II SA/Gl 783/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Krawczyk (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Sędzia WSA Rafał Wolnik, Protokolant specjalista Małgorzata Orman, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 grudnia 2012 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia stosunków wodnych na gruncie oraz wykonania urządzeń zapobiegających szkodom 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza P. z dnia [...] r. nr [...], 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. na rzecz skarżącego 257 (dwieście pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Pismem z dnia [...] r. M. P. zamieszkały w S. przy ul. [...], zwrócił się o interwencję w sprawie "wykonywania nasypu na teren, co spowoduje naruszenie stosunków wodnych w miejscowości S.". Podał, że jest właścicielem działek leżących wzdłuż ul. [...] w kierunku P. do drogi [...]. Działki te leżą pomiędzy ul. [...], a głównym rowem odprowadzającym wody gruntowe, a od tego rowu oddzielają je działki nr 1 i nr 2. Działki te należą do P. Z.. W dniu [...] r. zauważył na działkach nr 1 i 2 wykonanie nasypu substancjami niewiadomego pochodzenia. Zdaniem wnioskodawcy wykonanie tego nasypu spowoduje naruszenie stosunków wodnych na jego szkodę oraz innych mieszkańców S., co zaskutkuje obniżeniem ich wartości użytkowej. Domagał się w związku z tym zakazania dalszego wykonywania nasypu oraz przywrócenia do pierwotnego kształtu, to jest do dotychczasowych rzędnych wysokościowych spadku terenu. W piśmie z dnia [...] r. wnioskodawca poinformował Burmistrza Miasta P., że właściciel działek nr 1 i 2 w dalszym ciągu podnosi ich teren. Podobne uwagi wnioskodawca zawarł w piśmie z dnia [...] r. Po przeprowadzeniu oględzin ([...]r.) Burmistrz P. decyzją z dnia [...] r. odmówił nakazania przywrócenia stanu poprzedniego oraz wykonania urządzeń zapobiegającym szkodom na gruntach będących własnością P. Z. – działki nr 1 i 2 wobec nie wystąpienia zmian stanu wody na gruncie szkodliwie wpływających na grunty będące własnością M. P. – działki nr 3 i 4, położone w S. przy ul. [...]. W podstawie prawnej organ powołał m. innymi art. 29 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r., Prawo wodne (t. j. Dz. U. z 2005 r., Nr 239, poz. 2019, ze zm.). W uzasadnieniu organ przytoczył treść art. 29 ust. 1 pkt 1 i pkt 2 i stwierdził w oparciu o ustalony przez siebie stan faktyczny (oględziny z dnia [...] r., mapa wysokościowa), że w sprawie nie nastąpiła zmiana naturalnego kierunku spływu wód opadowych szkodliwie wpływającą na grunty sąsiednie (M. P.). Organ przyznał, że P. Z. – właściciel działek nr 5 i 1 (powinno być 2 i 1 – opis z rejestru gruntów) dokonał czynności polegających na wyrównaniu poziomu swoich działek, ale te działania nie zmieniły stosunków wodnych w sposób wpływający szkodliwie na grunt M. P. Nadto organ wskazał na mapę wysokościową uzyskaną ze Starostwa Powiatowego, a dotyczącą spornego terenu, która potwierdza naturalny skłon terenu od granicy działki M. P. w kierunku południowym i południowo-zachodnim, to jest w kierunku ul. [...] i drogi krajowej [...]. Odwołanie od powyższej decyzji z wnioskiem o "ponowne rozpatrzenie sprawy i wydanie nowej decyzji" złożył M. P.. Wskazał, że decyzja jest niezgodna z faktami, bowiem po roztopach (po zniknięciu śniegu) na jego działkach wystąpiły zastoiska wodne (co zobrazował dołączonymi zdjęciami). Natomiast ocena organu pierwszej instancji odnosi się do okresu bez opadów. Odwołujący się podkreślił, że mapa wysokościowa na którą powołał się organ, określa pierwotny skłon terenu. Nie dokonano natomiast aktualnych pomiarów wysokościowych spornego terenu, szczególnie w bezspornej sytuacji podwyższenia działek nr 2 i 1. Przedstawione na dołączonych do odwołania fotografiach zastoiska wodne wskazują na brak spadku terenu wskutek jego podwyższenia. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B., zaskarżoną decyzją z dnia [...] r., wydaną m. innymi na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 kpa oraz art. 29 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. – Prawo wodne, utrzymało decyzję organu pierwszej instancji w mocy. W uzasadnieniu organ odwoławczy podzielił stanowisko organu pierwszej instancji co do ustalonego stanu faktycznego i jego oceny prawnej. Organ odwoławczy podkreślił, że z ustaleń organu pierwszej instancji i akt sprawy (mapa wysokościowa) wynika, że działki P. Z. znajdują się poniżej działek odwołującego się, a w związku z tym wody opadowe spływają zgodnie z naturalnym spadkiem. Nadto postępowanie nie wykazało, aby czynności wykonane przez P. Z. wpływały szkodliwie na grunt odwołującego się. Ustosunkowując się do zarzutu M. P. związanego z istnieniem na jego działkach zastoin wodnych, które zostały przedstawione na dołączonych od odwołania fotografiach, organ stwierdził, że zastoiny te są normalnym następstwem zalegającego długo śniegu i nie stanowią szkody w rozumieniu art. 29 Prawa wodnego. Odnosząc się do kwestii składowania na działkach odpadów (następnie przykrytych warstwą humusu) organ wskazał, że kwestia ta może być przedmiotem odrębnego postępowania w trybie art. 34 ustawy o odpadach. Skargę na powyższą decyzję, błędnie określając ją jako postanowienie, do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach, złożył M. P. wnosząc o jej uchylenie w całości. Zarzucił organowi odwoławczemu naruszenie art. 7 i 77 kpa poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności mających znaczenie dla sprawy, a w szczególności nie powołanie się biegłego na okoliczność zmian stanu wody na gruncie należącym do P. Z. i wpływu tej zmiany na grunt skarżącego. Skarżący akcentował także fakt wprowadzenia do gruntów rolnych odpadów niewiadomego pochodzenia, co może mieć istotny wpływ na bezpieczeństwo żywnościowe. Wskazano także na błędne podanie numerów działek zarówno w decyzji pierwszej jak i drugiej instancji. Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie z przyczyn wskazanych w decyzji ostatecznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Z decyzji organów obu instancji wynika, że organy te nie stwierdziły zmiany stanu wody na gruncie – działki nr 1 i 2 (P. Z.) szkodliwie wpływającej na grunty (działki nr 3 i 5) M. P. Przy tym bezsporne jest dla organów, że P. Z. na należące do niego działki co najmniej od [...] r. nawoził bliżej nie ustalony materiał, który musiał podwyższyć poziom działek. Czynności te zdaniem organów polegały na wyrównaniu (niwelacji) poziomu działek, ale nie zmieniły stosunków wodnych w sposób wpływający szkodliwie na grunty sąsiednie. Zdaniem Sądu, takie twierdzenia organów obu instancji są co najmniej przedwczesne, biorąc pod uwagę przeprowadzone w sprawie postępowanie dowodowe. Otóż powołanie się na mapę wysokościową, z której wynika, że działki P. Z. znajdują się poniżej działek skarżącego, co powoduje naturalny spływ wód opadowych w kierunku działek nr 1 i nr 2 jest o tyle niezasadne, że nie wiadomo w jakim czasie mapa wysokościowa została sporządzona. Kwestią tą nie zajął się organ pierwszej instancji, brak w tym zakresie stanowiska organu odwoławczego, nawet w odpowiedzi na skargę. Uniemożliwia to odparcie zarzutu skarżącego, że mapa ta obrazuje stan pierwotny, a w każdym razie stan istniejący przed czynnościami podjętymi przez P. Z.. Ponieważ czynności te polegały na podwyższeniu terenu działek nr 1 i nr 2 bez dodatkowych dowodów, nieuprawnione jest przyjęcie w oparciu o mapę wysokościową, że działki należące do P. Z. znajdują się poniżej działek skarżącego, a wody opadowe z tych ostatnich działek spływają na działki nr 1 i 2. Jeszcze raz należy podkreślić, że naturalny spadek terenu mógł przestać istnieć na skutek nadsypania działek przez P. Z.. Należy w tym miejscu podzielić stanowisko organu odwoławczego, że sam fakt dokonania określonej zmiany na gruncie nie jest wystarczający do zastosowania art. 29 ust. 3 Prawa wodnego. Konieczne jest ustalenie, że dokonana przez właściciela nieruchomości zmiana spowodowała zmianę stanu wody na gruncie ze szkodą dla gruntów sąsiednich. Należy przypomnieć, że organ odwoławczy, który wydał zaskarżoną decyzję ma obowiązek uwzględnić stan faktyczny i prawny istniejący w dniu orzekania, że jest organem merytorycznym, którego rola nie jest tylko ograniczona do kontroli postępowania przed organem pierwszej instancji. Istotnie w trakcie oględzin w dniu [...] r. skarżący nie wskazał szkód na swoich działkach "z tytułu nawiezienia ziemi na działki P. Z.". Jednakże do odwołania z dnia [...] r. dołączył zdjęcia obrazujące występowanie na należących do niego działkach zastoin wodnych. Nie przesądzając kwestii czy zastoiny te są skutkiem szkodliwego działania zmiany stanu wody na działkach P. Z., Sąd stwierdza, że dokonana ocena istnienia tych zastoin przez organ odwoławczy (normalne następstwa zalegającego długo śniegu) jest uproszczeniem. Wydaje się bowiem, że jeżeli w dalszym ciągu istniałby spadek gruntu w kierunku dziełek P. Z., to woda z tych zastoin spłynęłaby zgodnie ze spadkiem. Biorąc pod uwagę powyższe Sąd stwierdził, że organy dokonały ustalenia stanu faktycznego z naruszeniem art. 7, 77 § 1 kpa, a następnie dokonały jego oceny z naruszeniem art. 80 kpa, co zaskutkowało wydaniem zaskarżonej decyzji. W postępowaniu ponownym organy winny ustalić, nie wyłączając dowodu z opinii biegłego, czy na działkach P. Z. doszło do zmiany stanu wody na gruncie (przez nadsypanie) ze szkodą dla gruntów skarżącego. Dopiero ustalenie w powyższym zakresie pozwoli organom na wydanie decyzji, o której mowa w art. 29 ust. 3 Prawa wodnego. Zarzuty skarżącego dotyczące braku reakcji organów na nasypanie na działki nr 1 i nr 2 nieznanych odpadów, jak również podniesiony w skardze zarzut naruszenia znaków granicznych przez P. Z. są nieuzasadnione. Kompetencje organu w niniejszej sprawie zakreślał art. 29 Prawa wodnego, stanowiący o wydawaniu przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta decyzji w przypadku dokonania przez właściciela gruntu zmiany stanu wody na gruncie szkodliwie wpływającej na grunty sąsiednie. W związku z powyższym na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 litera a (art. 29 Prawa wodnego) i litera c (art. 7, 77 §1 i 80 kpa) oraz art. 135 i 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) orzeczono jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 2 ppsa (koszty adwokata – 257 zł). mw