II SA/Gl 785/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Piotr Broda, Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski, Protokolant Agnieszka Jurczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 listopada 2017 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie uprawnień do kierowania pojazdami 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta C. z dnia [...] r. nr [...], 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. na rzecz skarżącego kwotę 697 (sześćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Decyzją z dnia [...] r. Prezydent Miasta C., działając na podstawie art. 114 ust. 1 pkt 1 lit.a w związku z art. 129 ust. 2 pkt 13a ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym (t.jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.) w związku z art. 99 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami (t.jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 627 ze zm.), skierował B. K. na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji kierowcy w formie egzaminu państwowego w zakresie prawa jazdy kategorii B. W pouczeniu tej decyzji organ poinformował skierowanego, że według jego oceny terminem wystarczającym do złożenia egzaminu kontrolnego sprawdzającego kwalifikacje kierowcy jest termin do dnia [...]r. Dodał, że należy bezzwłocznie zgłosić się do dowolnie wybranego Wojewódzkiego Ośrodka Ruchu Drogowego w celu ustalenia terminu. Pismem z dnia 15 maja 2017 r. Prezydent Miasta C. zawiadomił o wszczęciu postępowania w sprawie cofnięcia uprawnień do kierowania pojazdami mechanicznymi B. K. ze względu na niepoddanie się w wyznaczonym terminie kontrolnemu egzaminowi sprawdzającemu kwalifikacje kierowcy, a decyzją z dnia [...]r., przywołując w podstawie art. 103 ust. 1 pkt 1 lit.d ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami orzekł o cofnięciu B. K. uprawień kategorii B - dokument nr [...]druk nr [...] wydane dnia [...]r. przez Prezydenta Miasta C. W krótkim uzasadnieniu organ stwierdził, iż wobec niepoddania się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji, na które skierowano go w dniu [...]r., a wyznaczony termin egzaminu upłynął w dniu [...]r., orzeczono jak w sentencji. Odwołanie od powyższej decyzji, złożył, reprezentowany przez pełnomocnika, B. K. Skarżonej decyzji zarzucił: - naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 7 w związku z art. 8 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez brak wnikliwego wyjaśnienia sprawy, jej stanu faktycznego oraz nieuwzględnienie słusznego interesu strony powodujące wydania decyzji cofającej uprawnienia do prowadzenia pojazdów kat. B z uwagi na niestawiennictwo na egzaminie kontrolnym w dniu [...]r., podczas gdy skarżący nie zgodził się z decyzją z dnia [...]r. kierującą go na egzamin i w ustawowym terminie złożył od niej odwołanie, co powinno spowodować wyznaczenie nowego terminu egzaminu kontrolnego, z uwagi na nie rozpoznanie odwołania do dnia egzaminu; - naruszenia art. 10 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji odstąpienie od zasady zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu poprzez niezawiadomienie jej o wszczęciu postępowania w sprawie cofnięcia uprawnień, podczas gdy nie wystąpił stan "nie cierpiący zwłoki i niebezpieczeństwo utraty życia lub zdrowia ludzkiego"; - naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 103 ust. 1 pkt 1 lit.d ustawy o kierujących pojazdami, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że nieprawomocna decyzja kierującą na egzamin kontrolny uprawnia do wszczęcia postępowania w sprawie cofnięcia uprawnień do prowadzenia pojazdów kat. B w razie niezgłoszenia się w wyznaczonym terminie do wojewódzkiego ośrodka ruchu drogowego, podczas gdy skarżący zaskarżył przedmiotową decyzję, co powinno spowodować, że Prezydent Miasta C. zobowiązany był określić kolejny termin egzaminu kontrolnego z powodu nierozpoznania odwołania w terminie do dnia [...] r – tj. daty egzaminu kontrolnego. Uwzględniając powyższe wniósł o umorzenie postępowania jako wszczętego przedwcześnie lub uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania organowi pierwszej instancji. W uzasadnieniu stwierdzając, iż wydana decyzja jest bezpodstawna, rozwinął argumentację postawionych zarzutów. Podkreślił, że decyzją z dnia [...]r. organ kierując odwołującego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji wyznaczył mu ostateczny termin stawienia się w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego celem przystąpienia do egzaminu. Decyzja powyższa nie została opatrzona rygorem natychmiastowej wykonalności. W wyznaczonej dacie egzaminu - [...]r. decyzja ta nie była ostateczna wobec złożenia przez zainteresowanego odwołania. Biorąc powyższe pod uwagę, organ pierwszej instancji powinien po zakończeniu postępowania odwoławczego, w momencie gdy decyzja stała się ostateczna - wyznaczyć skarżącemu kolejny termin do zgłoszenia się do ośrodka ruchu drogowego w celu ustalenia kolejnego egzaminu kontrolnego. Organ ten nie tylko zaniechał wyznaczenia nowego terminu, ale w dniu [...]r., wydał kwestionowaną decyzję. Wskazał też na naruszenia art. 10 Kodeksu postępowania administracyjnego, co w sumie doprowadziło do naruszenia przepisów prawa materialnego w postaci art. 103 ust. 1 pkt 1 lit.d ustawy o kierujących pojazdami. Podkreślił, że nie stawił się w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego celem ustalenia terminu egzaminu kontrolnego z uwagi na fakt, iż decyzja kierująca go na kontrolne badania nie była ostateczna, w związku z czym nie podlegała wykonaniu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. decyzją z dnia [...]r., znak [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 103 ust. 1 pkt 1 lit.d ustawy z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W uzasadnieniu przedstawiono przebieg dotychczasowego postępowania, a następnie przywołano obowiązującą w tym zakresie i wskazaną w podstawie prawnej regulację prawną - tj. art. 103 ust. 1 pkt 1 lit.d ustawy o kierujących pojazdami podkreślając, iż ma on zastosowanie tylko i wyłącznie w sytuacji gdy strona nie zgłosiła się we wskazanym terminie na egzamin państwowy. Negatywne skutki organ winien więc wyciągać gdy strona nie zgłosiła się na egzamin. Przepisy nie przewidują odmiennych unormowań ustawowych i nie przewidują możliwości odmiennego uregulowania przez organ kwestii wykonalności skierowania na egzamin kontrolny sprawdzający kwalifikację kierowcy. Przyjąć zatem należy, że decyzja podlega wykonaniu z dniem, w którym stanie się ostateczna. Adresat takiej decyzji zobowiązany jest do niezwłocznego wykonania tego ostatecznego rozstrzygnięcia, a tym samym niezwłocznego poddania się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji. Decyzja o skierowaniu skarżącego na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji jest ostateczna, a tym samym korzysta z domniemania legalności i prawidłowości. Musiała być ona respektowana przez stronę postępowania. Organ podkreślił, że w postępowaniu przed organem pierwszej instancji czy organem odwoławczym strona nie wykazała żadnych okoliczności, które uniemożliwiałyby wykonanie obowiązku. Odwołujący wiedział o funkcjonującej w obrocie prawnym ostatecznej decyzji o skierowaniu go na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji oraz miał świadomość konsekwencji, jakie wiążą się z niepoddaniem się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji. Kolegium podkreśliło nadto, że decyzją z dnia [...]r. rozpatrzyło odwołanie strony od decyzji kierującej na egzamin kontrolny, a decyzję tę pełnomocnik strony otrzymał w dniu [...]r. Zatem odwołujący był świadomy ciążącego na nim obowiązku poddania się kontrolnemu sprawdzeniu kwalifikacji. Ewentualne zrealizowanie tego obowiązku mogło skutkować uchyleniem zaskarżonej decyzji. Odnosząc się do zarzutów odwołania Kolegium przyznało, że organ pierwszej instancji przesyłając zawiadomienie o wszczęciu postępowania z dnia [...]r. wraz z decyzją z dnia [...]r. uniemożliwił stronie zapoznanie się ze sprawą i wypowiedzenie co do zebranych w sprawie dowodów (czym naruszył art. 10 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego). Uchybienie to nie może jednak odnieść skutku w postaci uchylenia decyzji, bowiem strona nie przedstawiła dowodów, które mogłyby skutkować innym rozstrzygnięciem sprawy. Skargę na powyższą decyzję złożył, reprezentowany przez pełnomocnika, B.K. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucił: 1) naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, - tj.: art. 7 w związku z art. 8, w 130 § 2 i art. 108 § 1 a contrario Kodeksu postępowania administracyjnego poprzez brak wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz nieuwzględnienie słusznego interesu strony i przez to błędne przyjęcie, że decyzja kierującą na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji była decyzją wykonalna w dniu [...]br. podczas gdy: • decyzji tej nie został nadany rygor natychmiastowej wykonalności, co oznacza, że do dnia rozpoznania odwołania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze wstrzymane było wykonanie decyzji; • nie poinformowano też strony o obowiązku niezwłocznego stawiennictwa w Wojewódzkim Ośrodku Ruchu Drogowego celem ustalenia nowego terminu kontrolnego sprawdzenie kwalifikacji; Mając na względzie powołane zarzuty, wniósł o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i poprzedzającej decyzji organu pierwszej instancji, a także zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu powtórzył argumentację zaprezentowaną w odwołaniu, podkreślając, iż w wyznaczonej przez organ pierwszej instancji dacie egzaminu - [...] r. decyzja ta nie była ostateczna wobec złożenia przez zainteresowanego odwołania. Tym samym wszczęcie postępowania i cofnięcie skarżącemu uprawnień do kierowania pojazdami było przedwczesne. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując poprzednią argumentację zaprezentowaną w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpatrując sprawę zważył, co następuje: Wniesiona skarga musiała odnieść skutek. Przeprowadzone badanie zgodności z prawem zaskarżonych decyzji wykazało, że są one dotknięte uchybieniami uzasadniającymi ich wzruszenie Przyznać należy, że zgodnie z art. 103 ust. 1 pkt 1 lit.d ustawy o kierujących pojazdami Starosta wydaje decyzję administracyjną o cofnięciu uprawnienia do kierowania pojazdami w przypadku m.in. stwierdzenia niezgłoszenia się we wskazanym terminie na egzamin państwowy, który miał być przeprowadzony w trybie art. 49 ust. 1 pkt 2 cytowanej ustawy. Zasadnie organy podkreśliły że decyzja ta ma charakter decyzji związanej, co oznacza że organ administracyjny nie działa w ramach uznania administracyjnego. Przy stwierdzeniu okoliczności, o których mowa powyżej, organ administracyjny zobowiązany jest bowiem do cofnięcia uprawnień osobie, która pomimo skierowania nie zgłosiła się na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji, a tym samym stwarzać może zagrożenie zarówno dla siebie jak i innych uczestników ruchu drogowego. Bezspornym w sprawie jest, iż B. K. nie poddał się w wyznaczonym przez Prezydenta Miasta C. terminie (tj. do [...]r.) egzaminowi, na który został skierowany mocą decyzji z dnia [...]r. Tym samym Prezydent Miasta C. formalnie uprawniony był i jednocześnie zobowiązany do wydania decyzji w przedmiocie cofnięcia uprawnień. Jednakże B. K. po utrzymaniu w mocy przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. decyzji kierującej go na kontrolne sprawdzenie kwalifikacji wniósł do tut. Sądu skargę na wydane rozstrzygnięcia. Wyrokiem z dnia 9 listopada 2017 r. sygn. akt II SA/Gl 606/17 Sąd uchylił obie wydane w kwestii skierowania na egzamin decyzje (zarówno kierującą na egzamin decyzję pierwszej instancji - Prezydenta Miasta C., jak i utrzymującą ją w mocy decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego) wskazując na uchybienia powstałe w trakcie postępowania administracyjnego zakończonego tymi decyzjami. W zalecaniach Sąd wskazał na konieczność przeprowadzenia wyczerpującego i rzetelnego postępowania dowodowego z poszanowaniem praw skarżącego, zakończonego należycie uzasadnionymi rozstrzygnięciami odpowiadającymi przepisom prawa materialnego. W konsekwencji powyższego także decyzja zaskarżona w niniejszej sprawie oraz poprzedzająca ją decyzja organu pierwszej instancji muszą zostać wyeliminowane z obrotu prawnego. Podstawą faktyczną do ich wydania było bowiem niezgłoszenie się na egzamin (kontrolne sprawdzenie kwalifikacji), na który skarżący został skierowany. Skoro zatem postępowanie w przedmiocie skierowania na egzamin przeprowadzone musi zostać ponownie, a jego przyszły wynik jest nieznany, niewiadomym jest też czy w razie ewentualnego ponownego skierowania skarżącego na sprawdzenie kwalifikacji na egzamin ten skarżący się zgłosi i jaki będzie jego wynik, to w konsekwencji decyzje w przedmiocie cofnięcia uprawnień, jako co najmniej przedwczesne, nie mogą ostać się w obrocie prawnym. Sprawa, której przedmiotem jest cofnięcie uprawnień winna bowiem być rozważona ponownie, zależnie od wyniku postępowania w przedmiocie skierowania na egzamin i zachowania skarżącego w przypadku ewentualnego ponownego skierowania. Uwzględniając zatem powyższe Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.a i lit.c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi uchylił wydane w sprawie decyzje. O kosztach postępowania obejmujących wpis od skargi w kwocie 200,00 zł i wynagrodzenie pełnomocnika – 480,00 zł orzeczono na wniosek strony skarżącej na podstawie art. 200, 205 i 209 cytowanej ustawy a także § 14 ust. 1 pkt 1 lit.c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. 2015, poz. 1804).