II SA/Gl 788/22

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Elżbieta Kaznowska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga - Gajewska, Sędzia WSA Edyta Kędzierska, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 listopada 2022 r. sprawy ze skargi K. J. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 5 kwietnia 2022 r. nr SKO.PSŚ/41.5/814/2022/4018 w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego uchyla zaskarżone postanowienie. Po rozpatrzeniu wniosku z dnia 7 września 2021 r. Kierownik Działu Świadczeń Rodzinnych, działając z upoważnienia Prezydenta Miasta R. (dalej: organ pierwszej instancji) na podstawie art 17 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.jedn a. Dz.U. z 2020 r., poz. 111 ze zm.), decyzją z dnia 16 listopada 2021 r. nr [...] odmówił K. J. (dalej: Strona, Skarżąca) przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, z uwagi na naruszenia art. 17 ust. 1b ustawy. Pismem z dnia 30 listopada 2021 r. Strona wniosła drogą mailową odwołanie. Pismem z dnia 10 grudnia 2021 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Katowicach (dalej: Kolegium, organ odwoławczy) zawiadomiło Stronę o pozostawieniu jej podania z dnia 30 listopada 20221 r. bez rozpoznania, powołując się na zapis art. 63 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego , w myśl którego podania (żądania, wyjaśnienia, odwołania, zażalenia) wnosi się na piśmie, za pomocą telefaksu lub ustnie do protokołu. Podania utrwalone w postaci elektronicznej wnosi się na adres do doręczeń elektronicznych. Jeżeli przepisy odrębne nie stanowią inaczej, podania wniesione na adres poczty elektronicznej organu administracji publicznej pozostawia się bez rozpoznania. Wobec jednoznacznej treści tego przepisu organ odwoławczy rozstrzygnął jak powyżej. Pismem z dnia 5 stycznia 2022 r. Strona zwróciła się do Kolegium z prośbą o ponowne rozpatrzenie odwołania od decyzji organu pierwszej instancji o odmowie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W motywach podniosła, iż jej odwołanie wniesione drogą mailową zostało pozostawione bez rozpoznania, pomimo, iż wcześniej telefonicznie potwierdziła możliwość takiej korespondencji z organem. Mimo pytania czy powinna wnieść odwołanie także drogą papierową, co może być utrudnione wobec choroby covid-19, usłyszała od pracownika organu odpowiedź, iż "wystarczy droga mailowa". Bazując więc na kompetencji pracownika postąpiła jak wyżej. Rozpatrując złożone dowołanie Kolegium postanowieniem z dnia 16 lutego 2022 r. nr SKO.PSŚ/41.5/190/2022/320/PM stwierdziło uchybienie do wniesienia przez Stronę odwołania. W uzasadnieniu organ odwoławczy opisał przebieg postępowania, potwierdzając fakt pozostawienia bez rozpoznania podania z dnia 30 listopada 2022 r. z powołaniem się na zapis art. 63 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Przyznało, że wówczas Strona pismem z dnia 5 stycznia 2022 r. sporządziła i wniosła odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji odmawiającej przyznania wnioskowanego świadczenia. Dalej stwierdziło, iż termin do złożeniem odwołania jest terminem zawitym, co oznacza, że czynność dokonana po jego upływie jest z mocy prawa bezskuteczna i to bez względu na przyczyny spóźnienia. Z istoty tego terminu nie może być on przedłużany. W ocenie organu odwoławczego decyzja organu pierwszej instancji zawierała prawidłowe pouczenie o terminie i sposobie złożenia odwołania. Pomimo tego podanie stanowiące odwołanie zostało sporządzone i wniesione po terminie, który upływał w dniu 3 grudnia 2021 r. (piątek), a Strona nie złożyła jednocześnie wniosku o przywrócenie terminu, jak również nie podała istotnych powodów uchybienia terminu. Organ odwoławczy uznał, że podane okoliczności nie wskazują aby Strona uprawdopodobniła, iż spóźnienie wniesienia odwołania nastąpiło bez jej winy - nadto brak jest stosownego wniosku. Dalej Kolegium stwierdziło, iż ustalonym stanie faktycznym zobowiązane jest do stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia dowołania. Odwołując się jednak do art. 1 ustawy z dnia 9 grudnia 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw w ustawie z dnia 2 marca 2020 r. wprowadzono zmiany poprzez dodanie art. 15 zzzzzn2. W związku z powyższym Kolegium wyznaczyło Stronie termin 30 dni od daty otrzymania niniejszego zawiadomienia na złożenie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, przy czym pouczyło, że Strona zobowiązana jest do uprawdopodobnienia w nim, że uchybienie nastąpiło bez jej winy. Pismem z dnia 13 marca n2022 r. Skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do wniesionego odwołania od decyzji organu pierwszej instancji, zwracając się o ponowne rozpatrzenie sprawy. Wskazała, że uchybienie terminu (upływającego w dniu 3 grudnia 2021 r.), spowodowane było ciężkim i przewlekłym stanem chorobowym jej ora rodziny z powodu covid-19. W załączeniu przesłała zaświadczenia Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w R. . Dodał, iż nie była świadoma konieczności złożenia wniosku o przywrócenie terminu. Nie było bowiem takiego pouczenia w piśmie miejscowego Ośrodka Pomocy Społecznej. Wyjaśniła, iż zgodnie z informacją pracownika socjalnego Ośrodka wniosła odwołanie drogą mailową. Uwzględniając powyższe wniosła o przywrócenie terminu i ponowne rozpatrzenie sprawy. Postanowieniem z dnia 5 kwietnia 2022 r. Kolegium odmówiło przywrócenia Stronie terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia Kolegium ponownie przytoczyło przebieg dotychczasowego postępowania, przyznając, iż postanowieniem z dnia 16 lutego 2022 r. stwierdziło uchybienie do wniesienia odwołania przez Stronę od decyzji odmawiającej przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, informując jednocześnie o treści art. 15 zzzzzn2 ustawy szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych i możliwości wniesienia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Dalej Kolegium przyznało, że Strona w terminie złożyła taki wniosek, dołączając do niego zaświadczenia wystawione przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego. Po analizie dołączonych zaświadczeń organ odwoławczy stwierdził, iż Skarżąca w dniu 26 listopada 2021 r. przebywała n w kwarantannie zleceniowej, następnie objęta została izolacją dowodową w wyniku pozytywnego testu na obecność wirusa SARS-CoV-2 w terminie do 27 listopada 2021 r. do 6 grudnia 2021r. Bezsporny w sprawie pozostaje fakt, iż decyzję organu pierwszej instancji doręczono Stronie w dniu 19 listopada 2021 r. Skoro w dniu 5 stycznia 2022 r. Skarżąca sporządziła oraz wniosła odwołanie od decyzji organu pierwszej instancji z dnia 16 listopada 2021 r., to w tym też terminie miała jednocześnie złożyć wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Zgodnie bowiem z obowiązującymi przepisami osoba, która uchybiła terminowi do wniesienia odwołania jest zobowiązana w ciągu siedmiu dni od daty ustalania przyczyny wystąpić z wnioskiem o przywrócenie terminu i uprawdopodobnić, że uchybienie nie zostało spowodowane z jej winy. Organ zobowiązany jest przywrócić termin, gdy zostaną spełnione łącznie przesłanki, a mianowicie uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanego i brak winy zostanie uprawdopodobniony, zainteresowany złożył wniosek o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminowi oraz zainteresowany dopełnił czynności, dla której określony był termin jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu. Strona wskazała powody niemożności złożenia odwołania w terminie oraz uzasadniła swój wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania, uprawdopodobniając go zaświadczeniem, jednakże złożyła go po terminie siedmiu dniu od ustania przyczyny uchybienia terminu (30 dni od dnia 7 grudnia 2021 r.). Wobec powyższego postanowiono jak w sentencji. Skargę na postanowienie Kolegium do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach złożyła Skarżąca. Podniosła, iż dostawała się do zaleceń wskazanych przez organ odwoławczy w postanowieniu z dnia 16 lutego 2022 r. Wyjaśnił, iż nikt wcześniej nie informował ją o potrzebie złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Pokreśliła, iż w jej ocenie zaistniała sytuacja nie nastąpiła z jej winy. Wniosła o uchylenie skarżonego postanowienia. W odpowiedzi na skargę Kolegium podtrzymało swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Nadto wniosło o rozpatrzenie sprawy na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga jest zasadna, gdyż wydane w sprawie postanowienie organu odwoławczego, w ocenie Sądu, wydane zostało z naruszeniem przepisów prawa. Zgodnie z treścią art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.jedn . Dz.U. z 2022 r., poz. 329) sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Kontrolowana sprawa została na tej podstawie rozpoznana w trybie uproszczonym. Przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej w niniejszej sprawie jest postanowienie Samorządowe Kolegium Odwoławczego o odmowie przywrócenia Skarżącej terminu do wniesienia odwołania od decyzji organ u pierwszej instancji. Bezsporny w sprawie pozostaje fakt, iż Skarżąca, otrzymawszy w dniu 19 listopada 2021 r., decyzję organu pierwszej instancji odmawiającą jej przyznania wnioskowanego świadczenia pielęgnacyjnego, złożyła od niej odwołanie - pismem z dnia 30 listopada 2021 r. Uczyniła to drogą mailową, z uwagi na fakt pozostawania w izolacji domowej w związku z pozytywnym wynikiem testu na obecność wirusa SARS-CoV-2. Nie jest także sporne to, iż pismem z dnia 10 grudnia 2021 r. Kolegium zawiadomiło Skarżącą o pozostawieniu jej pisma - odwołania z dnia 30 listopada 2021 r. - bez rozpoznania, a to z uwagi na treść art. 63 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, w szczególności na zapis - "podania utrwalone w postaci elektronicznej wnosi się na adres do doręczeń elektronicznych lub za pośrednictwem konta w systemie teleinformatycznym organu administracji publicznej. Jeżeli przepisy odrębne nie stanowią inaczej, podania wniesione na adres poczty elektronicznej organu administracji publicznej pozostawia się bez rozpoznania." Powyższe pismo informujące o pozostawieniu podania Skarżącej z dnia 30 listopada 2021 r. nazwanego odwołaniem, nie zawierało żadnych innych pouczeń czy też wskazań, co Skarżąca winna uczynić, mimo ciążących na organie z mocy art. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego obowiązków należytego i wyczerpującego informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego oraz czuwania nad tym, aby strony i inne osoby uczestniczące w postępowaniu nie poniosły szkody z powodu nieznajomości prawa, i w tym celu udzielają im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek. W tym stanie sprawy Skarżąca pismem z dnia 5 stycznia 2022 r., wniosła prośbę o ponowne rozpatrzenie złożonego drogą mailową odwołania, wyjaśniając, iż wniosła to odwołanie drogą mailową po uprzedniej rozmowie telefonicznej z pracownicą miejscowego Ośrodka z uwagi na brak możliwości innej drogi korespondencji z powodu izolacji. Skarżąca podkreśliła, iż uzyskała w rozmowie telefonicznej z pracownicą miejscowego Ośrodka zapewnienie, iż wniesienie taką drogą odwołania będzie wystarczające. Na potwierdzenie okoliczności braku możliwości osobistego złożenia odwołania, Skarżąca dołączyła zaświadczenia Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w R. , potwierdzające objęcie izolacja domową Skarżącej oraz członków jej rodziny. Rozpatrując, złożone ponownie odwołanie, organ odwoławczy postanowieniem z dnia 16 lutego 2022 r., nie dokonując dokładnej analizy stanu faktycznego sprawy oraz nie oceniając przedłożonych dowodów, i twierdzeń Skarżącej stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania przez Skarżącą . Dopiero w treści tego rozstrzygnięcia, organ pouczył stronę o przysługującym jej na podstawie art. 15 zzzzzn2 ustawy szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych prawie złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania. Abstrahując od faktu, iż w ocenie składu orzekającego takie powiadomienie Strony o przysługującym jej prawie złożenia wniosku o przywrócenie uchybionego terminu na powyżej wymienionego przepisu szczególnego, winno być skierowane do Strony przed wydaniem postanowienia o uchybieniu terminu do złożenia odwołania, dokonując oceny sprawy w obecnym jej stanie stwierdzić należy, iż organ nie rozpatrzył jej wnikliwie i wszechstronnie pomijając w ocenie stanu faktycznego sprawy istotne dla jej rozstrzygnięcia sprawy okoliczności. Z brzmienia przepisu 15 zzzzzn2 ust. 1 przywołanej powyżej ustawy wynika, że szczególny tryb przywrócenia terminu uregulowany w tej ustawie jest dodatkową ochroną prawna dla stron w postępowaniu administracyjnym w przypadku niedochowania przez nie terminów przewidzianych przepisami prawa administracyjnego zastrzeżoną dla terminów uchybionych w czasie trwania epidemii. Bez wątpienia w dacie wydawania obu wymienionych postanowień obowiązywał już stan epidemii. Stan ten obowiązuje od dnia 20 marca 2020 r., czyli od dnia wejścia życie rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. w sprawie ogłoszenia na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej stanu epidemii (Dz.U. z 2020 r., poz. 491). Przepis art. 15zzzzzn2 ust. 2 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, nie przewiduje innych przesłanek przywrócenia terminu, niż przewidziane w przepisach Kodeksie postpowania administracyjnego, wprowadza jedynie dodatkowy tryb zawiadomienia strony o uchybieniu i wydłuża - z siedmiu do trzydziestu dni - termin do złożenia prośby o przywrócenie. Wskazuje się, że pomimo, iż z przepisu art. 15 zzzzzn2 ustawy COVID-19 nie wynika, według jakich zasad organy administracji powinny rozpatrywać wnioski o przywrócenie terminów prawa administracyjnego, to jednak skoro ustawodawca nawiązał w ust. 3 tego artykułu wprost do art. 58 Kodeksie postpowania administracyjnego, to należy przyjąć, że jego intencją było, aby wnioski tego rodzaju rozpatrywane były właśnie w oparciu o przepisy Kodeksie postpowania administracyjnego. Zgodnie zaś z art. 58 Kodeksu postępowania administracyjnego w razie uchybienia terminowi należy przywrócić go na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Przytoczony przepis określa: zasadę, że przywrócenie uchybionego terminu może nastąpić tylko na wniosek zainteresowanego oraz przesłankę przywrócenia terminu, tj. uprawdopodobnienie przez wnioskodawcę braku winy w niedopełnieniu określonej czynności procesowej w wyznaczonym terminie. W literaturze przedmiotu nie budzi wątpliwości, że osoba zainteresowana ma uprawdopodobnić brak swojej winy, co oznacza, że musi uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna (zob. B. Adamiak, J. Borkowski, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, W. 2011, s. 284). W orzecznictwie sądowoadministracyjnym, oceniając, czy strona dopuściła się uchybienia terminu bez swojej winy należy odwołać się do obiektywnych mierników staranności. O braku winy strony można mówić tylko wtedy, gdy zaistniała rzeczywista przyczyna, która spowodowała uchybienie terminowi i przyczyna ta była niezależna od strony, przy czym strona nawet przy dołożeniu najwyższej staranności nie była w stanie tej przeszkody przezwyciężyć. Ciężar wykazania, że istotnie zaistniała taka przeszkoda faktyczna, która wykluczyła możność terminowego dokonania czynności procesowej spoczywa na stronie, przy czym wystarczającym środkiem jest tutaj uprawdopodobnienie. Uprawdopodobnienie jest środkiem zwolnionym od ścisłych formalności, ale jego zadaniem jest przekonanie organu orzekającego o prawdziwości graniczącej niemalże z pewnością, co do formułowanych we wniosku o przywrócenie terminu twierdzeń. Aby uprawdopodobnić brak winy, strona postępowania winna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała cały czas, aż do momentu wniesienia wniosku o przywrócenie terminu. Mając powyższe na uwadze, uprawdopodobniając brak winy w uchybieniu terminowi strona powinna stosowną argumentacją uwiarygodnić swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda w dokonaniu czynności była od niej niezależna i nieprzezwyciężalna. Odnosząc się do realiów niniejszej sprawy należy podkreślić, iż organ nie odniósł się w sposób wyczerpujący do podniesionych przez Skarżącą powodów uchybienia terminu do zaskarżenia niekorzystnej dla niej decyzji organu pierwszej instancji. Z uwagi na powyższe Sąd doszedł do wniosku, że istniejące w sprawie wątpliwości powinny zostać wyjaśnione przez Kolegium. Badając ponownie sprawę Kolegium powinno dokładnie i wszechstronnie odnieść się do podnoszonych przez Skarżącą okoliczności złożenia przez Nią odwołania od decyzji organu pierwszej instancji. Ponowna ocena przez Kolegium terminowości złożenia odwołania przez Skarżącą powinna uwzględniać zasadę, że wątpliwości w tym zakresie powinny być rozstrzygane na korzyść Strony postępowania administracyjnego. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit.c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.