II SA/Gl 787/04

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek, Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska, Asesor WSA Barbara Brandys-Kmiecik (spr.), Protokolant st. sekr. Małgorzata Orman, po rozpoznaniu w dniu 05 kwietnia 2006 r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Apelacyjnej – Anny Podsiadło na rozprawie sprawy ze skargi Gminy T. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie zwrotu wywłaszczonej nieruchomości o d d a l a s k a r g ę Decyzją z dnia [...] r. nr [...], wydaną na podstawie art. 136, art. 137, art. 142 i art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2000r. nr 46, poz. 543) oraz art. 104, art. 105 § 2 i art. 107 Kodeksu postępowania administracyjnego Prezydenta Miasta T. odmówił W. i B. K. zwrotu części nieruchomości pochodzącej z działki nr A przejętej na rzecz Skarbu Państwa decyzją o wywłaszczeniu nieruchomości i odszkodowaniu z dnia [...] r., składającej się aktualnie z części działek nr B, nr C, nr D zapisanych w księdze wieczystej KW nr [...] oraz części działki nr E zapisanej w księdze wieczystej KW nr [...] Sądu Rejonowego w T. jako własność Gminy Miejskiej T.. W motywach rozstrzygnięcia organ I instancji powołał się na zrealizowany cel wywłaszczenia jakim była budowa domków jednorodzinnych w P.. Wskazano, że wnioskowana do zwrotu nieruchomość stanowi aktualnie w części ogrodzone ogródki przydomowe zagospodarowane nasadzeniami, a nad niezagospodarowaną częścią przebiega napowietrzna linia energetyczna (110kV) znajdująca się w strefach ochronnych od tej linii. Podkreślono także, że w związku z gęstą siecią uzbrojenia terenu nieruchomości były oddawane wyłącznie w użytkowanie lub dzierżawę poszczególnym właścicielom domków. Odwołanie od tej decyzji złożyła W. K. wskazując na niezabudowaną część działki pochodzącą z nieruchomości o nr A jako zbędną na cel wywłaszczenia. Podkreślono rozwiązywalny charakter umów rozdysponowujących poszczególne części nieruchomości na ogródki przydomowe. Nadto zakwestionowano właściwość organu do stwierdzania czy dany grunt leży w strefie ochronnej linii energetycznej. Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] r. o nr [...] na podstawie art. 138 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego uchylił decyzję organu I instancji w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. W uzasadnieniu organ odwoławczy stwierdził, że wywłaszczenie na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości położonej w T. oznaczonej m.in. jako działka o numerze pierwotnym A o powierzchni [...] m² nastąpiło na podstawie decyzji Prezydenta Miasta T. z dnia [...] r. Nr [...] w trybie ówcześnie obowiązującej ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości pod budowę domków jednorodzinnych w P.. Wnioskowany zaś do zwrotu grunt obejmuje w części ogrodzone ogródki przydomowe oraz część działki niezagospodarowanej oznaczonej nr D znajdującej się poza ogrodzeniami, nad którą przebiega napowietrzna linia energetyczna (110 kV). Przedmiotowe nieruchomości stanowią własność Gminy T., a niektóre wydzielone działki zostały aktami notarialnymi oddane w użytkowanie bądź dzierżawę osobom trzecim. Zatem w ocenie organu wojewódzkiego dla wydania prawidłowego merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie zasadnicze znaczenie ma zbadanie czy na wnioskowanej do zwrotu części nieruchomości został zrealizowany cel wywłaszczenia tj. budowa domków jednorodzinnych, gdyż poczynione przez organ I instancji ustalenia nie znajdują pełnego uzasadnienia w zgromadzonym materiale dowodowym. Ponadto wskazano, że wnioskowany do zwrotu grunt przylega do nieruchomości stanowiącej własność Państwa K. (działka nr F/[...]). Zaznaczono także, że przedmiotowe działki stanowią własność Gminy Miejskiej T., a więc w sprawie o ich zwrot Gminie przysługują prawa strony. Natomiast miasto T. jest miastem na prawach powiatu, więc w sprawie o zwrot wywłaszczonej nieruchomości prezydent miasta jako organ wykonawczy i reprezentujący je na zewnątrz oraz także jako pracownik urzędu miasta, a jednocześnie sprawujący funkcję starosty, polega wyłączeniu od rozpoznania sprawy na podstawie art. 24 § 1 pkt. 1 i 4 Kpa. Z takim rozstrzygnięciem organu odwoławczego nie zgodziła się skarżąca Gmina Miejska T., która w dniu [...] 2004r. złożyła skargę do Sądu kwestionując zasadność wydanej decyzji ostatecznej oraz wnosząc o jej uchylenie i rozstrzygnięcie sprawy co do istoty. Zdaniem skarżącej Gminy budowa osiedla została zrealizowana na całym terenie objętym planem realizacyjnym. Żadna z części wywłaszczonego terenu nie została przeznaczona na inny cel, a zieleń była przewidziana w planie realizacyjnym. Nadto wskazano, że linia napowietrzna 110 kV nie stanowiła samoistnego celu wywłaszczenia i przebieg tej trasy wraz ze strefą ochronną ujęty był także w tymże planie realizacyjnym "Osiedla domków jednorodzinnych w P.". Zatem brak jest przesłanek do orzekania o zwrocie wnioskowanych działek, gdyż osiedle zrealizowano w całości wraz z infrastrukturą i zielenią., a dzierżawa gruntu pod ogródki przydomowe nie zmienia tego faktu. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie i odwołał się do argumentacji jaką zaprezentował w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje : Sąd administracyjny zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych / Dz. U. z 2002 nr 153, poz.1269 ze zm./ sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Rozpoznając zatem przedmiotową sprawę należało stwierdzić, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim należy wskazać, że sąd administracyjny ma wyłącznie kompetencje kasacyjne i nie jest umocowany do reformowania wydanych decyzji administracyjnych – jak żąda tego skarżąca Gmina. Przechodząc do merytorycznej oceny rozpatrywanej sprawy należy zauważyć, że zgodnie z dyspozycją przepisu art. 216 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz.U. z 2000r. nr 46, poz. 543 ze zm.), w związku z art. 136 ust. 3 tej ustawy, byli właściciele wywłaszczonej nieruchomości mogą żądać jej zwrotu (w całości lub w części), jeśli stosownie do przepisu art. 137, nieruchomość ta stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. W rozpatrywanej sprawie wnioskodawcy zakres wniesionego żądania ograniczyli do części działek o numerach : B, C, D i E. W przeprowadzonym natomiast postępowaniu ustalono, iż przedmiotowy grunt obejmuje w części ogrodzone ogródki przydomowe przynależne do działek o numerach: E, B, C, które zagospodarowane są nasadzeniami zieleni niskiej i wysokiej oraz część działki niezagospodarowanej oznaczonej nr D znajdującej się poza ogrodzeniami. Nad ww. działkami przebiega napowietrzna linia energetyczna (110 kV) składająca się z 5 przewodów, zaś w sąsiedztwie na działce nr G znajduje się słup linii 110 kV (przęsło krzyżujące) podtrzymujący w/w linię. Nadto ww. napowietrzna linia 110 kV została wybudowana w roku 1978, a zatem jeszcze przed wywłaszczeniem przedmiotowej nieruchomości. Zaznaczyć także należy, że działki o numerach: B, C, D (KW Nr [...] Sądu Rejonowego w T.) oraz E (KW Nr [...] Sądu Rejonowego w T.) stanowią własność Gminy T., przy czym działka nr E została aktem notarialnym Rep. "A" Nr [...] z dnia [...] r. oddana na okres 40 lat w użytkowanie osobom trzecim – Państwu I. i W. S., a ich prawa wynikające z ww. aktu notarialnego wpisane do księgi wieczystej w dniu [...] r. Natomiast działki o numerach: B oraz C zostały oddane w dzierżawę osobom trzecim. W szczególności – działka B pozostaje od dnia [...] r. w dzierżawie Pani W. O., zaś działka nr C od dnia [...] r. w dzierżawie Pana A. K.. Powyższe umowy mają charakter rozwiązywalny i samo ich zawarcie nie stanowi wbrew twierdzeniom skarżącej przesłanki uniemożliwiającej zwrot wywłaszczonej nieruchomości. Natomiast bezsprzecznym jest w sprawie, że plan realizacyjny osiedla przewidywał lokalizację domków mieszkaniowych wraz z ogródkami i zielenią. Dlatego też należy wyjaśnić, czy wnioskowany teren w całości został wykorzystany pod infrastrukturę zieleni na osiedlu. Decydującą natomiast – zdaniem Sądu - przesłanką uzasadniającą powtórne przeanalizowanie przedmiotowej sprawy w kontekście wniosku zgłoszonego przez małżonków K. jest jednoznaczne wyjaśnienie czy wnioskowany do zwrotu grunt przylega do nieruchomości stanowiącej własność Państwa K. (działka nr F/[...]). Zresztą jak podniosła skarżąca w trakcie rozprawy sądowej zwrot tego gruntu umożliwiłby zapewnienie dojazdu do działki, którą razem z mężem darowali wnukowi D. K.. Dlatego też koniecznym jest rozważenie możliwości zwrotu tej części nieruchomości po uprzednim jednoznacznym ustaleniu czy zrealizowany został na niej cel wywłaszczenia czy też nie. Z dokumentacji znajdującej się w aktach wynika, że wnioskowana część gruntu działki nr F stanowi nieużytek ([...] – k. [...] akt administracyjnych I instancji). Na zakończenie podkreślić również należy, że przedmiotowe działki stanowią własność Gminy T.. Natomiast zgodnie z treścią uchwały 7 sędziów NSA z 19 maja 2003r. o sygn. akt OPS 1/03 w sprawie zwrot wywłaszczonej nieruchomości, która jest własnością miasta na prawach powiatu, prezydent tego miasta jako organ wykonawczy i reprezentujący je na zewnątrz oraz także jako pracownik urzędu miasta, a jednocześnie sprawujący funkcję starosty (czyli organu właściwego w sprawach o zwrot wywłaszczonej nieruchomości) - polega wyłączeniu od rozpoznania sprawy na podstawie art. 24 § 1 pkt. 1 i 4 Kpa. W konsekwencji wyłącza też możliwość upoważnienia przez niego do załatwienia tej sprawy jego zastępców i pozostałych pracowników urzędu miasta (vide: wyroki NSA sygn. akt II S.A/Ka 1800/99, II S.A./Ka 81/99, III RN 104/00). Powyższa teza winna zostać uwzględniona przez organ I instancji, który powinien wyłączyć się od udziału w sprawie orzekania o zwrocie nieruchomości stanowiącej własność gminy, zapobiegając w ten sposób możliwości zaistnienia konfliktu interesów stron w prowadzonym postępowaniu. Skoro Sąd nie znalazł podstaw prawnych do uwzględnienia skargi, to stosownie do postanowień art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należało skargę oddalić.