II SA/Gl 79/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Łucja Franiczek, po rozpoznaniu w dniu 21 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi A. S. oraz Z. S. na postanowienie Wojewody [...] z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie scalenia gruntów na skutek wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata z urzędu p o s t a n a w i a oddalić wniosek o przyznanie prawa pomocy. Postanowieniem z dnia 26 marca 2015 r. starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Gliwicach oddalił wniosek A. S. oraz Z. S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowego zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata z urzędu. W motywach rozstrzygnięcia wskazano, że w nadesłanym druku formularza wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący podali, że wspólnie prowadzą gospodarstwo domowe, zamieszkując w budynku o pow. 220 m2. W skład ich majątku wchodzi również nieruchomość rolna o pow. 494 m2, natomiast poza wspomnianymi nieruchomościami nie posiadają żadnego majątku, w tym oszczędności, papierów wartościowych jak również przedmiotów, których wartość przekraczałaby 3.000 euro. Źródłem ich utrzymania się jest świadczenie emerytalne A. S. uzyskiwane w kwocie 2221,61 zł netto miesięcznie oraz wynagrodzenie Z. S. w wysokości 1016 zł netto. W ocenie referendarza sytuacja materialna skarżących nie pozwala na uwzględnienie ich wniosku. W ustawowym terminie skarżący wnieśli sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego z dnia 26 marca 2015 r. domagając się jego zmiany. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył co następuje: Stosownie do treści art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej ustawą, w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony traci moc, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Odnosząc się zatem do wniosku skarżących, stwierdzić trzeba, że zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy, przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym, czyli w świetle art. 245 § 3 ustawy obejmującym zwolnienie m.in. od opłat sądowych i wydatków, czyli kosztów sądowych następuje, gdy osoba ta wykaże, iż nie jest w stanie pokryć pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślenia wymaga, że zgodnie z regulacją zawartą w art. 199 ustawy, każda ze stron ponosi koszty związane ze swoim udziałem w sprawie. Tymczasem instytucja prawa pomocy stanowi wyjątek od tej zasady, który znajduje zastosowanie jedynie w wypadkach uzasadnionych szczególnymi okolicznościami, gdy wnioskodawca nie posiada żadnych lub wystarczających możliwości sfinansowania kosztów postępowania. Opłaty sądowe stanowią bowiem rodzaj danin publicznych. Zwolnienia od ponoszenia tego rodzaju świadczeń są odstępstwem od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia. Dlatego też muszą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby czy osób na współobywateli. Z ich środków pochodzą bowiem dochody budżetu państwa, z których pokrywa się koszty postępowania sądowego w razie zwolnienia wnioskodawcy z obowiązku ich ponoszenia (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 10 stycznia 2005 r., sygn. akt FZ 478/04, dostępne na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl/cbo). To na wnioskodawcy spoczywa zatem obowiązek należytego wykazania, że jego sytuacja materialna jest na tyle trudna, iż uzasadnia poczynienie odstępstwa od tej generalnej reguły. Biorąc pod uwagę powyższe stwierdzić należy, iż skarżący nie wykazali w przekonujący sposób, że znajdują się w sytuacji materialnej, która kwalifikowałaby ich do przyznania prawa pomocy. Ocena ich stanu majątkowego, dochodu i sytuacji życiowej dokonana w oparciu o treść złożonego formularza i przedstawione dokumenty, nie pozwala bowiem na jednoznaczne stwierdzenie, iż przyznanie choćby częściowego zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata znajduje uzasadnienie. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach złożonym na urzędowym formularzu oraz z załączonych dokumentów wynika, że wnioskodawcy posiadają własną nieruchomość o powierzchni 220 m² oraz nieruchomość rolną o powierzchni 494 m², ponadto ich łączny miesięczny dochód wynosi 3237 zł. Z powyższych względów brak jest jakichkolwiek podstaw do uznania, że skarżący są ludźmi ubogimi, którzy nie są w stanie ponieść kosztów postępowania sądowego bez uszczerbku w utrzymaniu swoim i swojej rodziny. W tej sytuacji nie sposób przychylić się do złożonego wniosku i stwierdzić, że opłacenie choćby częściowe kosztów sądowych jest dla skarżących zbyt dużym obciążeniem i stanowi barierę w dostępie do sądu. Odnosząc przywołaną wyżej regulację prawną do sytuacji majątkowej skarżących stwierdzić należy, że przewidziana w art. 246 § 1 pkt. 2 p.p.s.a. przesłanka przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym nie została spełniona w stopniu pozwalającym na uwzględnienie złożonego wniosku. Mając na względzie powyższe Sąd, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. art. 260 p.p.s.a., postanowił orzec jak w sentencji postanowienia.