II SA/Gl 79/13

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Iwona Bogucka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 10 marca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r., nr [...] w przedmiocie środowiskowych uwarunkowań zgody na realizację przedsięwzięcia w kwestii wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata lub radcy prawnego z urzędu postanawia: 1. przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie ustanowienia radcy prawnego z urzędu; 2. oddalić wniosek w pozostałym zakresie. W dniu 10 stycznia 2013 r. wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skarga A. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] r., nr [...] wraz z odpowiedzią na skargę i aktami administracyjnymi sprawy. W odpowiedzi na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z dnia 25 lutego 2013 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi skarżący wniósł o zmianę postanowienia Referendarza sądowego z dnia 24 stycznia 2013 r., oddalającego jego wniosek o przyznanie prawa pomocy i zwolnienie go od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 17 kwietnia 2013 r. zwolniono skarżącego z wpisu od skargi oraz odmówiono zmiany poprzednio wydanego postanowienia w pozostałym zakresie. Następnie w dniu 15 listopada 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę A. S., który z kolei pismem z dnia 22 listopada 2013 r. złożył wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku. W związku z powyższym skarżący został wezwany do uiszczenia opłaty kancelaryjnej za odpis orzeczenia z uzasadnieniem w kwocie 100 (sto) złotych w kasie Sądu lub na rachunek bankowy w terminie 7 dni, pod rygorem przymusowego ściągnięcia. Pismem z dnia 15 stycznia 2014 r. A. S. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy obejmujący zarówno zwolnienie od kosztów sądowych, jak i ustanowienie adwokata bądź radcy prawnego z urzędu celem złożenia skargi kasacyjnej. W związku z powyższym na podstawie art. 252 § 2 oraz art. 257 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm. – zwanej dalej p.p.s.a.) strona skarżąca została wezwana do wypełnienia i nadesłania do tutejszego Sądu wniosku o przyznanie prawa pomocy sporządzonego na urzędowym formularzu PPF w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W przesłanym w wyznaczonym terminie formularzu skarżący oświadczył, że osiąga niewielkie dochody z prowadzonej osobiście działalności gospodarczej, natomiast poza nim we wspólnym gospodarstwie domowym pozostają również rodzice uzyskujący dochody z tytułu świadczenia przedemerytalnego w wysokości 1 143,58 zł (jeden tysiąc sto czterysta trzy złote i pięćdziesiąt osiem groszy) oraz z tytułu renty w wysokości 1 720,85 zł (jeden tysiąc siedemset dwadzieścia złotych i osiemdziesiąt pięć groszy). Do wniosku dołączono zestawienie wydatków związanych z utrzymaniem rodziny, potwierdzone paragonami fiskalnymi oraz dokumentami obrazującymi obciążenia rachunku bankowego I. S. i Z. S.: ubezpieczenie łącznie 128,30 zł (sto dwadzieścia osiem złotych i trzydzieści groszy), RTV 69,90 zł (sześćdziesiąt dziewięć złotych i dziewięćdziesiąt groszy), energia eklektyczna 123,89 zł (sto dwadzieścia trzy złote i osiemdziesiąt dziewięć groszy), opłaty telekomunikacyjne łącznie 217,58 zł (dwieście siedemnaście złotych i pięćdziesiąt osiem groszy), podatek 22,50 zł (dwadzieścia dwa złote i pięćdziesiąt groszy), lekarstwa 254,42 zł (dwieście pięćdziesiąt cztery złote i czterdzieści dwa grosze), raty kredytów łącznie 953,04 zł (dziewięćset pięćdziesiąt trzy złote i cztery grosze). Dodatkowo skarżący podał, że poza domem będącym własnością rodziców oraz działką o powierzchni 840 m2 nie posiada on żadnych oszczędności, papierów wartościowych ani też przedmiotów, których wartość przekraczałaby 3 000,00 EUR (trzy tysiące euro), natomiast przychody z działalności gospodarczej z tytułu sprzedaży złomu wyniosły 1 105,49 zł (jeden tysiąc sto pięć złotych i czterdzieści dziewięć groszy), natomiast koszty – 1 088,53 zł (jeden tysiąc osiemdziesiąt osiem złotych i pięćdziesiąt trzy grosze). Na podstawie zarządzenia sędziego Sprawozdawcy z dnia 13 lutego 2014 r. wnioskodawca został wezwany do przedłożenia dokumentów obrazujących sytuację finansową prowadzonej działalności gospodarczej za rok 2013 oraz podania bieżącego zadłużenia z tytułu należności publicznoprawnych, na co powołuje się on we wniosku. Wskazano przy tym, że w przedstawionym odręcznie zestawieniu wydatków i wpływów z działalności gospodarczej skarżący nie określił, jakiego okresu dane te dotyczą. W piśmie z dnia 27 lutego 2014 r. A. S. podał, że prezentowane przez niego zestawienie dotyczyło stycznia 2014 r. W załączeniu nadesłano natomiast zaświadczenie wystawione przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat w K., potwierdzające stan zaległości z tytułu nieopłaconych składek w łącznej kwocie 19 670,61 zł (dziewiętnaście tysięcy sześćset siedemdziesiąt złotych i sześćdziesiąt jeden groszy), a także zeznanie o wysokości osiągniętego dochodu w roku podatkowym 2013, wykazujące dochód z pozarolniczej działalności gospodarczej w wysokości 2 925,17 zł (dwa tysiące dziewięćset dwadzieścia pięć złotych i siedemnaście groszy). Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: W świetle art. 199 p.p.s.a. zasadą jest, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Natomiast intencją wprowadzenia przepisów dotyczących prawa pomocy było stworzenie możliwości dochodzenia swoich praw przed sądem osobom, które znajdując się w trudnej sytuacji finansowej nie mogą uiścić kosztów związanych z postępowaniem sądowoadministracyjnym. Ubiegający się o taką pomoc winien w pierwszej kolejności poczynić oszczędności we własnych wydatkach, zabezpieczając konieczne koszty utrzymania siebie i rodziny. Dopiero, gdyby to okazało się niewystarczające może zwrócić się o pomoc, która jako forma dofinansowania z budżetu państwa powinna sprowadzać się do przypadków, kiedy zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Prawo pomocy w zakresie całkowitym, o co wnosi strona we wniosku z dnia 31 stycznia 2014 r., obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Instytucja ta może być zastosowana w powyższym zakresie w przypadku, gdy osoba fizyczna wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a). Analizując informacje podane przez skarżącego Sąd doszedł do przekonania, że sytuacja gospodarstwa domowego skarżącego nie uzasadnia przyznania mu prawa pomocy w zakresie całkowitym. Dochód uzyskiwany przez rodziców skarżącego, prowadzących wraz z nim wspólne gospodarstwo domowe jest bowiem stały i wynosi 2 864,43 zł (dwa tysiące osiemset sześćdziesiąt cztery złote i czterdzieści trzy grosze) miesięcznie, natomiast suma kosztów utrzymania wskazanych we wniosku wynosi 816,59 zł (osiemset szesnaście złotych i pięćdziesiąt dziewięć groszy), przy czym nie wszystkie wydatki wymienione przez skarżącego uznane zostały za konieczne do ponoszenia dla utrzymania rodziny. Do zestawienia tego Sąd nie zaliczył kwot związanych ze spłatą zobowiązań wynikających z umów kredytowych i umów pożyczek na łączną kwotę 953,04 zł (dziewięćset pięćdziesiąt trzy złote i cztery grosze) podzielając opinię wyrażaną w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, że wyjątkowość instytucji prawa pomocy, powodującej, że koszty wszczętego postępowania pokrywa Skarb Państwa a zatem ogół obywateli, nie pozwala na zaakceptowanie dawania priorytetu regulowaniu przez osobę zainteresowaną tym postępowaniem zobowiązań prywatnoprawnych ponad daniny publiczne. Zdaniem Sądu z zestawienia kwoty pozostającej do dyspozycji w gospodarstwie domowym prowadzonym przez skarżącego wspólnie z rodzicami, po uwzględnieniu niezbędnych wydatków zwianych z utrzymaniem tego gospodarstwa (około dwa tysiące złotych), z kwotą, jaką należałoby uiścić na obecnym etapie postępowania (opłata kancelaryjna w wysokości sto złotych, ewentualnie wpis od skargi kasacyjnej w tej samej wysokości) nie wynika, że koszt taki nie może zostać przez stronę poniesiony. Natomiast oceniając wniosek w zakresie ustanowienia radcy prawnego z urzędu Sąd - biorąc pod uwagę ceny świadczenia usług prawnych - uznał, że zapłata wynagrodzenia za takie usługi mogłaby stanowić obecnie nadmierne obciążenie dla wnioskodawcy. Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł, jak w sentencji postanowienia.