczalne rozstrzyganie sporów na tle przebiegu granic zewnętrznych nieruchomości w postępowaniu podziałowym. Również roszczenia o wykup części nieruchomości z powodu przekroczenia granicy przy budowie, nie są rozpoznawane w postępowaniu podziałowym, jako że mają charakter cywilnoprawny (art. 152 kodeksu cywilnego). Istotne jest też, że roszczenia z tego tytułu oraz ich wybór, przysługują wyłącznie właścicielowi gruntu zajętego przez budowę budynku lub innego urządzenia. Skutek z tym związany nie następuje zaś z mocy prawa, lecz realizacja roszczenia o wykup zajętej części gruntu lub ustanowienie służebności gruntowej, możliwa jest w drodze umowy cywilnoprawnej, a z braku porozumienia stron, w drodze orzeczenia sądu cywilnego. Akty te mają zaś charakter konstytutywny. Oznacza to, że skarżąca Wspólnota nie jest legitymowana do wytoczenia powództwa z art. 151 kodeksu cywilnego, bowiem roszczenia z tego tytułu przysługują wyłącznie właścicielowi gruntu zajętego. Rozstrzygnięcie sporu, czy i jaką część działki nr [...] zajęto pod budynek Wspólnoty, należy zatem do drogi postępowania przed sądem powszechnym. Stąd też dołączone do skargi dokumenty nie mogły odnieść żadnego skutku w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym, dotyczącym zgodności z prawem zaskarżonej decyzji Kolegium. Zatem Wspólnota [...] nie legitymując się żadnym tytułem prawnym do nieruchomości, podlegającej podziałowi na podstawie decyzji z dnia [...]r., nie była stroną tego postępowania i nie jest uprawniona do wdrożenia postępowania nadzwyczajnego. W konsekwencji prawidłowo Kolegium orzekło z mocy art. 157 § 2 i 3 kpa o odmowie wszczęcia postępowania nieważnościowego. Rozstrzygnięcie to nie pozbawia skarżącej Wspólnoty ochrony prawnej co do ustalenia przebiegu granic jej nieruchomości w drodze rozgraniczenia, co jednak jest możliwe wyłącznie w odrębnym postępowaniu i na drodze postępowania przed sądem powszechnym. Z tych wszystkich względów skarga nie mogła odnieść skutku i podlegała oddaleniu na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).