II SA/Gl 782/20

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.), Sędzia NSA Łucja Franiczek, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 8 października 2020 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy T. z dnia [...] r. nr [...]; 2. odstępuje od zasądzenia kosztów postępowania w całości. Dyrektor Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w T. decyzją z dnia [...] r. Nr [...]. odmówił przyznania B. K. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym synem – D. K. W uzasadnieniu wskazał, że skarżąca posiada prawo do emerytury. Od powyższej decyzji z zachowaniem terminu ustawowego odwołanie złożyła strona reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika. W odwołaniu pełnomocnik powołał się na aktualne orzecznictwo, wskazujące na to, że art. 17 ust. 5 pkt.1a należy wykładać w ten sposób, że opiekunowi mającemu ustalone prawo do emerytury (renty) przysługuje świadczenie pielęgnacyjne w wysokości różnicy między obowiązującą kwotą świadczenia pielęgnacyjnego a pobieraną emeryturą po odliczeniu potrąceń zaliczki PIT oraz składki zdrowotnej. Zaskarżoną decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało rozstrzygnięcie organu I instancji w mocy. Stwierdziło, że ubiegająca się o świadczenie pielęgnacyjne - nie spełnia wymagań ustawowych uprawniających do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego w związku z opieką nad niepełnosprawnym synem, ponieważ posiada ona ustalone prawo do emerytury, co wyłącza ją z kręgu potencjalnych beneficjentów świadczenia pielęgnacyjnego. Skargę na powyższą decyzję złożyła jej adresatka reprezentowania przez profesjonalnego pełnomocnika. W skardze domaga się: - uchylenia decyzji organów obu instancji, - zobowiązania Wójta Gminy T. do wydania decyzji w przedmiocie przyznania skarżącej prawa do świadczenia pielęgnacyjnego w określonym przez Sąd terminie z zastosowaniem oceny prawnej, że prawidłowo interpretowany przepis art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a u.ś.r. znajduje zastosowanie do sytuacji skarżącej w ten sposób, że pozbawia ją przysługującego z mocy art. 17 ust. 1 tej ustawy prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tylko do wysokości otrzymywanej renty, - zasądzenia kosztów postępowania. Zarzuciła jednocześnie organowi administracji naruszenie: - art. 17 ust. 1 i art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) ustawy o świadczeniach rodzinnych z dnia 28 listopada 2003 r. (Dz.U. z 2020 r. poz. 111), zw. dalej "u.ś.r." w zw. z art. 32, art. 69 i art. 71 ust. 1 i art. 2 Konstytucji RP oraz art. 28 ust. 1 i ust. 2 lit. c Konwencji o Prawach Osób Niepełnosprawnych, polegającą na błędnym posłużeniu się jedynie wykładnią językową, podczas gdy organ winien zastosować wykładnię systemową oraz celowościową i funkcjonalną, z uwzględnieniem zasady ochrony rodziny i równości wyrażonej we wskazanych przepisach Konstytucji i Konwencji, oraz celu u.ś.r. - tj. ochrony podmiotów słabszych w ramach systemu zaopatrzenia społecznego, oraz uznaniu, że osobie z ustalonym prawem do emerytury (renty) świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje choćby w części stanowiącej różnicę pomiędzy uzyskiwaną rentą a kwotą świadczenia pielęgnacyjnego, co stanowi naruszenie zasady sprawiedliwości społecznej, wobec tego, że pozbawia faktycznego (a nie jedynie formalnego) beneficjenta świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na okoliczności niezależne od niej, a także ze względu na nieuwzględnienie ratio legis ograniczeń przyznawania świadczenia pielęgnacyjnego opisanych w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. a) u.ś.r., - art. 7 k.p.a., art.77 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i nieuwzględnienie słusznego interesu skarżącej, które wyraża się w szczególności pominięciem celu w jakim ustawodawca przewidział istnienie świadczenia pielęgnacyjnego, - art. 8 k.p.a. poprzez jego niezastosowanie i prowadzenie postępowania w sposób, który nie budzi zaufania obywateli do władzy publicznej, poprzez mechaniczne stosowanie prawa, bez uwzględnienia zasad współżycia społecznego i dobra jednostki - osoby niepełnosprawnej oraz jej opiekuna. Odpowiadając na skargę organ administracji wniósł o jej oddalenie podtrzymując swą dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2020 poz. 568) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2019 poz. 2070), zwanej dalej p.p.s.a. wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas - w zależności od rodzaju naruszenia – uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sad dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami powołaną podstawą prawną. Rozstrzygana sprawa dotyczy przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego na podstawie 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2020 r. poz. 111). Sąd dopatrzył się jednak uchybień w zakresie postępowania administracyjnego, które stanowią naruszenie art. 7 i art. 77 k.p.a. nie pozwalających na weryfikację podjętych rozstrzygnięć. Na podstawie akt administracyjnych nie można przede wszystkim ustalić, czy skarżąca jest osobą pobierającą rentę, czy też emeryturę. Wniosek w jej imieniu składał profesjonalny pełnomocnik. W piśmie z dnia 5 marca 2020 r. informuje on organ, że załącznikiem do wniosku o przyznanie świadczenia jest decyzja o waloryzacji emerytury. Do pisma tego dołączono jednak decyzję o waloryzacji renty socjalnej dla syna skarżącej. Brak tam jakiegokolwiek urzędowego dokumentu wskazującego, czy skarżąca faktycznie pobiera świadczenie emerytalne, czy też rentowe. Ustalenie tej kwestii jest kluczowe dla rozpatrywanej sprawy. Organy administracji wydały zaś swoje rozstrzygnięcia w oparciu o oświadczenie strony, zawarte we wniosku o przyznanie świadczenia bez dokonania jakiegokolwiek weryfikacji. Również w skardze pełnomocnik strony dość swobodnie posługuje się zamiennie nazwami dwóch zupełnie odmiennych świadczeń. W petitum stwierdza, że dokonana przez organy administracji wykładnia pozbawia skarżącą "prawa do świadczenia pielęgnacyjnego tylko do wysokości otrzymywanej renty", dalej zaś kwestionuje argumentację organów opierającą się na fakcie posiadania przez skarżącą prawa do emerytury. Używa również stwierdzenia, iż "skarżąca – będąc rencistką wciąż wykonuje stałą opiekę nad swoim dzieckiem, niezależnie od swoich uprawnień emerytalnych". Na zakończenie uzasadnienia skargi pełnomocnik ponownie stwierdza, że skarżąca jest uprawniona do renty. Rozstrzygnięcie wniosku skarżącej w sposób zgodny z prawem jest uzależnione od dokonania jednoznacznych ustaleń we wskazanym wyżej zakresie. Czy jest ona uprawniona do emerytury, czy do renty. Jeśli renty, to jakiego typu. Z tych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 206 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem "Sąd może w uzasadnionych przypadkach odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części, w szczególności jeżeli skarga została uwzględniona w części niewspółmiernej w stosunku do wartości przedmiotu sporu ustalonej w celu pobrania wpisu". W ocenie składu orzekającego zaistniał w sprawie "uzasadniony przypadek" do odstąpienia od zasądzenia kosztów postępowania w całości. Przede wszystkim uchylenie rozstrzygnięć organów administracji nie nastąpiło z powodów wskazanych w skardze. Poza tym, od profesjonalnego pełnomocnika reprezentującego skarżącą również w postępowaniu administracyjnym, należy wymagać większej staranności w przygotowaniu pism procesowych, oraz precyzji w uzasadnianiu swojego stanowiska.